Welkom bij aardrijkskunde!
1. Ga zitten.
2. Pak je AK-schrift en boek.
3. Maak de startopdracht in je schrift.
4. Helemaal klaar?
Lekker bezig, lees alvast H1 door.
minute
second
Startopdracht
Naar welk werelddeel verschoof het economische zwaartepunt tussen 1980 en 2010? Gebruik global shift en Pacific Rim.
Noem twee oorzaken van deze verschuiving, bijvoorbeeld rond beleid, productie, geldstromen of innovatie.
Waarom profiteerde niet ieder land even sterk? Gebruik neokolonialisme.
Welkom bij aardrijkskunde!
1. Ga zitten.
2. Pak je AK-schrift en boek.
3. Maak de startopdracht in je schrift.
4. Helemaal klaar?
Lekker bezig, lees alvast H1 door.
minute
second
Startopdracht
Naar welk werelddeel verschoof het economische zwaartepunt tussen 1980 en 2010? Gebruik global shift en Pacific Rim.
Noem twee oorzaken van deze verschuiving, bijvoorbeeld rond beleid, productie, geldstromen of innovatie.
Waarom profiteerde niet ieder land even sterk? Gebruik neokolonialisme.
Lesverloop
Startopdracht + bespreking
HW bespreken, nakijken en verbeteren (met pen)
Leerdoelen
Uitleg
Check vd uitleg
Opdrachten maken (met potlood)
Les afsluiten: Reflecteren op de leerdoelen
(± tijd)
(6 min)
(8 min)
(2 min)
(16 min)
(6 min)
(16 min)
(5 min)
Belangrijkste opdrachten van vorige les bespreken + de rest nakijken en verbeteren (kan ook later nog tijdens zelfstandig/samenwerken)
HW bespreken, nakijken en verbeteren (met pen)
minute
second
Leerdoelen H1.4
Aan het einde van de les kun je de volgende vragen beantwoorden:
1 > Welke rol speelt tijd-ruimtecompressie bij de verschuiving van het centrum en de (semi)periferie in de wereld?
2 > Hoe zijn het centrum en de (semi)periferie in de wereld na 2010 verschoven en wat waren daarvan de oorzaken?
3 > Wat zijn positieve en negatieve effecten van economische en politieke globalisering en hoe gaan we daarmee om?
Krimpende wereld
Globalisering was alleen mogelijk door verbeteringen in de:
- transporttechnologie
- informatie- en communicatietechnologie (ICT)
> tijd-ruimtecompressie = tijd en moeite die het kost om
grote afstanden te overbruggen, is minder geworden
> de absolute afstand en absolute ligging zijn niet veranderd.
> de relatieve afstand tussen plaatsen is kleiner geworden,
waardoor veel plaatsen een betere relatieve ligging hebben.
Verbeteringen in de transporttechnologie:
- sneller vervoer door krachtigere motoren
- grotere schepen, vliegtuigen, en treinen >
schaalvergroting > daling vervoerskosten
per product > goedkoper transport
- uitgebreid transportnetwerk met:
+ hubs: knooppunten
+ spokes: de verbindingen daartussen
Belangrijke uitvinding in 1956: standaard
container.
Opkomst van China
Ook na 2010 ging de globalisering van de wereldeconomie door.
> China en India lijken een goede uitgangspositie te hebben om een centrumland te worden
Opkomst van China: een multipolaire wereld
> Global shift: China verschuift het economische zwaartepunt naar de Pacific Rim; Azië domineert de containerhandel.
> Van kopiëren naar innoveren: China ontwikkelt steeds meer eigen producten en technologie.
> Groeiende wereldmacht: China vergroot zijn invloed via investeringen, militaire macht en internationale organisaties.
> Handelsspanningen: de VS beperkt handel en technologie-export naar China; de EU moet zelfstandiger worden.
> Multipolaire wereld: meerdere machtige centrumgebieden (VS, EU, China en India). Onderlinge handel blijft, maar de eigen interne markt wordt belangrijker.
Toenemende protectie en opkomend nationalisme
> Kwetsbare globalisering: de financiële crisis, corona en de oorlog in Oekraïne verstoren productie, transport en energievoorziening.
> Minder afhankelijkheid: de VS en EU stimuleren hun eigen maakindustrie, zoals chips en batterijen.
