Ontwikkelingspsychologie
Fundamenten in verpleegkunde 3 (MBV03n)
Verpleegkunde Leuven
Ontwikkelingspsychologie
Fundamenten in verpleegkunde 3 (MBV03n)
Verpleegkunde Leuven
lesdoelstelling
Je kent de theoretische concepten m.b.t. alle ontwikkelingsgebieden van de normale ontwikkeling van de zwangerschap
Je hebt inzicht in de normale ontwikkeling op alle ontwikkelingsgebieden van de zwangerschap en kan deze herkennen in casussen/patiënten
Je kan aandachtspunten formuleren naar kwaliteitsvolle zorg en kan deze theoretisch onderbouwen vanuit de ontwikkelingspsychologie
2. De prenatale fase
1. Inleiding in de ontwikkelingspsychologie
2. De prenatale fase
Hoofdstuk 3
De stadia van ontwikkeling
De motorische ontwikkeling
De perceptuele ontwikkeling
Cognitieve ontwikkeling
Bedreigingen voor de ontwikkeling
Stadia van ontwikkeling
Ontwikkeling start vanaf conceptie
Voor wie graag visuele ondersteuning heeft:
Kennisclip met uitleg:
http://www.youtube.com/watch?v=hxr9Srm2gQQ
Kennisclip zonder uitleg: https://www.youtube.com/watch?v=0HrQWCqykD0
Fasen in de zwangerschap
Germinale fase (zygote): bevruchting – 2 weken:
Celdeling
Innesteling in baarmoederwand
Ontwikkeling navelstreng en placenta
http://sprott.physics.wisc.edu/pickover/zygote.jpg
https://www.invitra.com/differences-between-a-zygote-an-embryo-and-a-fetus/
https://bio.libretexts.org/@api/deki/files/17937/human-fertilization.png
Fasen in de ontwikkeling
Embryonale fase (embryo): 2 weken - 8 weken
Vorming van functies en organen (hartje, zenuwstelsel…)
Hoofdje, gezichtje, armen en benen worden zichtbaar
Basisfuncties zijn aanwezig en werken op primitief niveau
http://img.tfd.com/medical/Davis/Tabers/e13b.jpg
Fasen in de ontwikkeling
Foetale fase (foetus): 9 weken– tot geboorte
Vorming skelet, ontwikkeling zenuwen, hersenen en spieren
Focus op groei
Vanaf 20 weken baby voelbaar
Verschillen in foetussen
Tegen 7de maand: belangrijkste organen gevormd
Grens levensvatbaar in België op 24 weken
MAAR 10-20% van vroeggeborenen ontwikkelt een achterstand: afhankelijk van zwangerschapsleeftijd en rijpheid
https://s-media-cache-ak0.pinimg.com/originals/59/64/df/5964df48447d4e49b3e470bc2872aa4a.jpg
2. Motorische ontwikkeling
2. Motorische ontwikkeling
3. Perceptuele ontwikkeling
4. Cognitieve ontwikkeling
Habituatie vanaf 23 weken
Vb. Voorkeur voor stem van de mama (hoge tonen), mogelijkheid tot leren
5. Bedreigingen voor de ontwikkeling
Teratogene factoren:
Omgevingsfactoren die leiden tot een geboorteafwijking
Belang van het moment en de mate van blootstelling
Vooral grote gevolgen bij perioden van snelle groei (embryonale fase)
https://mothertobaby.org/fact-sheets/critical-periods-development/#:~:text=In%20general%2C%20major%20defects%20of,to%20as%20the%20first%20trimester.
