Extended Essay: van nieuwsgierigheid naar een interessante RQ

Extended Essay: van nieuwsgierigheid naar onderzoeksvraag

1 / 50
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolvwoLeerjaar 5,6

In deze les zitten 50 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 70 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Extended Essay: van nieuwsgierigheid naar onderzoeksvraag

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Ik kan uitleggen wat de Extended Essay is, hoe je van een brede interesse naar een onderzoeksvraag gaat, en hoe je een haalbare richting kiest.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden koppel jij aan 'onderzoek'?

Gebruik de woordwolk om het verschil op te halen tussen informatie vinden en echt onderzoek doen. Vraag daarna kort door op woorden als vraag, bewijs, bronnen, analyse of nieuwsgierigheid.

Wat is de Extended Essay?

  • Een onafhankelijk onderzoeksproject binnen het IB Diploma Programme

  • Ongeveer 4.000 woorden

  • Gebaseerd op bronnen, analyse, evaluatie en argumentatie

  • Je onderzoekt één gerichte onderzoeksvraag

  • Je schrijft een reflectie van 500 woorden

  • Je laat ook zien hoe je denken zich tijdens het proces ontwikkelt


Je houdt een reflection journal bij. Het werkblad is een eerste onderdeel hierin!

Benadruk dat leerlingen het onderwerp niet zomaar krijgen: keuze en eigen verantwoordelijkheid horen bij de aard van de EE.

Onderzoek is meer dan informatie vinden

  • Informatie vinden = bestaande kennis verzamelen

  • Onderzoek doen = starten met een vraag

  • Bronnen worden beoordeeld, niet alleen gebruikt

  • Conclusies worden ondersteund met bewijs en argumenten

Koppel aan het verschil tussen schoolopdrachten die vooral samenvatten en onderzoek dat echt iets wil begrijpen of afwegen.

Het EE is geen verslag

De EE is geen verslag dat alleen uitlegt wat al bekend is. Het doel is een afgebakende vraag onderzoeken, bewijs analyseren en op basis daarvan een beargumenteerde conclusie formuleren.

Deze slide heeft geen instructies

Vertrek vanuit nieuwsgierigheid

Nieuwsgierigheid → onderzoeksvraag → methode → bewijs → argument → conclusie


Dit proces is niet altijd volledig lineair. Tijdens het zoeken naar bronnen of bewijs kan een onderzoeksvraag nog worden aangescherpt.

Noem dit expliciet als iteratief proces: bij echt onderzoek pas je soms je vraag aan wanneer je merkt wat wel en niet haalbaar is.

Welke activiteiten voert een onderzoeker uit?

Deze slide heeft geen instructies

Wat zijn jouw interessegebieden?

Deze slide heeft geen instructies

Wat doet een onderzoeker eigenlijk?

  1. Iets kiezen dat je echt wilt begrijpen

  2. Een onderzoeksvraag formuleren

  3. Bronnen zoeken en evalueren

  4. Bewijs analyseren

  5. Een argument opbouwen

  6. De resultaten evalueren

  7. Een conclusie trekken

Deze slide heeft geen instructies

De EE binnen de DP Core

  • De EE is een onderdeel van de Diploma Programme Core

  • Ze verbindt zelfstandig onderzoek met reflectie op leren

  • Je ontwikkelt academische werkgewoonten die ook belangrijk zijn in andere DP-onderdelen

  • Het gaat dus om product én proces

Je kunt hier kort verwijzen naar de drie verplichte reflectiemomenten zonder ze al uitgebreid uit te leggen.

Wat onderscheidt de EE het best van een gewoon verslag?

A

Feiten samenvatten

B

Eén vraag onderzoeken

C

Veel afbeeldingen gebruiken

D

Alleen bronnen verzamelen

De kern is dat de EE draait om een gerichte onderzoeksvraag, analyse van bewijs en argumentatie; niet om beschrijven of alleen informatie verzamelen.

Vul de kern van het onderzoeksproces aan

De Extended Essay is een onafhankelijk onderzoeksproject van ongeveer 4.000 woorden. Je start met nieuwsgierigheid, formuleert een onderzoeksvraag, analyseert bewijs en bouwt een argument op.

onafhankelijk onderzoeksproject
4.000 woorden
onderzoeksvraag
argument
boekverslag
2.000 woorden
onderwerp
mening

Alle ingevulde woorden komen letterlijk of bijna letterlijk terug in het eerste lesblok.

