FPZ-3- Allergie, longen en oogaandoeningen
Hoofdstuk 12: middelen bij allergische aandoeningen
FPZ-3- Allergie, longen en oogaandoeningen
Hoofdstuk 12: middelen bij allergische aandoeningen
In dit hoofdstuk leer je
Wat een allergie is en hoe allergische klachten ontstaan
Wat de meest voorkomende symptomen van hooikoorts zijn
Wat veelgebruikte middelen bij allergische klachten zijn
Gebruik van de middelen bij allergie
Allergische aandoeningen
Wie heeft een allergische aandoening?
Wat weet je nog van allergie?
Voeg hier je vraag toe
Lichaamsvreemde stof (of antigeen) kan lichaam binnendringen en lichaam schaden
Het lichaam maakt deze lichaamsvreemde stof onschadelijk
Hoe?
Door het maken van antilichamen (of antistoffen)
Bij een infectie is deze reactie nuttig en doeltreffend
Bij een volgende infectie met een antigeen dat op het vorige antigeen lijkt, zal het lichaam meteen weer antistoffen produceren afweer systeem heeft een geheugen
Afweer in normale situatie
Allergie
Antigeen: lichaamsvreemde stof die geen allergische reactie veroorzaakt
Allergie: abnormale reactie op een lichaamsvreemde stof
Allergeen: lichaamsvreemde stof die een allergie veroorzaakt
Dus een antigeen wordt na een allergische reactie een allergeen
Overgevoeligheid kan alleen ontstaan als er herhaald contact is met een bepaald antigeen.
Sensibilisatie : Het ‘voorstadium’ van een allergie :
Die antistoffen hechten zich aan bepaalde cellen (zoals mestcellen en basofielen).
Het lichaam is nu “gesensibiliseerd
Wat gebeurt er bij een allergie?
Antigeen komt het lichaam binnen
Er vormen zich teveel antilichamen
Antilichamen binden zich aan mestcellen (sensibilisatie)
Mestcellen bevinden zich in de slijmvliezen (luchtwegen, maagdarmkanaal, huid)..
Lichaam komt weer in contact met het antigeen
Antigeen bindt zich met de antilichamen op de mestcellen
Mestcel valt uiteen
Uit de mestcellen komen mediatoren vrij o.a. histamine en leukotriënen
Histamine en leukotriënen zorgen voor een allergische reactie( niezen, jeuk, misselijkheid)
Vanaf dit moment is het antigeen een allergeen
leg in je eigen woorden uit hoe het imuunsysteem werkt
Welke allergenen zijn er?
Waar kun je allemaal allergisch voor zijn?
Stuifmeel (pollen) van bomen of grassen (hooikoorts)
Huisstofmijt
Haren en huidschilfers van huisdieren
Voedselallergenen
Koemelkeiwit
Pinda’s
Wespen
Nikkel
Parfums
Conserveermiddelen
Medicijnen
Allergische klachten
Klachten
Luchtwegen
Loopneus, niezen, verstopte neus
Benauwdheid, moeilijke, piepende ademhaling
Ogen
Rode ogen, tranende ogen
Huid
Rode, warme huid, huiduitslag, galbulten, jeuk
Maagdarmkanaal
Zwelling tong
Prikkeling van de tong en keelholte
Buikkrampen, diarree
Circulatie
Bloeddruk ↓, shock, hartstilstand
Milde en ernstige allergische klachten
Lichte klachten
Loopneus
Tranende ogen
Hoesten
Ernstige klachten
Benauwdheid
Diarree
Zeer ernstige klachten
Uitgebreide huiduitslag
Verlaging van de bloeddruk
Anafylactische shock
Wat is de Latijnse naam van hooikoorts?
rhinitis
astma
allergie
pollinosis
Hooikoorts
Hooikoorts = Overgevoeligheid voor stuifmeel van grassen en pollen.
Pollinosis
Klachten van hooikoorts zijn:
Geïrriteerde ogen
Jeuk
Niezen
Loopneus
(Soms) irritatie van de keel
Klachten afhankelijk van:
Weer
Op een regenachtige dag
minder last van pollen.
Plaats
Klachten zijn erger in
het bos dan aan het strand.
Periode
Kan elke maand optreden
afhankelijk van soort boom of gras.
