Medicatie toedienen via huid, luchtwegen en vagina

Medicatie via huid, longen en vagina

1 / 24
volgende
Slide 1: Slide
newEditorVerpleging en verzorgingMBOStudiejaar 2

In deze les zitten 24 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Medicatie via huid, longen en vagina

Open de les vanuit veilig en zorgvuldig handelen: dezelfde medicatie kan een andere werking en andere risico's hebben afhankelijk van de toedieningsvorm.

Leerdoel

Ik kan medicatie via de huid, via inhalatie of verneveling en via de vagina op een verantwoorde manier uitvoeren volgens protocol, met aandacht voor wet- en regelgeving, de situatie van de zorgvrager en medicatieveiligheid.

Deze slide heeft geen instructies

Veilig medicatie toedienen

  • De toedieningsvorm bepaalt waar en hoe snel medicatie wordt opgenomen

  • Via huid, luchtwegen en vaginale slijmvliezen gelden verschillende aandachtspunten

  • Veilig toedienen vraagt kennis van werking, bijwerkingen en risico's

  • Het protocol en de situatie van de zorgvrager sturen elke handeling

  • Medicatieveiligheid begint vóór de toediening en stopt pas na registratie en observatie

Gebruik deze slide als kapstok voor de rest van de les: opname, werking, veiligheid en protocol komen steeds terug.

De 5 J's als vaste controle

  • Juiste zorgvrager

  • Juiste medicijn

  • Juiste dosis

  • Juiste tijd

  • Juiste toedieningswijze


Deze controles voer je telkens opnieuw uit, ongeacht de toedieningsvorm.

Benadruk dat de 5 J's geen losse theorie zijn maar een vaste veiligheidscheck bij elke handeling, ook bij zalven, pleisters, inhalatie en vaginale toediening.

Procedure bij medicijntoediening

  • Controleer voorschrift, toedieningslijst en identiteit van de zorgvrager

  • Verzamel materiaal en werk hygiënisch volgens protocol

  • Voer de 5 J's uit vóór de toediening

  • Dien medicatie correct toe in de voorgeschreven vorm

  • Observeer effect en bijwerkingen

  • Registreer toediening direct en volledig

Koppel elke stap later aan de verschillende vormen: bij pleisters let je op verwijdering van oude pleisters, bij inhalatie op techniek, bij vaginale toediening op privacy en hygiëne.

Medicatie-toedieningslijst

  • Bevat voorschrift, dosis, tijd en toedieningsvorm

  • Is de basis voor controle en registratie

  • Afwijkingen of bijzonderheden noteer je direct

  • Onleesbare of onduidelijke informatie meld je volgens protocol

Noem dat je nooit op geheugen werkt. De lijst ondersteunt veilig werken en vormt ook een juridisch belangrijk document.

Cutane toediening: werking en opname

  • Huidzalf wordt op de huid aangebracht voor plaatselijke werking

  • De opname blijft meestal beperkt tot de huidlagen

  • Toepassing kan gericht zijn op bescherming, verzachting of behandeling van een huidaandoening

  • De toestand van de huid beïnvloedt de opname

  • Beschadigde of geïrriteerde huid kan opname veranderen

Maak onderscheid tussen lokaal werkende huidzalf en transdermale medicatie, die juist bedoeld is voor systemische opname.

Cutane toediening: aandachtspunten

  • Werk met schone handen en volgens protocol

  • Breng de juiste hoeveelheid op de juiste plaats aan

  • Let op roodheid, jeuk of branderig gevoel

  • Voorkom besmetting van tube, pot of huid

Bespreek dat handschoenen afhankelijk zijn van het middel, de situatie en het protocol. Laat ook benoemen dat niet iedere zalf krachtig ingewreven moet worden.

Cutane toediening: bijwerkingen en risico's

  • Veelvoorkomend: huidirritatie of overgevoeligheidsreactie

  • Te veel of te vaak aanbrengen kan het effect veranderen

  • Opname kan toenemen bij beschadigde huid of afdekken van de huid

  • Sommige middelen kunnen toch systemisch effect geven

  • Observeer en rapporteer afwijkingen

Systemische effecten zijn niet bij alle huidzalven even groot, maar studenten moeten het risico herkennen wanneer opname toeneemt.

Transdermale pleisters

  • Een transdermale pleister geeft medicatie langzaam via de huid af

  • Het doel is meestal systemische werking in het hele lichaam

  • De afgifte gebeurt geleidelijk over langere tijd

  • De pleister moet op de juiste huidplaats worden aangebracht

  • Oude pleisters moeten volgens protocol verwijderd worden

Benadruk het verschil met gewone huidzalf: bij pleisters is systemische opname juist de bedoeling.

Pleisters: veiligheid in de praktijk

  • Controleer plaats, datum en tijd van aanbrengen

  • Gebruik intacte, schone en droge huid

  • Let op huidirritatie of loslaten van de pleister

  • Verwarm de pleisterplaats niet zonder voorschrift

Warmte kan de afgifte van sommige transdermale pleisters beïnvloeden. Bespreek dit als praktisch veiligheidsrisico.

Inhalatiemedicatie bij astma en COPD

  • Inhalatiemedicatie komt via de luchtwegen op de plaats van werking

  • Wordt vaak gebruikt bij astma en COPD

  • Het medicijn werkt vooral in de luchtwegen zelf

  • Hierdoor is vaak minder medicatie nodig dan bij systemische toediening

  • Een juiste techniek is bepalend voor het effect

Houd het functioneel: geen uitgebreide pathofysiologie, alleen wat nodig is om de keuze voor inhalatie te begrijpen.