5.1 Infectieziekten
5.2. Voeding
Gevarieerde gezonde voeding nodig
Gewicht BMI <18 of >35
Ondervoeding kan leiden tot neurologische afwijkingen
Vooral in ontwikkelingslanden effecten van ondervoeding
Voedingssupplementen (ook overdosis)
Extra inname van foliumzuur ter preventie van Spina Bifida (start vooraf aan de zwangerschap)
5.3 Leeftijd moeder
5.4. Emotionele factoren en stress
5.5. Drugs, roken, alcohol en medicijnen
Roken lager geboortegewicht
Drugverslaafde mama ontwenningsverschijnselen bij baby
FAS mentale deficiënties
Geneesmiddelen vermijden
http://www.educarer.com/images/fas-face.gif
https://www.hersenstichting.nl/app/uploads/2019/10/FAS-gezichtsafwijkingen.jpg
5.6. Chemicaliën en stralingsgevaar
5.7. Rhesusincompatibiliteit
22
https://biometilonaensophie.jouwweb.nl/bloedgroepen/resusfactor
5.8. Leeftijd vaders
5.9 Psychische ziekte
Psychische ziekte moeder invloed op ongeboren kind
Ontwikkelingspsychologie
Fundamenten in verpleegkunde 3 (MBV03n)
Verpleegkunde Leuven
3. De geboorte
Inleiding in de ontwikkelingspsy-chologie
De prenatale fase
De geboorte
De geboorte begint ongeveer 266 dagen na de conceptie en telt drie fases:
Weeën
Bevalling
Nageboorte
zie domein VKO
4. Het pasgeboren kind
Inleiding in de ontwikkelingspsy-chologie
De prenatale fase
De geboorte
Het pasgeboren kind
De eerste test … de Apgar-score
Gehechtheid
Lichamelijke ontwikkeling
Perceptuele ontwikkeling
Cognitieve ontwikkeling
Taalontwikkeling
Sociale ontwikkeling
Emotionele ontwikkeling
Persoonlijkheidsontwikkeling
1. De eerste test … de Apgar-score
https://www.ikbenzwanger.com/images/apgar-score-kaart.jpg
Kennisclip: https://www.youtube.com/watch?v=zY87wohJl9I
2. Gehechtheid
Start vanaf de geboorte
Fysiek contact is belangrijk maar niet cruciaal (oxytocine)
3. Lichamelijke ontwikkeling
Houdingsreacties
Ongecontroleerde bewegingen
Reflexen
Gedragstoestanden en slaap
houdingsreacties
http://www.menselijk-lichaam.com/kinderen/reflexen-en-reacties-van-uw-baby/
Flexiehouding in rug- en buiklig
Kan hoofd nog niet zelfstandig rechtop houden
Ongecontroleerde bewegingen
Schrikt zichzelf wakker hierdoor
Inbakeren helpt
reflexen
De voorbijgaande reflexen worden getoond in de kennisclip.
Gedragstoestanden en slaap
Neonatus slaapt 16 uur per etmaal, 50 % is rem-slaap
Eerste maand: 7 of 8 korte slaapcycli
Op 6 weken: 2 a 4 slaapperiodes
4. Perceptuele ontwikkeling
5. Cognitieve ontwikkeling
Kind wordt overdonderd door chaos en gewaarwordingen
Geen differentiatie tussen interne- en externe gewaarwordingen, geen subject-object splitsing
Leerprocessen
Motoriek
6. Taalontwikkeling
Voortalige periode
Actieve en passieve taalontwikkeling
7. Sociale ontwikkeling
https://www.google.com/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Fwww.istockphoto.com%2Fnl%2Ffoto%2Fschattige-pasgeboren-baby-met-uitsteken-tong-gm1133595302-300917021&psig=AOvVaw2v-2gUHpD6r2TZdZ1M4IQr&ust=1686403775875000&source=images&cd=vfe&ved=0CA4QjRxqFwoTCJCUmPSltv8CFQAAAAAdAAAAABAD
8. Emotionele ontwikkeling
Lust en onlust
Gastric smile
https://qph.cf2.quoracdn.net/main-qimg-3612c9d63816e8e6e563fde98a3152f1-lq
9. Persoonlijkheidsontwikkeling
Ontwikkelingspsychologie
De baby
Fundamenten in verpleegkunde 3 (MBV03n)
Verpleegkunde Leuven
lesdoelstelling
Je kent de theoretische concepten m.b.t. alle ontwikkelingsgebieden van de normale ontwikkeling van de baby
Je hebt inzicht in de normale ontwikkeling op alle ontwikkelingsgebieden van de baby en kan deze herkennen in casussen/patiënten
Je kan aandachtspunten formuleren naar kwaliteitsvolle zorg en kan deze theoretisch onderbouwen vanuit de ontwikkelingspsychologie
5. De baby (van 1 maand tot 18 maanden)
Inleiding in de ontwikkelingspsy-chologie
De prenatale fase
De geboorte
Het pasgeboren kind
De baby
Lichamelijke ontwikkeling
Motorische ontwikkeling
Perceptuele ontwikkeling
Cognitieve ontwikkeling
Taalontwikkeling
Persoonlijkheidsontwikkeling
Sociale ontwikkeling
Emotionele ontwikkeling
1. De lichamelijke ontwikkeling
Grote veranderingen: gewicht verdubbelt wanneer ze 6 maand oud zijn en verdriedubbelt tegen de leeftijd van 1 jaar
Een baby is gemiddeld 50 cm groot. Na 3 maanden is een baby reeds 10 cm gegroeid. Na 1 jaar is de baby ongeveer 25 à 28 cm gegroeid. Vanaf dan groeien ze zo’n 5 à 7 centimeter per jaar.