Hooikoorts
Tips om hooikoorts te vermijden
Houd ramen en deuren gesloten op zonnige winderige dagen
Draag een zonnebril buiten
Vakantiebestemming aan zee of in de bergen
Op diverse apps weersomstandigheden te volgen gunstig/ongunstig voor hooikoortspatiënten
Waar ben je allergisch voor bij huisstofmijt?
uitwerpselen
plantenpollen
dierenharen
huidcellen
Huisstofmijtallergie = Allergisch zijn voor de uitwerpselen van de huisstofmijt.
Een insect die voorkomt op plekken waar stof zich verzamelt.
Huisstofmijtallergie
Klachten van huisstofmijtallergie zijn:
Geïrriteerde ogen
Jeuk
Niezen
Loopneus
(Soms) irritatie van de keel
(Zelden) ernstige benauwdheid
Huisstofmijtallergie
Materialen gebruiken die geen stof vasthouden.
Gladde vloeren, speciale matrashoezen.
Materialen kiezen die regelmatig gereinigd kunnen worden.
synthetische gordijnen, kussens en dekbedden en knuffels die regelmatig in de wasmachine mogen.
Saneren = Het vervangen van stofvasthoudende materialen in stofvrije materialen.
Vloerbedekking vervangen in tegels.
Tips om huisstofmijt te vermijden:
Koemelkeiwit bij kleine kinderen
Veel huilen, spugen, diarree en/of eczeem.
Kinderen groeien over deze vorm van allergie heen.
Vissoorten
Schaaldieren
Paddenstoelen
Noten
Pinda’s
Gluten
Voedingsallergenen
Parfum
Conserveermiddelen in zepen en lotions
Nikkel in sieraden
Haarkleurmiddelen (kapper)
Insecten
Bijen- of wespensteek
Contactallergenen
Leg in je eigen woorden uit wat provocatietest inhoud?
Diagnostiek allergie
Bloedonderzoek
Naar specifieke antilichamen
Honden en kattenharen
Pinda’s
Huisstofmijt
Provocatietest: allergische reactie uitlokken door stof in te ademen of in te nemen onder toezicht van de arts in het ziekenhuis
Preventie is de basis bij de behandeling van een allergie.
Dus vermijden van de allergische stof
Wanneer dit onvoldoende werkt, komt behandeling met geneesmiddelen in aanmerking.
Geneesmiddelen tegen allergie
Histamine-afgifteremmende stoffen
Antihistaminica
(Leukotrieenantagonisten)
Corticosteroïden
Hyposensibilisatie vloeistoffen
Geneesmiddelen tegen allergie
Welke stof is geen histamine-afgifteremmer?
Cromoglicinezuur
Levocetirizine
Fexofenadine
Loratadine
Histamine afgifte remmende stoffen
Remmen afgifte van histamine bij het uiteenvallen van de mestcel
Werkt alleen als de klant nog geen last heeft van de allergie
Als de patiënt last heeft van de allergie, dan is de histamine al vrijgekomen, dus is de allergische reactie al op gang.
Cromoglicinezuur
Voedselallergie en allergische rhinitis
Voordeel: bijna geen bijwerkingen
Nadeel: 4 tot 6 x per dag gebruiken
Nadeel: 4 weken voor de te verwachten allergie al starten
Eigenschappen cromoglicinezuur
Bij voedselallergie: oraal
Bij astma: tracheaal
Ontstoken neusslijmvlies: nasaal
Ontstoken oogslijmvlies: oculair
Bijna geen bijwerkingen
(alleen prikkeling van de luchtwegen bij inhalatie)
4 á 6 keer per dag gebruiken
Afbouwen, klachten komen anders sterker weer terug!
Vrij verkrijgbaar bij apotheek of drogist
Welk geneesmiddel valt onder de groep antihistaminica?
Hoe werkt een antihistaminica?
Antihistaminica
Blokkeren het aangrijpingspunt (receptor) van histamine
Wanneer er al een allergische reactie is
Gebruikt bij:
Allergische rinitis ( ontsteking neusslijmvlies)
Conjunctivitis ( ontsteking oog)
Netelroos ( huiduitslag met rode bulten)
Antihistaminica
Voorbeeld:
Oogdruppels: azelastine, levocabastine
Tabletten: (levo)cetirizine, (des)loratidine, fexofenadine, ebastine en mizolastine
Clemastine (Tavegil) is sterk werkzaam en is als injectie verkrijgbaar. De huisarts heeft deze altijd mee.
