Cultuur en erfgoed om ons heen

Cultuur en erfgoed om ons heen

1 / 28
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 28 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Cultuur en erfgoed om ons heen

Open bij iets herkenbaars: wat eten mensen thuis, welke feesten vieren zij, welke talen horen zij om zich heen? Zo start de les vanuit het dagelijks leven van leerlingen.

Dit ga ik leren

Ik kan uitleggen wat cultuur, cultureel erfgoed en culturele identiteit betekenen en voorbeelden geven van hoe cultuur zichtbaar is in taal, eten, feesten, gebouwen, gewoonten en tradities.

Deze slide heeft geen instructies

Waar zie jij cultuur om je heen?

Gebruik de woordwolk als start: verwacht woorden zoals thuis, eten, taal, feest, school, kleding, muziek, buurt. Kies een paar antwoorden uit en laat leerlingen kort toelichten.

Wat is cultuur?

Cultuur gaat over hoe mensen leven.


  • wat mensen belangrijk vinden

  • hoe zij met elkaar omgaan

  • wat zij eten, zeggen en vieren

  • welke gewoonten en tradities zij hebben

Benadruk dat cultuur niet alleen over landen gaat. Ook in een straat, gezin of school zijn gewoonten en afspraken die bij cultuur passen.

Cultuur zie je op veel manieren

Je kunt cultuur herkennen in het dagelijks leven:


  • taal en woorden die mensen gebruiken

  • eten en recepten die vaak worden gemaakt

  • feesten en bijzondere dagen

  • gebouwen en hoe plaatsen eruitzien

  • gewoonten zoals begroeten of samen eten

  • tradities die vaak al lang bestaan

Deze slide heeft geen instructies

Cultuur is overal om je heen

Cultuur hoort bij mensen én bij plekken.


  • thuis

  • op school

  • in de buurt

  • in een stad of land


Daardoor kunnen plaatsen van elkaar verschillen.

Koppel aardrijkskunde aan plaats: cultuur helpt verklaren waarom buurten, dorpen, steden en landen er anders uitzien en anders aanvoelen.

Cultuur verandert door de tijd

Cultuur blijft niet altijd hetzelfde.


  • nieuwe mensen en ideeën brengen veranderingen mee

  • eten, muziek en kleding kunnen veranderen

  • sommige tradities blijven, andere verdwijnen

  • oude en nieuwe gewoonten kunnen naast elkaar bestaan

Noem een eenvoudig voorbeeld, zoals nieuwe gerechten in Nederland of hoe feesten tegenwoordig soms anders worden gevierd dan vroeger.

Wat is cultureel erfgoed?

Cultureel erfgoed is wat mensen uit het verleden bewaren en doorgeven.


Het laat zien hoe mensen vroeger leefden, wat zij maakten en wat zij belangrijk vonden. Erfgoed verbindt het verleden met het heden.

Maak duidelijk dat erfgoed niet alleen heel oud hoeft te zijn. Ook dingen van recenter vroeger kunnen erfgoed zijn als ze belangrijk zijn om te bewaren.

Wat betekent cultuur het best?

A

Hoe mensen leven

B

Alleen oude gebouwen

C

Alleen een taal

D

Een kaart van landen

Toetst de kern van slides 2-5. Afleiders sluiten aan bij losse voorbeelden van cultuur, maar zijn te smal.

Vul de juiste woorden in

Cultuur gaat over hoe mensen leven en wat zij belangrijk vinden. Je ziet cultuur in taal, eten en feesten. Cultuur kan ook door de tijd veranderen.

leven
vinden
feesten
tijd
bouwen
drinken
plaatsen
muziek

Blanken pakken de kernwoorden uit het eerste lesblok: leven, belangrijk vinden, zichtbare vormen en verandering door de tijd.

Tastbaar en niet-tastbaar erfgoed

Dingen die je niet kunt vasthouden, maar wel doorgeeft:


  • verhalen

  • muziek

  • rituelen

  • gewoonten en tradities

Niet-tastbaar erfgoed

Tastbaar erfgoed

Dingen die je kunt zien en aanraken:


  • monumenten

  • voorwerpen

  • oude gebouwen

  • bruggen, kerken of molens

Gebruik steeds precies deze termen: tastbaar erfgoed en niet-tastbaar erfgoed. Dat helpt leerlingen het verschil goed onthouden.

Voorbeelden van tastbaar erfgoed

Tastbaar erfgoed hoort vaak bij een plek.


  • een oud stadhuis

  • een kasteel of fort

  • een bijzonder standbeeld

  • gebruiksvoorwerpen uit vroeger tijden

Leg de link met aardrijkskunde: zulke plekken geven een stad of dorp een herkenbaar uiterlijk en vertellen iets over de geschiedenis van die plaats.

Voorbeelden van niet-tastbaar erfgoed

Niet-tastbaar erfgoed leeft in wat mensen doen.


  • een lied dat vaak wordt gezongen

  • een feest met vaste gebruiken

  • een verhaal dat wordt doorverteld

  • een ritueel bij een belangrijke dag

Benadruk dat niet-tastbaar erfgoed alleen blijft bestaan als mensen het blijven doen, vertellen, zingen of vieren.

Waarom bewaren mensen erfgoed?

