Woordenschat en kernwoorden
Woordenschat en kernwoorden
Onderdelen in deze les
Woordenschat en kernwoorden
Open met het idee dat woorden beter blijven hangen als je het woord ziet, leest en koppelt aan een beeld.
Dit ga ik leren
Ik kan nieuwe woorden lezen, begrijpen en goed opschrijven met hulp van een plaatje.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden ken jij al over zee, boeken of rijmen?
Gebruik de antwoorden om voorkennis op te halen. Vraag kort door bij woorden als zee, duinen, boek, rijm of vis.
Op reis en bewegen
op pad gaan - vertrekken om ergens heen te gaan.
onderweg zijn - al op weg zijn naar een plek.
de bestemming bereiken - aankomen op de plek waar je heen wilde.
Benadruk de hele schrijfwijze van deze woordgroepen. Laat leerlingen het verschil horen tussen vertrekken, reizen en aankomen.
Kies het goede woord
Je bent nog niet aangekomen. Je bent dan:
A. onderweg
B. thuis
C. klaar
Als je aankomt op de plek waar je heen wilde, dan:
A. ga je op pad
B. bereik je de bestemming
C. ben je verdwaald
De juiste antwoorden zijn A en B.
Bij de zee
de kust - het land langs de zee.
de duinen - zandheuvels bij de kust.
het gebied - een stuk land of een plek.
Gebruik het beeld om kust en duinen te onderscheiden: kust is de strook langs zee, duinen zijn de zandheuvels erop.
Niet aan zee
het binnenland - het deel van het land dat niet aan zee ligt.
Het binnenland is anders dan de kust.
Aan de kust hoor je de zee. In het binnenland niet.
Laat eventueel op een kaart zien dat binnenland verder van de zee af ligt.
Open vraag
Schrijf het woord op.
De zandheuvels bij de zee heten ...
Het deel van het land dat niet aan zee ligt heet ...
Verwachte antwoorden: duinen, binnenland.
Je komt aan op de plek waar je heen wilde. Wat doe je?
onderweg zijn
op pad gaan
thuisblijven
bestemming bereiken
Toetst het verschil tussen vertrekken, onderweg zijn en aankomen.
Hoe schrijf je: zandheuvels bij de zee?
Deze slide heeft geen instructies
Vul de goede woorden in
Als we vertrekken, gaan we op pad. Tijdens de reis zijn we onderweg. Aan zee zie je de kust en soms ook de duinen. Verder van zee ligt het binnenland.
De woorden komen uit het eerste blok: reizen en plaatsen.
In en bij de zee
de duikbril - een bril om onder water goed te kijken.
de golf - water dat omhoog komt en weer naar beneden gaat.
de branding - de plek waar golven breken bij het strand.
Deze slide heeft geen instructies
Bewegen van zeewater
de stroming - water dat een kant op beweegt.
het getijde - het stijgen en dalen van de zee.
de eb - laag water.
de vloed - hoog water.
Houd het eenvoudig: getijde is samen de afwisseling van eb en vloed.
Kies het goede woord
Waar breken de golven bij het strand?
A. in de branding
B. in het binnenland
C. in de serie
Hoe noem je laag water?
A. vloed
B. eb
C. golf
De juiste antwoorden zijn A en B.
Vissen in zee en zoet water
de schol - een platte vis die in zee leeft.
de tong - een platte vis met bruine vlekjes die in zee leeft.
de baars - een vis met stekels op zijn rug.
Noem dat schol en tong allebei platte vissen zijn. Dat helpt bij het onthouden.
Open vraag
Schrijf het woord op.
Welke vis is een platte vis met bruine vlekjes?
Welke vis heeft stekels op zijn rug?
Verwachte antwoorden: tong, baars.
Hoe noem je hoog water in zee?
eb
golf
vloed
stroming
Eb is laag water, vloed is hoog water.
Welke vis heeft bruine vlekjes?
Deze slide heeft geen instructies
Vul de zee-woorden in
Met een duikbril kun je onder water kijken. Bij het strand breken golven in de branding. Het stijgen en dalen van de zee heet getijde. Een vis met stekels op zijn rug is de baars.
Laat leerlingen goed letten op de betekenis van elk zee-woord.
Boeken en verhalen
de auteur - de schrijver van een boek of verhaal.
de serie - een stel dingen die bij elkaar horen, zoals boeken over dezelfde hoofdpersoon.
de illustratie - een tekening of plaatje in een boek.
Koppel serie aan herkenning: dezelfde figuur of hetzelfde onderwerp komt terug.
Woorden over schrijven
de griffel - een schrijfstaafje waarmee vroeger op een lei werd geschreven.
de tekst - woorden die samen iets vertellen of uitleggen.
Veel kinderen kennen een griffel niet. Het plaatje is hier belangrijk om het oude schrijfmateriaal te zien.
Kies het goede woord
Wie schrijft een boek?
A. de auteur
B. de golf
C. de baars
Hoe noem je een plaatje in een boek?
A. de branding
B. de illustratie
C. de stroming
De juiste antwoorden zijn A en B.
Rijmen en gedichten
rijmen - woorden laten klinken alsof ze bij elkaar passen.
het rijmwoord - een woord dat rijmt op een ander woord.
de rijmklank - het stukje klank dat hetzelfde klinkt.
het gedicht - een tekst met regels, vaak met rijm.
Gebruik mondelinge voorbeelden zoals maan - kraan voor rijmklank.
Open vraag
Schrijf het woord op.
Hoe heet een tekst met regels, vaak met rijm?
