Les 4- H2.3D Hoogtelijnen

Welkom                         

Stop je telefoon in je kluisje                     


Pak de juiste spullen en ga zitten      


Wacht op instructie                                  


                     

3

minute

00

second

1 / 33
volgende
Slide 1: Slide
newEditorWiskundeMiddelbare schoolmavoLeerjaar 3

In deze les zitten 33 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Welkom                         

Stop je telefoon in je kluisje                     


Pak de juiste spullen en ga zitten      


Wacht op instructie                                  


                     

3

minute

00

second

Deze slide heeft geen instructies

Opstart

Blz. 67, koershoekmeter, geo, liniaal, gum, rekenmachine, rode pen

Ik kan een koershoek meten en aflezen en weet wat windrichtingen zijn

Ik kan een hoogtekaart aflezen



PPT THEORIE D en uitlegvideo leerboek

Opdr. 29, 30 , 31 en TO(70), 32 t/m 38 volgens LR

L4

32 t/m 43

L5

Wat je niet afhebt!

Deze slide heeft geen instructies

Hoogtelijnen lezen en begrijpen

Open met het idee dat een platte kaart toch hoogte kan laten zien. Koppel aan herkenbare situaties zoals wandelen, fietsen of kaarten in een atlas.

Lesdoel

Ik kan uitleggen wat hoogtelijnen zijn en aflezen hoe hoog, steil of vlak een gebied op een kaart is.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden denk jij aan bij hoogtelijnen?

Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: hoogte, berg, kaart, steil, heuvel, dal, lijnen.

Deze slide heeft geen instructies

Wat zijn hoogtelijnen?

Hoogtelijnen zijn lijnen op een kaart die punten met gelijke hoogte verbinden.


Elke lijn stelt dus één vaste hoogte voor, bijvoorbeeld 20 meter boven zeeniveau.


Zo kun je op een platte kaart toch zien hoe het landschap omhoog of omlaag loopt.

Benadruk dat alle punten op dezelfde lijn even hoog liggen. Dat is het kernidee waar de rest van de les op bouwt.

Van landschap naar kaart

  • Denk aan horizontale sneden door een heuvel

  • Elke snede geeft één hoogte aan

  • Op de kaart worden die sneden lijnen

  • Samen laten de lijnen de vorm van het reliëf zien

Gebruik eventueel een stapelplaten- of taartvergelijking: elke laag is een nieuwe hoogte. Zo wordt zichtbaar waarom gesloten lijnen vaak bij heuvels horen.

Hoogtegetallen op de kaart

Bij sommige hoogtelijnen staat een hoogtegetal.


Dat getal hoort bij die lijn. Staat er 50, dan liggen alle punten op die lijn op 50 meter boven zeeniveau.


Tussen twee lijnen ligt de hoogte dus hoger of lager, afhankelijk van de richting.

Wijs erop dat leerlingen niet het getal tussen de lijnen moeten gokken zonder naar de vaste tussenafstand te kijken. Dat komt op de volgende slide terug.

Hoogteverschil tussen lijnen

De afstand in hoogte tussen twee opeenvolgende hoogtelijnen heet het hoogteverschil.


Voorbeeld:

  • 10 m, 20 m, 30 m, 40 m

  • dan is het hoogteverschil steeds 10 meter


Je leest dus niet alleen de lijn af, maar ook het patroon.

Noem dat het hoogteverschil op één kaart meestal overal gelijk is. Laat leerlingen letten op regelmaat in de getallen.

Wat betekent één hoogtelijn op een kaart?

A

Punten met gelijke hoogte

B

Punten met gelijke afstand

C

Punten met gelijke kleur

D

Punten met gelijke richting

Controleert het kernbegrip uit slides 2-3. Veelgemaakte fout: leerlingen denken aan afstand in plaats van hoogte.

Vul de juiste woorden in

Een hoogtelijn verbindt punten met gelijke hoogte. Een hoogtegetal laat zien hoe hoog die lijn ligt. Het hoogteverschil is het verschil in hoogte tussen twee opeenvolgende lijnen.

hoogtelijn
hoogtegetal
hoogteverschil
helling
reliëf
dal

Herhaalt de drie basiswoorden uit de eerste subtopic. Alle blanks zijn inhoudelijk dragend en hebben een vaste plek.

Dicht bij elkaar of ver uit elkaar

De afstand op de kaart tussen hoogtelijnen vertelt iets over de helling:


  • lijnen dicht bij elkaar → steile helling

  • lijnen ver uit elkaar → flauwe helling

  • bijna geen lijnen in een gebied → vrij vlak terrein

Veel leerlingen verwarren kleine kaartafstand met klein hoogteverschil. Maak duidelijk: het hoogteverschil kan gelijk blijven, maar de helling verandert doordat dat verschil over een kortere of langere horizontale afstand gebeurt.

Steil en vlak herkennen

Vergelijk twee hellingen met hetzelfde hoogteverschil.


Als de lijnen snel op elkaar volgen, stijgt het terrein in korte afstand sterk. Liggen de lijnen verder uit elkaar, dan gaat de stijging geleidelijker.

Koppel aan fietsen: dezelfde 20 meter stijging kan zwaar of licht voelen, afhankelijk van de lengte van de weg.

Een heuvel op de kaart

Een heuvel herken je vaak aan gesloten hoogtelijnen.