> Protectionisme: bescherming van de interne markt met importheffingen en handelsbelemmeringen.
> Nationalisme: weerstand tegen open grenzen en de invloed van internationale organisaties → landen willen meer nationale zeggenschap.
Kern: van internationale verwevenheid naar meer nadruk op het eigen land.
Reshoring = onderdelen van de productieketen terughalen naar het moederland.
Redenen naast protectie en nationalisme:
> Kleiner kostenverschil: stijgende lonen in de (semi)periferie en hogere arbeidsproductiviteit door robotisering in centrumlanden.
> Minder kwetsbaarheid: lange productieketens en het just-in-timeprincipe zijn gevoelig voor verstoringen, zoals lockdowns.
> Dichter bij de afzetmarkt: meer controle over kwaliteit, snellere levering en beter inspelen op trends.
> Duurzaamheid: strengere eisen aan het productieproces.
> Minder juridische en culturele obstakels: vertrouwde wetten, regels en communicatie.
Negatieve effecten van globalisering
> Ongelijkheid blijft: ondanks economische groei en minder extreme armoede blijven grote verschillen bestaan tussen centrum en periferie.
> Milieuschade: overconsumptie en wereldhandel zorgen voor vervuilend vervoer → uitstoot van broeikasgassen en roetdeeltjes.
> Ongelijke gevolgen: de armste landen dragen het minst bij aan klimaatverandering, maar worden het hardst getroffen.
> Scheve winstverdeling: winsten van multinationale ondernemingen (mno’s) groeien sterker dan lonen; vooral de zakelijke elite profiteert.
> Belastingontwijking: mno’s benutten mazen in de wet → minder belastinginkomsten voor publieke en sociale voorzieningen.
Andersglobalisten
Andersglobalisten = mensen, groeperingen en ngo’s die zich zorgen maken over de toenemende ongelijkheid.
> een ngo (non-gouvernementele organisatie) heeft geen winstoogmerk en zet zich
meestal in voor:
- het milieu
- de bestrijding van armoede
- het respecteren van mensenrechten
Andersglobalisten vinden de negatieve gevolgen van globalisering niet rechtvaardig en willen de wereld op een andere manier organiseren.
Samenwerkingsopdracht > Globalisering onder druk
Een Europees technologiebedrijf laat onderdelen produceren in China en India. Door goedkoop en snel transport kan het bedrijf wereldwijd produceren. De laatste jaren zijn er echter problemen met leveringen en handelsspanningen. Het bedrijf overweegt daarom een deel van de productie terug naar Europa te halen.
Opdracht
Maak samen één oorzaak-gevolgketen van minimaal 6 stappen waarin je uitlegt hoe deze situatie past bij de veranderende globalisering.
Gebruik verplicht minimaal 6 van deze begrippen:
tijd-ruimtecompressie – relatieve afstand – global shift – Pacific Rim – multipolaire wereld – protectionisme – reshoring – centrum – semiperiferie – mno
Daarna:
Leg uit waarom China door globalisering een sterkere positie in de wereldeconomie heeft gekregen.
Geef één economische reden én één politieke reden waarom het bedrijf productie naar Europa zou kunnen terughalen.
Bedenk samen één positief en één negatief gevolg van deze ontwikkeling voor de wereld.
minute
second
Aan de slag met potlood
Wat moet je doen?
Iedereen> Maak H1.4:
Klaar > hand omhoog, ik check > kijk na/verbeter met pen (antw Google Classroom) (Laptop pas open na mijn check!)
Meer dan 3 opdr moeten verbeteren/aanvullen?
Maak H1.4:
Klaar > laat zien > kijk na
Minder dan 3 opdr moeten verbeteren/aanvullen?
Maak iets van het keuzemenu (blz 38)
Klaar > laat zien
minute
second
Stil, geen vragen
Helemaal klaar?
Kies iets van het A3-blad
Stil, vragen aan docent
Samenwerken,
vragen aan docent
Laptops open!
Inloggen op LessonUp
minute
second
Ik heb alle leerdoelen behaald
Ik heb de meeste leerdoelen behaald
Ik heb een deel van de leerdoelen behaald
Ik heb de leerdoelen nog niet voldoende behaald
In hoeverre denk je dat je de leerdoelen van deze les hebt behaald?