Hoe noem je een woord dat rijmt op een ander woord?
Verwachte antwoorden: gedicht, rijmwoord.
Wie schrijft een boek of verhaal?
de auteur
de illustratie
de griffel
de tekst
De illustratie is het plaatje, de tekst zijn de woorden, de griffel is oud schrijfgerei.
Hoe heet een woord dat rijmt?
Deze slide heeft geen instructies
Vul de boek- en rijmwoorden in
De auteur schrijft het verhaal. Een plaatje in een boek heet een illustratie. Een tekst met regels heet een gedicht. Woorden die hetzelfde klinken kunnen rijmen.
Alles komt direct uit de slides over boeken, schrijven en rijmen.
Hoe iets gebeurt
opeens - ineens, in één keer.
geleidelijk - langzaam stapje voor stapje.
opkomen - omhoog komen, zoals de zon in de ochtend.
Zet het contrast neer: opeens is snel, geleidelijk is langzaam.
Kies het goede woord
De zon komt in de ochtend omhoog. Dat noem je:
A. opkomen
B. zinken
C. rijmen
Iets wat ineens gebeurt, gebeurt:
A. geleidelijk
B. opeens
C. eindeloos
De juiste antwoorden zijn A en B.
Dieren en natuurwoorden
de vos - een slim wild dier met een spitse snuit en een pluimstaart.
de blubber - natte, zachte modder.
fris - lekker koel en nieuw ruikend of voelend.
Leg uit dat fris meerdere betekenissen kan hebben: frisse lucht, fris weer, fris ruiken.
Open vraag
Schrijf het woord op.
Hoe heet natte, zachte modder?
Welk dier heeft een spitse snuit en een pluimstaart?
Verwachte antwoorden: blubber, vos.
Woorden over gevoel en klank
muzikaal - goed in muziek of vol muziek.
eindeloos - zonder einde, het lijkt maar door te gaan.
heimwee - verdriet omdat je terugverlangt naar huis of een fijne plek.
Heimwee is een gevoelswoord; geef een herkenbaar voorbeeld zoals op kamp of logeren.
Kies het goede woord
Je mist thuis en wilt graag terug. Dat heet:
A. heimwee
B. vloed
C. illustratie
Iets dat maar doorgaat zonder einde is:
A. fris
B. eindeloos
C. opeens
De juiste antwoorden zijn A en B.
Wat betekent 'opeens'?
heel muzikaal
lekker fris
stap voor stap
in één keer
Zet het contrast met geleidelijk nog eens neer.
Hoe heet natte, zachte modder?
Deze slide heeft geen instructies
Vul de goede woorden in
De zon kan opkomen in de ochtend. Iets kan geleidelijk veranderen of juist opeens gebeuren. Een slim dier met een pluimstaart is de vos. Als je terug wilt naar huis, voel je heimwee.
Laat leerlingen nadenken over tempo-woorden en gevoelswoorden.
Welk nieuw woord onthoud jij het best?
Reflectie zonder goed of fout. Laat kinderen één woord of een korte zin geven.
Wat hielp jou vandaag het meest?
Reflectie zonder goed of fout. Mogelijke antwoorden: plaatje, lezen, oefenen, meerkeuze.
Welk woord vond jij nog lastig?
Reflectie zonder goed of fout. Gebruik antwoorden om woorden later extra te herhalen.
Woordenlijst 1
op pad gaan - vertrekken om ergens heen te gaan.
onderweg zijn - al op weg zijn naar een plek.
de bestemming bereiken - aankomen op de plek waar je heen wilde.
de kust - het land langs de zee.
de duinen - zandheuvels bij de kust.
het gebied - een stuk land of een plek.
het binnenland - het deel van het land dat niet aan zee ligt.
Deze slide heeft geen instructies
Woordenlijst 2
de duikbril - een bril om onder water goed te kijken.
de auteur - de schrijver van een boek of verhaal.
de serie - een stel dingen die bij elkaar horen.
de griffel - een schrijfstaafje waarmee vroeger op een lei werd geschreven.
de illustratie - een tekening of plaatje in een boek.
de golf - water dat omhoog komt en weer naar beneden gaat.
de branding - de plek waar golven breken bij het strand.
Deze slide heeft geen instructies
Woordenlijst 3
de stroming - water dat een kant op beweegt.
het getijde - het stijgen en dalen van de zee.
de eb - laag water.
de vloed - hoog water.
de schol - een platte vis die in zee leeft.
de tong - een platte vis met bruine vlekjes die in zee leeft.
de baars - een vis met stekels op zijn rug.
Deze slide heeft geen instructies
Woordenlijst 4
opkomen - omhoog komen, zoals de zon in de ochtend.
fris - lekker koel en nieuw ruikend of voelend.
rijmen - woorden laten klinken alsof ze bij elkaar passen.
het rijmwoord - een woord dat rijmt op een ander woord.
de rijmklank - het stukje klank dat hetzelfde klinkt.
het gedicht - een tekst met regels, vaak met rijm.
opeens - ineens, in één keer.
Deze slide heeft geen instructies
Woordenlijst 5
geleidelijk - langzaam stapje voor stapje.
de vos - een slim wild dier met een spitse snuit en een pluimstaart.
de blubber - natte, zachte modder.
de tekst - woorden die samen iets vertellen of uitleggen.
muzikaal - goed in muziek of vol muziek.
eindeloos - zonder einde, het lijkt maar door te gaan.
heimwee - verdriet omdat je terugverlangt naar huis of een fijne plek.
Deze slide heeft geen instructies