Naar binnen toe worden de hoogtes meestal hoger:

  • buitenste lijn: lager

  • binnenste lijn: hoger


Hoe meer gesloten lijnen, hoe duidelijker de hoogte toeneemt.

Laat zien dat een heuvel niet per se puntig is; hoogtelijnen geven vorm en hoogte-opbouw aan, niet automatisch een scherpe top.

Top en hellingrichting

  • De hoogste plek ligt binnen de binnenste gesloten lijn

  • Van de top af daalt het terrein naar buiten toe

  • Je kunt dus ook zien in welke richting water zou afstromen

Noem dat de top soms geen exact punt met getal heeft op de kaart. Je weet wel dat die binnen de hoogste gesloten lijn ligt.

Wat zegt kleine afstand tussen hoogtelijnen?

A

Vlak terrein

B

Steile helling

C

Laag hoogtegetal

D

Diep dal

Gebaseerd op slides 6-7. Distractors sluiten aan bij typische verwarring tussen hoogte, vorm en steilheid.

Waar ligt de hoogste plek bij een heuvel?

1

Buitenste lijn

2

Tussen twee lijnen

3

Binnenste lijn

4

Overal even hoog

Deze slide heeft geen instructies

Welke kant stroomt water op een heuvel op?

Bespreek dat water van hoog naar laag stroomt, dus vanaf de top naar buiten toe, weg van de binnenste gesloten lijn.

Een dal herkennen

Bij een dal lopen hoogtelijnen anders dan bij een heuvel.


De lijnen buigen naar binnen langs de lagere strook van het landschap. De hoogte neemt daar juist af in plaats van toe.


Een dal is dus een laagte tussen hogere delen.

Houd het op herkenning van laagte tegenover hoogte. Vermijd te veel extra kaarttekens, omdat de les alleen over de basis van hoogtelijnen gaat.

Heuvel of dal?

Bij het lezen kijk je steeds naar het patroon:


  • worden de lijnen naar binnen hoger? → heuvel

  • wordt het gebied naar binnen lager? → dal


De vorm alleen is niet genoeg; de hoogtegetallen geven de doorslag.

Dit is een belangrijk contrast in de les: dezelfde soort bochten of gesloten vormen kunnen pas goed worden geïnterpreteerd met de hoogte-informatie erbij.

Hoogtelijnen stap voor stap lezen

  1. Zoek een hoogtegetal op de kaart

  2. Bepaal het hoogteverschil tussen de lijnen

  3. Kijk of de lijnen dichter of verder uit elkaar liggen

  4. Lees of het gebied stijgt, daalt, steil of vlak is

Deze slide brengt de losse begrippen samen tot een leesstrategie. Gebruik hem als samenvattend model voor elk kaartvoorbeeld.

Voorbeeld van aflezen

Staan er lijnen van 30 m, 40 m, 50 m rond elkaar heen?


Dan geldt:

  • naar binnen toe wordt het hoger

  • het gaat dus om een heuvel

  • staan de lijnen dicht op elkaar, dan is de helling steil

Werk het voorbeeld mondeling verder uit met een eenvoudige schets. Laat zien hoe drie observaties samen één conclusie geven.

Opstart

Blz. 67, koershoekmeter, geo, liniaal, gum, rekenmachine, rode pen

Ik kan een koershoek meten en aflezen en weet wat windrichtingen zijn

Ik kan een hoogtekaart aflezen



PPT THEORIE D (69) en uitlegvideo

Opdr. 29, 30 , 31 en TO(70)

L4

32 t/m 43

L5

Wat je niet afhebt!

Deze slide heeft geen instructies

Wanneer weet je dat het om een dal gaat?

A

Naar binnen hoger

B

Lijnen ver uit elkaar

C

Naar binnen lager

D

Binnenste lijn steil

Toetst het contrast uit slides 10-11: niet de vorm alleen, maar de hoogte naar binnen toe geeft de doorslag.

Lees de kaart stap voor stap

Zoek eerst een hoogtegetal op de kaart. Bepaal daarna het hoogteverschil tussen de lijnen. Kijk vervolgens of de lijnen dicht of ver uit elkaar liggen. Zo lees je of het gebied stijgt, daalt, steil of vlak is.

hoogtegetal
hoogteverschil
stijgt
heuvel
reliëf
gesloten lijn

Sluit aan bij de leesstrategie van slide 12 en het voorbeeld op slide 13.

Exitopdracht op een post-it

Deze slide heeft geen instructies

Exitopdracht op een post-it

Deze slide heeft geen instructies

Wat uit deze les ga jij zeker onthouden?

Deze slide heeft geen instructies

Welk onderdeel van hoogtelijnen vond jij het lastigst?

Deze slide heeft geen instructies

Wat hielp jou het meest om dit te begrijpen?

Deze slide heeft geen instructies

Belangrijke begrippen

hoogtelijn - lijn die punten met gelijke hoogte verbindt

hoogtegetal - getal dat aangeeft hoe hoog een lijn ligt

hoogteverschil - verschil in hoogte tussen twee opeenvolgende hoogtelijnen

reliëf - hoogteverschillen in het landschap

helling - stuk terrein dat omhoog of omlaag loopt

heuvel - hoger deel van het landschap

dal - lager deel tussen hogere gebieden

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies