Maak kennis met het voltooid deelwoord!
Maak kennis met het voltooid deelwoord!
Wat weet jij al over voltooid deelwoorden?
Wat ga je leren in deze les?
Aan het einde van de les weet je wat een voltooid deelwoord is en kun je er zelf één maken met hulp van 't ex Kofschip.
Wat is een voltooid deelwoord?
Als je wilt vertellen dat iets al is gebeurd, dan gebruik je een voltooid deelwoord in de zin. Voltooid betekent dat iets af is. Er gebeurt daarna niets meer.
Ik huil----> Ik ben aan het huilen (op dit moment).
Ik heb gehuild ----> Ik ben niet meer aan het huilen (op een eerder moment).
Hoe herken je een voltooid deelwoord?
Je kunt een voltooid deelwoord op verschillende manieren herkennen.
1. Een voltooid deelwoord begint bijna altijd met ge–, maar soms met be-, ver-, ont- of her-. Voorbeelden: gewerkt, bedankt, verteld, ontdekt, hersteld.*
2. Een voltooid deelwoord eindigt op –en, –t of –d.
3. Bij een voltooid deelwoord hoort altijd een hulpwerkwoord (hebben/zijn/worden).
*Deze voltooid deelwoorden krijgen geen extra ge– meer.
gewerkt - bedankt - verrast - ontdekt - hersteld - gefietst - begroet - verhuisd - ontwaakt - herplaatst
Welke regels zijn er voor het einde?
Zwakke werkwoorden
Sterke werkwoorden
Eindigen meestal op -en. Voorbeelden: gezongen, ontworpen.
Eindigen op -t of -d.
Voorbeelden: gewerkt, verteld.
Hoe weet je nu of het een -t of -d is?
't ex kofschip
Gebruik deze ezelsbruggetjes om te weten of je een t of een d aan het einde schrijft. Kijk naar de laatste letter van de ruwe stam (werkwoord - en). Zit die letter in 't Kofschip X ? Dan eindigt het op een t. Anders op een d.
Bijvoorbeeld: werken --> werk ---> gewerkt
Het hulpwerkwoord hoort erbij
Een voltooid deelwoord staat nooit alleen in de zin! Meestal hoor je ook 'hebben', 'zijn' of 'worden' erbij.
Even oefenen
Ik heb gisteren op de ijsbaan (schaatsen).
Gelukkig is ze zo gewoon (blijven) .
Heb jij de kinderen wel (ophalen) ?
Ik heb enorm (genieten) van onze lunch samen.
Samenvatting: hoe maak je een voltooid deelwoord?
Sterk werkwoord: ge + stam + en.
Zwak werkwoord: ge + stam + t of d. Gebruik 't ex kofschip om te helpen!
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.
Uitzonderingen "ruwe stam"--> ik vorm "stam"
Bij het maken van de ruwe stam :
Ruwe stam ('t Kofschip X) ----> + ik-vorm (stam)
Blozen ----> Bloz---------------> Gebloos + d
Verven----> Verv---------------> Geverf + d
Koken----> Kok----------------> Gekook + t
Starten---> Start---------------> Gestart + niks
Uitzonderingen op Ge
ver-
verrast
verdiept
verteld
verhuisd
her-
herdacht
herplaatst
hersteld
herkauwd
be-
bedankt
begroet
betaald
beschermd
ont-
ontdekt
ontwaakt
ontvoerd
ontwikkeld
be, ver, ont of her
Ik heb me erg in dit onderwerp ___________(verdiepen)
verdiepd
geverdiept
verdiept
verdiepen
Voeg hier je vraag toe