Waarom is onderzoek meer dan informatie vinden?

Verwachte elementen: onderzoek start met een vraag, bronnen worden beoordeeld, bewijs wordt geanalyseerd, en conclusies worden met argumenten ondersteund. Laat leerlingen het verschil met 'informatie opzoeken' benoemen.

Onderwerp of onderzoeksvraag?

  • Een interesse: waar je nieuwsgierig naar bent

  • Een onderwerp: het algemene gebied dat je wilt onderzoeken

  • Een onderzoeksvraag: precies wat je wilt uitzoeken


Een goede EE begint niet met een vaag thema, maar met een vraag die je echt kunt beantwoorden.

Deze slide heeft geen instructies

Van breed naar gericht

Interesse: sociale media

Onderwerp: politieke communicatie op TikTok

Focus: emotionele taal in video's van politieke kandidaten

Onderzoeksvraag: In hoeverre beïnvloedt emotionele taal in TikTok-video's van politieke kandidaten de perceptie van jonge kiezers?

Voorbeeld 2

Voorbeeld 1

Interesse: klimaatverandering

Onderwerp: overstromingsrisico

Focus: Rotterdam, 2015–2025

Onderzoeksvraag: In hoeverre hebben waterkeringen het stedelijk overstromingsrisico in Rotterdam tussen 2015 en 2025 verminderd?

Gebruik de voorbeelden om te laten zien dat context, tijdsafbakening en een duidelijk aspect het verschil maken.

Wat maakt een vraag onderzoekbaar?

  • Gericht: niet te breed

  • Specifiek: duidelijke context, periode, groep, tekst of casus

  • Onderzoekbaar: er moeten bruikbare bronnen of data bestaan

  • Analytisch: de vraag vraagt om afweging, interpretatie of evaluatie

  • Niet alleen een mening: bewijs moet centraal staan

Deze slide heeft geen instructies

Breed of scherp?

Sterker geformuleerd

Minder geschikt

To what extent did Instagram influence political participation among Dutch first-time voters in 2023?

Gerichte populatie, context en tijd


How accurately does *The Kite Runner* portray Afghan identity?

Afgebakende tekst en analytische focus

Why do people migrate?

Te breed


How does social media affect teenagers?

Te breed


Is climate change bad?

Meningsvraag

Benadruk dat sterke vragen niet per se korter zijn; ze zijn duidelijker afgebakend.

Rapport of onderzoek?

Een rapport legt vooral uit wat iets is of wat er gebeurde.


Een Extended Essay onderzoekt een afgebakende vraag, weegt bewijs af en bouwt een eigen, beargumenteerd antwoord op.

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeeld: van samenvatten naar analyseren

What were the main causes of the Cold War?


Deze vraag nodigt vooral uit tot uitleggen en samenvatten.

Analytisch

To what extent did ideological differences contribute to the development of the Cold War between 1945 and 1950?


Deze vraag vraagt om afweging van één factor binnen een duidelijke context.

Beschrijvend

Maak expliciet dat woorden als 'to what extent', 'why' en 'how' vaak helpen om een vraag onderzoekender te maken, maar alleen als de rest ook afgebakend is.

Welke formulering is het meest onderzoekbaar?

A

Is klimaatverandering slecht?

B

Waarom migreren mensen?

C

Hoe beïnvloedt sociale media tieners?

D

In hoeverre beïnvloedde Instagram Nederlandse starters in 2023?

De correcte optie is afgebakend in platform, doelgroep, land en tijd. De andere opties zijn te breed of vooral een meningsvraag.

Van breed idee naar sterke vraag

Een goede onderzoeksvraag is gericht en specifiek. Er moeten bruikbare bronnen of data bestaan, en de vraag moet om analyse vragen.

gericht
specifiek
bronnen
analyse
creatief
lang
mening
samenvatting

Benadruk dat 'gericht' en 'specifiek' niet hetzelfde zijn als 'kort'.

Van interesse naar onderwerp

Een breed idee wordt sterker wanneer je keuzes maakt:

  • Wie of wat?

  • Waar?

  • Wanneer?

  • Welk aspect?

  • Welke teksten, data of bronnen?


Zo wordt een losse interesse een haalbaar onderwerp.

