Rust bij gedoe
Emoties, kritiek en conflicten
Rust bij gedoe
Emoties, kritiek en conflicten
Hoeveel spanning voel je nu?
🟢 0–2: Ik ben rustig
🟡 3–5: Ik voel een beetje spanning
6–8: Ik voel veel spanning
🔴 9–10: Ik voel heel veel spanning
Waar merk jij spanning in je lichaam?
Spanning geeft vaak vroege signalen
Sneller ademen
Warm of rood worden
Harder praten of juist stil worden
Nier meer goed luisteren
Wat is spanning eigenlijk?
Spanning heeft iedereen. Denk aan een toets, een lastig gesprek of iets nieuws doen. Een beetje spanning kan juist helpen: je bent alert en let beter op. Maar als spanning te hoog wordt, reageer je sneller vanuit je gevoel. Dan wordt luisteren en rustig nadenken moeilijker.
Je lichaam waarschuwt je
Je lichaam geeft vaak al seintjes vóórdat je heel boos of gespannen bent. Bij de één gaat het hart sneller, een ander krijgt het warm, gaat friemelen of praat harder. Sommige mensen worden juist stil. Als je jouw eigen signalen kent, kun je eerder iets doen om rustig te blijven.
Herken het signaal
Welke reactie kan een vroeg signaal van spanning zijn?
Je gaat sneller ademen
Je krijgt ineens meer energie en wordt vrolijk
Je kunt je juist veel beter concentreren
Je voelt je lichaam helemaal ontspannen
Spanning verandert ook je gedachten
Spanning beïnvloedt ook wat je denkt. Als je gespannen bent, kun je sneller denken dat iemand iets expres doet of tegen jou is. Je brein vult dan soms dingen in. Daarom helpt het om eerst te stoppen en te controleren: Wat is er echt gezegd? Weet ik zeker dat ik het goed begrijp?
Wat gebeurt er als spanning stijgt?
Een spanningsmeter in je hoofd
Zie spanning als een thermometer. Bij lage spanning kun je nog makkelijk nadenken. Rond het midden merk je dat je lichaam en gedrag veranderen. Dít is het beste moment om in te grijpen. Bij heel hoge spanning is dat veel moeilijker. Je hoeft dus niet te wachten tot je ontploft.
De STOP-stappen
De STOP-stappen geven je tijd tussen wat er gebeurt en jouw reactie. Stop eerst letterlijk even. Adem of tel. Kijk daarna wat er precies aan de hand is. Pas dan kies je wat je doet. Dat kan praten zijn, een vraag stellen, hulp vragen of even afstand nemen. STOP is dus niet zwak: je neemt juist controle over je reactie.
Wat doe je eerst?
Een klasgenoot zegt iets vervelends. Je voelt dat je boos wordt. Wat past het beste bij STOP?
Meteen zeggen dat je het niet pikt, zodat de ander weet waar je grens ligt.
Eerst een paar seconden stoppen en rustig ademhalen voordat je reageert.
Niets zeggen en de rest van de dag de klasgenoot negeren.
Meteen naar de docent gaan en vragen of die het oplost.
Kritiek krijgen
Kritiek voelt soms alsof iemand jou als persoon afkeurt. Maar vaak gaat kritiek over gedrag of werk: iets kan anders of beter. Je hoeft kritiek niet meteen leuk of terecht te vinden. Eerst begrijpen wat de ander bedoelt helpt. Daarna kun je rustig reageren of uitleggen waarom jij het anders ziet.
Rustig reageren op kritiek
Je begeleider zegt: ‘Dit werk is slordig.’ Welke reactie is stevig én rustig?
“Wat is er precies slordig? Dan kan ik kijken wat ik kan verbeteren.”
“Ik heb echt mijn best gedaan, dus ik vind dat niet eerlijk.”
“Oké, dan doe ik het de volgende keer wel anders.”
“Maar anderen maken ook fouten, waarom zegt u daar niets van?”
Rustig zijn is niet hetzelfde als toegeven
Rustig blijven betekent niet dat je alles accepteert of dat de ander gelijk heeft. Je mag grenzen aangeven en je mag het oneens zijn. Het verschil zit in hoe je dat doet. Duidelijk zeggen wat je vindt zonder te schreeuwen, schelden of aanvallen is juist sterk.
Wat maakt gedoe kleiner?
Iemand beschuldigt jou van iets wat je niet hebt gedaan. Welke reactie helpt het meest?
“Dat is niet waar. Kun je eerst vertellen waarom je denkt dat ik het heb gedaan?”
“Bewijs het dan maar, want ik heb niks gedaan.”
“Prima, denk maar wat je wilt. Ik ga hier niet over praten.”
“Jij geeft mij ook altijd overal de schuld van.”
Wat zou jij zeggen? Blijf beleefd!
Soms is even afstand nemen slim
Soms is de spanning al zo hoog dat een gesprek op dat moment niet lukt. Dan kan een korte pauze slim zijn. Maar benoem wat je doet en kom later terug op het gesprek. Anders lijkt het alsof je wegloopt voor het probleem. Een pauze is bedoeld om weer rustig genoeg te worden om verder te praten.
Een goede pauze
Je merkt dat je heel boos wordt. Wat is de beste keuze?
“Ik merk dat ik boos word. Ik wil even rustig worden en daarna verder praten.”
Zonder iets te zeggen weglopen.
“Laat maar, ik wil hier helemaal niet meer over praten.”
Eerst zeggen wat je ervan vindt en daarna pas weglopen.
Dit neem je mee
Je hebt niet altijd invloed op wat anderen zeggen of doen. Je hebt wel invloed op wat jij daarna doet. Het doel is niet dat je nooit boos of gespannen wordt. Het doel is dat je jouw signalen steeds eerder herkent en vaker een reactie kiest waar je later tevreden over bent.
Je merkt dat je spanning oploopt. Wat kun jij doen om weer rustiger te worden?