Bij ontstoken neus- en oogslijmvlies en bij jeukende huiduitslag met bultjes (urticaria)
Gebruiken als de patiënt klachten heeft
Vaak slaperigheid en vermoeidheid als bijwerking
antihistaminica
Leukotriëeenantagonisten
Montelukast – Singulair (staat niet in het boek) Wordt gebruikt bij astma of seizoensgebonden allergische rinitis
Corticosteroïden
Voorbeeld: prednisolon, dexamethason
Onderdrukken de heftige allergische reactie
Als neusspray bij ontstoken neusslijmvlies
Als inhalatie bij allergische astmaklachten
Oraal bij ernstige allergische reacties
Cutaan bij milde huiduitslag
Bij anafylactische reacties parenteraal
Corticosteroïden preparaten
Bij astma aanval
Prednison of prednisolon oraal
Eventueel per injectie bij anafylactische reacties
Inhalatiemedicatie bij astma in het volgende lesblok
Nasaal bij allergische rhinitis: 1 of 2dd 1 pufje in beide neusgaten
Bijwerkingen: irritatie van de neus, droge neus, onaangename smaak/geur.
Advies aan de balie: van het neustussenschot af sprayen (ter voorkoming van een neusseptumperforatie)
Geneesmiddelen:
Beclomethason
Budesonide (Rhinocort®)
Fluticason (Flixonase®, Avamys®)
Mometason (Nasonex)
Triamcinolon (Nasacort ®)
Ter inhalatie bij astma ciclesonide (Alvesco®)
Oraal: prednisolon en prednison
Medicatiebewaking corticosteroïden
Bijwerkingen: schimmelinfectie in de mond na inhalatie
dus na inhalatie de mond spoelen (eerste keer gorgelen/spoelen en water uitspuwen, tweede keer spoelen en evt. doorslikken)
Contra indicatie (CI):
suikerziekte, hartfalen, hoge bloeddruk, hoge oogboldruk en maagzweer
Interactie (IA):
NSAID’s (kortdurend mag het eventueel, dus alert zijn)
Interactie = IA (wisselwerking met andere geneesmiddelen)
Contra indicatie = CI (wisselwerking met bepaalde aandoeningen)
Hyposensibilisatie
Hyposensibilisatie = desensibilisatie
= ‘ongevoelig’ of ‘minder gevoelig’ maken voor een bepaalde overgevoeligheid
Behandeling
Langzaam wennen aan de allergische stof
Inspuiten van kleine hoeveelheden van het allergeen
Extracten van datgene waar iemand overgevoelig voor is (bijv. boompollen, huisstofmijt, hondenharen)
Telkens sterkere extracten injecteren
Doel → geen ernstige reacties meer na aanraking met antigeen
Hyposensibilisatie (2)
Kuur is niet zonder risico
Toediening in ziekenhuis
Altijd epinefrine (Epipen ®) klaar liggen, i.v.m. evt. shock
Kuur kan jaren duren
Wanneer starten met zo’n kuur?
Kuur starten na het seizoen
Patiënt mag NIET in aanraking komen met allergeen
Zorgverzekeraars vergoeden dit niet altijd!
Hyposensibilisatie: preparaten
Eigenlijk altijd op voorschrift van de allergoloog
Allergovit ® of Pollinex ® of Purethal® (gras- en boompollen)
Oralair® of Grazax ® (gras - sublinguaal)
Alutard® (katten – huisstofmijt - insectengiffen)
Pharmalgen® (wespen en bijengif)
Acarizax ® (huisstofmijt - sublinguaal)
Allergie voor geneesmiddel - intolerantie
Bij allergie voor een bepaalde soort antibiotica, dan meestal ook allergisch voor antibiotica die veel op die soort lijkt.
Bijvoorbeeld bij pijnstillers:
Allergie voor ibuprofen (= NSAID) dan waarschijnlijk ook allergie voor naproxen (= ook NSAID)
Maar dan hopelijk geen allergie voor paracetamol of voor een middel uit de groep morfinomimetica.
Intoleranties leg je vast in het AIS (apotheek informatie systeem).
Bijvoorbeeld intolerantie voor NSAID’s, maar ook lactose-intolerantie, glutenallergie enz.
UDH- medicatie
Doorstrepen in Boek:
Niet leren i.v.m. uit de handel:
Merknamen: Lomusol, Opticrom en Claritine
nedocromil – Tilade
Alimemazine – Nedeltran