Onderwerp en persoonsvorm
Onderwerp en persoonsvorm
Open vanuit de kern: in een goede zin passen onderwerp en persoonsvorm bij elkaar. Leg nog niet alle regels uit; dat volgt stap voor stap.
Lesdoel
Ik kan uitleggen wat congruentie is en controleren of onderwerp en persoonsvorm in enkelvoud of meervoud bij elkaar passen.
Blz. 99
Deze slide heeft geen instructies
Onderwerp en persoonsvorm
Het onderwerp vertelt wie of wat iets doet.
De persoonsvorm zegt wat het onderwerp doet of wat ermee gebeurt.
In een zin horen die twee altijd bij elkaar.
Samen vormen ze de kern van de zin.
Gebruik eenvoudige voorbeeldzinnen mondeling, zoals: 'De hond blaft' en 'De honden blaffen'.
De persoonsvorm past bij het onderwerp
De persoonsvorm verandert mee met het onderwerp.
Ik loop maar wij lopen.
Het kind speelt maar de kinderen spelen.
Zo zie je aan de persoonsvorm wie of wat erbij hoort.
Benadruk dat de persoonsvorm niet zomaar een werkwoord is, maar het werkwoord dat meeverandert als je de zin in een andere tijd zet of van enkelvoud naar meervoud maakt.
Enkelvoud en meervoud
Als het onderwerp enkelvoud is, staat de persoonsvorm ook in het enkelvoud.
Als het onderwerp meervoud is, staat de persoonsvorm ook in het meervoud.
Voorbeelden:
De jongen rent.
De jongens rennen.
Laat leerlingen vooral het verschil horen: rent/rennen, loopt/lopen, werkt/werken.
Wat is congruentie?
Congruentie betekent dat het onderwerp en de persoonsvorm bij elkaar passen.
Ze hebben hetzelfde getal:
enkelvoud + enkelvoud
meervoud + meervoud
Klopt dat niet, dan is de zin grammaticaal niet goed opgebouwd.
Gebruik consequent het woord 'congruentie' vanaf hier, zodat leerlingen de vakterm koppelen aan de regel die ze al kennen.
Congruentie herkennen
De kat slaapt. → goed
De katten slapen. → goed
De kat slapen. → niet goed
De katten slaapt. → niet goed
Laat zien dat je eerst het onderwerp zoekt en daarna kijkt of de persoonsvorm hetzelfde getal heeft.
Wat betekent congruentie in een zin?
Onderwerp en persoonsvorm passen bij elkaar
Alle woorden staan in dezelfde tijd
De zin heeft altijd twee werkwoorden
Het onderwerp staat achter de persoonsvorm
Toetst de kernbegrip-definitie uit slides 2-6. De afleiders zijn grammaticale ideeën die leerlingen kunnen verwarren met congruentie.
Vul de juiste woorden in
Bij congruentie passen het onderwerp en de persoonsvorm bij elkaar. Staat het onderwerp in het meervoud, dan hoort de persoonsvorm daar ook bij te passen.
Laat leerlingen de vaktaal actief gebruiken: congruentie, onderwerp, persoonsvorm, meervoud.
Zo controleer je een zin
Zoek het onderwerp: wie of wat doet iets?
Zoek de persoonsvorm.
Kijk of het onderwerp enkelvoud of meervoud is.
Controleer of de persoonsvorm daarbij past.
Past het niet? Dan klopt de congruentie niet.
Houd de controle volgorde steeds hetzelfde; dat helpt bij ontleden en bij het nakijken van eigen zinnen.
Begrippen
onderwerp - wie of wat iets doet in de zin
persoonsvorm - de werkwoordsvorm die bij het onderwerp hoort
enkelvoud - het gaat om één persoon, dier of ding
meervoud - het gaat om meer dan één persoon, dier of ding
congruentie - onderwerp en persoonsvorm passen bij elkaar in getal
getal - enkelvoud of meervoud
Maken: opdracht 1 en 2 blz. 99/100
Nakijken huiswerk
Lezen
minute
second
Deze slide heeft geen instructies