Cave: gezonde voeding
6 mnd: eerste tandje; 24 -30 mnd: melkgebit voltooid
lichaamsproporties
Kemper, 2016
2. Motorische ontwikkeling
2 ontwikkelingslijnen: cefalocaudale- en proximodistale lijn
Hiërarchische integratie
Onafhankelijkheid van systemen
proximodistale groeirichting
cefalocaudale groeirichting
http://naescola.eduqa.me/wp-content/uploads/2017/04/Screen-Shot-2017-04-24-at-3.36.21-PM.png
3. Perceptuele ontwikkeling
Het zicht: op 6 mnd zoals een volwassene
Gehoor: leert bepaalde geluiden herkennen en heeft er belangstelling voor. Gehoor gevoeliger dan voor volwassenen: cave decibels
Pijnperceptie: baby’s voelen pijn; cave pijnbeleid
Op de website van K&G vind je tips om de zintuiglijke ontwikkeling te stimuleren
Tips om de zintuiglijke ontwikkeling te stimuleren | Kind en Gezin
4. Cognitieve ontwikkeling
Cognitieve ontwikkeling volgens theorie van Piaget: sensomotorisch stadium: het denken bestaat uit sensomotorisch ervaren
Sensomotorisch stadium, Piaget
Informatieverwerkingstheorie
5. Taalontwikkeling
6. Persoonlijkheidsontwikkeling
7. Sociale ontwikkeling
Gehechtheid: het vormen van sociale banden
Gehechtheidsproces: fysiek en emotioneel intiem contact start direct na de geboorte
Zich actief en uitgesproken richten op hebben en houden van contact met gehechtheidsfiguur vanaf 7 a 8 md
Harlow: gehechtheid bij babyaapjes
Belang van affectie (zachtheid) aangetoond
Empirische ondersteuning voor ideeën van Bowlby
http://listverse.files.wordpress.com/2008/09/maternaldeprivation.jpg
Gehechtheidstheorie van Bowlby
Gehechtheid door de behoefte aan veiligheid en zekerheid
2 krachtlijnen in theorie: gedrag en representatie
Strange situation
Stap 1: Opvoeder en kind in vreemde ruimte
Stap 2: Vreemde volwassene komt erbij en gaat met kind spelen
Stap 3: Opvoeder verlaat de ruimte
Stap 4: Opvoeder komt weer binnen
Stap 5: Opvoeder en vreemde volwassene verlaten vertrek, kind blijft alleen achter
Stap 6: Vreemde komt weer binnen
Stap 7: Opvoeder komt weer binnen.
Typen gehechtheid
8. Emotionele ontwikkeling
Wederzijds regulatiemodel: ouders en baby’s leren emotionele stemmingen aan elkaar communiceren en er adequaat op reageren
Still face experiment http://www.youtube.com/watch?v=apzXGEbZht0