Inhalatie: opname en werking

  • Het medicijn bereikt de luchtwegen snel

  • Een deel werkt lokaal in de longen

  • Een deel kan alsnog in de bloedbaan terechtkomen

  • Daardoor zijn ook systemische effecten mogelijk

Noem dat verkeerde techniek maakt dat medicatie in mond of keel blijft hangen in plaats van in de longen terechtkomt.

Inhalatie: correcte techniek

  • Volg exact het protocol van het voorgeschreven inhalatiesysteem

  • Zorgvrager moet rustig en op het juiste moment inhaleren

  • Controleer of het medicijn echt is ingenomen

  • Geef uitleg of ondersteuning als de techniek onvoldoende is

  • Onjuiste techniek vermindert de werking

De precieze techniek verschilt per hulpmiddel. Houd vast aan het principe: juiste voorbereiding, juiste inhalatie en controle achteraf.

Inhalatie: bijwerkingen en observatie

  • Let op irritatie van mond, keel of luchtwegen

  • Observeer of benauwdheid afneemt of juist toeneemt

  • Let op mogelijke systemische effecten van opgenomen medicatie

  • Meld afwijkende reactie of onvoldoende effect volgens protocol

Koppel observatie aan de reden van toediening: het gaat niet alleen om geven, maar ook om beoordelen of het middel werkt.

Verneveling

  • Bij verneveling wordt vloeibare medicatie omgezet in een fijne nevel

  • Die nevel kan diep in de longen komen

  • Verneveling wordt gebruikt wanneer inhalatie via een inhalator lastig is of onvoldoende lukt

  • De opname verloopt via de luchtwegen

Leg het verschil uit met een inhalator: zelfde route, maar andere vorm van toediening en vaak meer ondersteuning nodig.

Verneveling: aandachtspunten

  • Gebruik de juiste vloeistof en juiste hoeveelheid

  • Werk hygiënisch met apparaat en toebehoren

  • Controleer of de zorgvrager de nevel goed inademt

  • Reinig materialen volgens protocol na gebruik

Benadruk besmettingsrisico wanneer materialen niet goed worden gereinigd of gedeeld.

Verneveling: effect en risico's

  • Doel is dat medicatie de luchtwegen effectief bereikt

  • Observeer ademhaling en reactie tijdens en na de verneveling

  • Ook hier kunnen systemische effecten optreden

  • Onjuiste uitvoering vermindert het therapeutisch effect

Laat studenten het verband zien tussen techniek, opname en effect: correcte uitvoering is direct gekoppeld aan medicatieveiligheid.

Vaginale toediening

  • Vaginale medicatie wordt toegediend via het vaginale slijmvlies

  • Toedieningsvormen zijn crèmes, tabletten en zetpillen

  • Wordt gebruikt bij infecties of hormonale behandeling

  • De werking is vaak plaatselijk, maar opname kan ook via het slijmvlies plaatsvinden

Gebruik zorgvuldige, professionele taal. Benadruk privacy, waardigheid en uitleg aan de zorgvrager.

Vaginale toediening: hygiënisch werken

  • Werk schoon en volgens protocol

  • Respecteer privacy en leg de handeling uit

  • Gebruik het middel op de voorgeschreven manier

  • Voorkom besmetting van medicatie en materiaal

Benadruk dat hygiënisch werken hier extra belangrijk is door de gevoeligheid van slijmvlies en het risico op infectie.

Vaginale toediening: observatie

  • Let op irritatie, pijn of branderig gevoel

  • Observeer of klachten verminderen

  • Let op mogelijke bijwerkingen van het middel

  • Registreer bijzonderheden en meld afwijkingen volgens protocol

Benoem dat schaamte of terughoudendheid klachtenrapportage kan beïnvloeden; observeer en vraag zorgvuldig door in de praktijk.

Van controle naar verantwoorde zorg

  • 5 J's controleren

  • Protocol volgen

  • Hygiënisch werken

  • Effect en bijwerkingen observeren

  • Correct registreren op de toedieningslijst

Deze samenvattende slide verbindt de losse toedieningsvormen weer aan verantwoord beroepsmatig handelen.

Begrippen

cutane toediening - medicatie die op de huid wordt aangebracht

transdermale pleister - pleister die medicatie langzaam via de huid aan het lichaam afgeeft

inhalatiemedicatie - medicatie die via inademing in de luchtwegen komt

verneveling - toediening waarbij vloeibare medicatie als fijne nevel wordt ingeademd

vaginale toediening - medicatie via het vaginale slijmvlies

systemisch effect - werking van medicatie in het hele lichaam

medicatie-toedieningslijst - overzicht waarop voorschrift en registratie van toediening staan

Deze slide heeft geen instructies

Begrippen

5 J's - vaste controlepunten voor veilige medicatietoediening

werking - het beoogde effect van een medicijn

opname - de manier waarop medicatie in huid, slijmvlies, longen of bloedbaan terechtkomt

bijwerking - onbedoeld effect van een medicijn

wisselwerking - invloed van het ene middel op de werking of veiligheid van een ander middel

protocol - afgesproken werkwijze die veilig handelen ondersteunt

Deze slide heeft geen instructies