Erfgoed is belangrijk omdat het:


  • laat zien waar mensen vandaan komen

  • vertelt hoe samenlevingen zich ontwikkelen

  • herinneringen en verhalen bewaart

  • helpt om plekken en gebruiken te begrijpen

  • mensen met elkaar kan verbinden

Deze slide heeft geen instructies

Wat is een voorbeeld van niet-tastbaar erfgoed?

A

Een oud stadhuis

B

Een standbeeld

C

Een doorverteld verhaal

D

Een oude brug

Toetst het onderscheid uit slides 7-10. Alleen het verhaal kun je niet vasthouden, maar wel doorgeven.

Vul de juiste woorden in

Cultureel erfgoed is wat mensen uit het verleden bewaren en doorgeven. Tastbaar erfgoed zijn bijvoorbeeld oude gebouwen. Niet-tastbaar erfgoed leeft in verhalen en muziek.

verleden
doorgeven
gebouwen
muziek
toekomst
weggooien
straten
kleding

Deze invuloefening herhaalt definitie én onderscheid tastbaar/niet-tastbaar erfgoed.

Waarom is erfgoed belangrijk?

Bespreek antwoorden zoals: omdat erfgoed laat zien waar mensen vandaan komen, hoe mensen vroeger leefden, hoe samenlevingen veranderen, en omdat het herinneringen, verhalen en bijzondere plekken bewaart.

Wat is culturele identiteit?

Culturele identiteit gaat over bij welke cultuur of culturen iemand zich voelt horen.


Dat kan te maken hebben met taal, eten, feesten, geloof, gewoonten, familie of de plek waar iemand opgroeit.

Zeg erbij dat identiteit persoonlijk is. Twee mensen uit hetzelfde land kunnen zich toch verschillend voelen en andere gewoonten belangrijk vinden.

Je kunt meerdere invloeden hebben

Veel mensen hebben meer dan één culturele invloed.


  • thuis gelden soms andere gewoonten dan op school

  • familie kan uit verschillende plekken komen

  • mensen nemen gebruiken van elkaar over

  • daardoor kan identiteit uit meerdere delen bestaan

Vermijd het idee dat iedereen maar één cultuur heeft. Laat zien dat cultuur vaak gemengd en veranderlijk is.

Cultuur, erfgoed en identiteit hangen samen

Cultuur → hoe mensen leven en wat zij belangrijk vinden

Erfgoed → wat daarvan wordt bewaard en doorgegeven

Culturele identiteit → hoe mensen zich met die cultuur verbonden voelen


Samen helpen deze begrippen ons mensen en plaatsen beter te begrijpen.

Deze slide brengt de drie kernbegrippen bij elkaar. Neem kort de woorden nog eens precies door.

Oud en nieuw bestaan samen

In een samenleving zie je vaak tegelijk:


  • oude gebouwen naast nieuwe gebouwen

  • tradities naast nieuwe gewoonten

  • bekende recepten met nieuwe invloeden


Zo kun je zien dat cultuur steeds verandert.

Maak het concreet met een stad waar oude binnenstad en moderne wijken naast elkaar bestaan.

Respect voor cultuur en erfgoed

Respectvol omgaan met cultuur en erfgoed betekent:


  • luisteren naar verhalen van anderen

  • zorgvuldig omgaan met bijzondere plekken en voorwerpen

  • tradities van anderen serieus nemen

  • begrijpen dat verschillen tussen mensen normaal zijn

Houd het praktisch en dichtbij: hoe ga je om met een herdenkingsplek, een feest van iemand anders of een oud gebouw in je omgeving?

Wat hoort het best bij culturele identiteit?

A

Wat je gisteren at

B

Waar een rivier stroomt

C

Bij welke cultuur je hoort

D

Hoe oud een gebouw is

Toetst de definitie uit slides 11-15. De afleiders komen uit andere lesonderdelen maar passen niet bij identiteit.

Hoeveel culturele invloeden kan iemand hebben?

1

Eén

2

Twee

3

Meer dan één

4

Geen

Deze slide heeft geen instructies

Hoe kun jij respect tonen voor erfgoed?

Goede antwoorden noemen respectvol gedrag zoals luisteren naar verhalen van anderen, voorzichtig omgaan met bijzondere plekken of voorwerpen, en tradities van anderen serieus nemen.

Wat heb jij vandaag geleerd?

Laat leerlingen één inzicht noemen, bijvoorbeeld het verschil tussen cultuur en erfgoed, of dat iemand meerdere culturele invloeden kan hebben.

Wat hielp jou het meest om dit te begrijpen?

Antwoorden kunnen gaan over voorbeelden, het verschil tussen tastbaar en niet-tastbaar erfgoed, of de samenvattende slide met de drie begrippen.

Begrippenlijst

cultuur - hoe mensen leven en wat zij belangrijk vinden

cultureel erfgoed - wat mensen uit het verleden bewaren en doorgeven

tastbaar erfgoed - erfgoed dat je kunt zien en aanraken, zoals gebouwen en voorwerpen

niet-tastbaar erfgoed - erfgoed dat leeft in verhalen, muziek, rituelen en gewoonten

culturele identiteit - het gevoel bij welke cultuur of culturen iemand hoort

traditie - een gewoonte die al lang bestaat en wordt doorgegeven

monument - een bijzonder gebouw of plek die belangrijk is om te bewaren

Deze slide heeft geen instructies