Deze slide heeft geen instructies

Nieuwsgierigheid is het startpunt

  • Een sterke EE begint vaak met een echte vraag of verwondering

  • Bijvoorbeeld: Waarom werkt dit zo? of Hoe wordt dit voorgesteld?

  • Eerst mag een idee nog open en onvolledig zijn

Sluit aan bij voorbeelden uit het docentmodel: AI en onderwijs, muziek en politiek, immigratie, film, literatuur, journalistiek.

Voorbeeld van verdiepen

Interesse: sociale media

Specifieker: hoe politici sociale media gebruiken

Nog dieper: of emotionele taal invloed heeft op jonge doelgroepen


De beweging is steeds: interesse → nieuwsgierigheid → mogelijke onderzoeksvraag.

Deze slide heeft geen instructies

Wat maakt van een brede interesse een haalbaar onderwerp?

A

Meer voorbeelden geven

B

Een mening toevoegen

C

Meer vakken noemen

D

Afbakenen in context

Afbakening gebeurt via keuzes zoals wie of wat, waar, wanneer, welk aspect en welke bronnen of teksten.

Hoe maak je van een interesse een gerichte richting?

Verwachte elementen: een leerling noemt hoe een brede interesse smaller kan worden via context, doelgroep, tijd, plaats, aspect of soort bron. Laat antwoorden kort en concreet blijven.

Twee mogelijke pathways

  • Subject-focused: je onderzoekt binnen één vakgebied, met de concepten en methoden van dat vak

  • Interdisciplinary: je combineert concepten en methoden uit meer dan één vakgebied


De keuze hangt af van je vraag én van hoe je die wilt onderzoeken.

Houd het hier verkennend: leerlingen hoeven nog niet definitief te kiezen, maar moeten het onderscheid wel begrijpen.

Subject-focused of interdisciplinary?

Interdisciplinary

  • Eén discipline centraal

  • Eigen begrippen en werkwijze van dat vak

  • Voorbeeld: representatie van vrouwelijke ambitie in twee Shakespeare-stukken binnen Literatuur

  • Meer dan één discipline nodig

  • Combinatie van perspectieven of methoden

  • Geschikt wanneer één vak alleen de vraag niet volledig kan dragen

Subject-focused

Maak duidelijk dat niet alleen het onderwerp telt, maar ook de lens. Eenzelfde brede interesse kan in verschillende vakken terechtkomen.

Hetzelfde interessegebied, andere vakken

  • Vrouwelijk leiderschap in twee hedendaagse romans → Language A / Literature

  • Emotionele taal in Nederlandse kranten over immigratie → Language A: Language and Literature

  • Propaganda in Britse kranten tijdens de Battle of Britain → History


Het vak en de methode bepalen de richting.

Deze slide heeft geen instructies

Wanneer is een richting haalbaar?

  • Past dit onderwerp binnen 4.000 woorden?

  • Kan ik een beheersbaar aantal bronnen vinden?

  • Hoort het natuurlijk bij een IB-vak?

  • Kan ik analyseren in plaats van alleen beschrijven?

  • Is er een duidelijke afbakening in tijd, plaats, tekst of casus?

Gebruik het contrast uit het docentmodel: 'The impact of social media on society' is onhaalbaar; een afgebakende mediavraag kan wel.

Wanneer past een vraag beter bij een interdisciplinary EE?

A

Bij één duidelijke discipline

B

Bij een puur beschrijvend onderwerp

C

Bij meerdere benodigde perspectieven

D

Bij een gebrek aan bronnen

Interdisciplinary past wanneer één vak de vraag niet volledig kan dragen en meerdere concepten of methoden nodig zijn.

Welke pathway past nu het best bij jouw interesses?

1

Subject-focused

2

Interdisciplinary

3

Nog niet zeker

Deze slide heeft geen instructies

Welke vaardigheden ontwikkel je?

  • Research: bronnen zoeken en beoordelen

  • Communication: helder academisch schrijven

  • Reflection: nadenken over keuzes en ontwikkeling

  • Self-management: plannen, focussen en bijsturen

Deze slide heeft geen instructies

Reflectie hoort erbij

Bij de EE laat je niet alleen zien wat je onderzocht hebt, maar ook hoe je denken veranderde.


Reflectie maakt zichtbaar welke keuzes je maakte, wat lastig was, en hoe je onderzoeksvraag of aanpak zich ontwikkelde.

Koppel aan het learning journal en aan het idee dat reflectie deel is van leren, niet alleen een administratieve toevoeging.

Je Learning Journal

In je Learning Journal kun je vastleggen:

  • mogelijke EE-vakken

  • onderwerpen die je echt interessant vindt

  • je sterkste voorlopige onderzoeksvraag

  • waarom die vraag voor jou betekenis heeft

  • je volgende stap

Benadruk dat leerlingen na deze startfase beter eindigen met meerdere mogelijkheden en eerste bronnen dan met een te vroege definitieve keuze.

Waar eindig je na deze start?

  • Je begrijpt wat de EE van een gewone opdracht onderscheidt

  • Je kunt een brede interesse omzetten in een meer gerichte richting

  • Je ziet het verschil tussen een onderwerp en een onderzoeksvraag

  • Je hebt nog niet alles definitief gekozen — en dat is normaal

Deze slide heeft geen instructies

Haalbaarheid en vaardigheden

Een richting is haalbaar als ze past binnen 4.000 woorden, genoeg bronnen heeft en analyse mogelijk maakt. Tijdens de EE ontwikkel je ook reflectie en self-management.

4.000 woorden
bronnen
reflectie
self-management
8.000 woorden
meningen
presenteren
groepswerk

Koppelt de haalbaarheidscriteria aan de vaardigheden uit het laatste inhoudsblok.

Waarom hoort reflectie bij de EE?

Verwachte elementen: product én proces; de EE vraagt niet alleen een eindtekst, maar ook reflectie op keuzes, ontwikkeling van denken en aanpak.

Wat is één inzicht uit deze les dat je onthoudt?

Deze slide heeft geen instructies

Welke mogelijke EE-richting spreekt jou nu het meest aan?

Deze slide heeft geen instructies

Welk onderdeel voelt voor jou nu nog het lastigst?

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

Extended Essay - Een zelfstandig onderzoeksessay binnen het IB Diploma Programme

onderzoeksvraag - Een gerichte vraag die je met bewijs en analyse probeert te beantwoorden

onderwerp - Het algemene gebied waarbinnen je wilt onderzoeken

interesse - Iets waar je nieuwsgierig naar bent, nog zonder duidelijke afbakening

bewijs - Informatie of materiaal dat je gebruikt om een argument te ondersteunen

argument - Een beargumenteerde lijn van redenering op basis van analyse

reflectie - Terugkijken op je keuzes, leerproces en ontwikkeling

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

subject-focused - Een EE binnen één vakgebied met de methoden van dat vak

interdisciplinary - Een EE die concepten of methoden uit meer dan één vakgebied combineert

haalbaar - Realistisch uit te voeren binnen tijd, omvang en beschikbare bronnen

afbakening - De keuzes die een onderwerp specifieker en onderzoekbaar maken

Learning Journal - Een logboek waarin je ideeën, keuzes en reflecties vastlegt

analyse - Bewijs zorgvuldig onderzoeken om betekenis, patronen of verschillen te verklaren

Deze slide heeft geen instructies

Formele eisen

  • een essay van 4000 woorden

  • een reflectie van 500 woorden

  • 3 verplichte reflectiesessies met je surpervisor

  • de viva voce, het laatste reflectiegesprek met de supervisor

  • de reflecties worden vastgelegd in het Reflections on planning and progress form (RPF)

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Checklist

☐ My essay is 4,000 words or fewer.
☐ My research question is clearly stated and focused.
☐ My essay is connected to an appropriate DP subject/pathway.
☐ I have used appropriate research methods and sources.
☐ I have analysed and evaluated my evidence.
☐ My essay has a clear line of argument.
☐ I have included a title page.
☐ I have included a contents page.
☐ My pages are numbered.
☐ I have used a consistent referencing system.
☐ I have included a bibliography/reference list.
☐ I have completed three mandatory reflection sessions.
☐ My three reflections together are 500 words or fewer.
☐ I have completed the final reflection/viva voce.
☐ My work is my own and can be authenticated.

Deze slide heeft geen instructies

Hoe kies je strategisch voor een onderwerp?

Deze slide heeft geen instructies

Noteer 3 zaken die je opvallen.

Deze slide heeft geen instructies

Wat is voor jou relevant?

Deze slide heeft geen instructies