Herfst en pompoenen
Herfst en pompoenen
Lesduur is: 90 minOnderdelen in deze les
Herfst en pompoenen
null
Wat gebeurt er in de herfst?
In de herfst verandert de natuur.
bladeren verkleuren
eikels en kastanjes vallen op de grond
paddenstoelen groeien
het wordt kouder en natter
Leg uit dat leerlingen deze veranderingen vaak zelf buiten kunnen zien op straat, in het park of op het schoolplein.
Leerdoel:
Ik kan vertellen wat bij de herfst hoort.
Ik ga een pompoen uithollen.
De gebruiker noemde meerdere leerdoelen. Volgens de instructie kiezen we één hoofddoel dat het best past bij de subtopics. De andere doelen komen terug in de inhoud van de les.
Waar denk jij aan bij herfst?
Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: bladeren, regen, wind, koud, eikels, kastanjes, paddenstoelen, pompoen.
Herfst hoort bij een seizoen
Een seizoen is een deel van het jaar met typisch weer en typische veranderingen in de natuur.
De herfst komt na de zomer en vóór de winter. Dagen worden korter, de zon schijnt minder sterk en veel planten bereiden zich voor op de koude tijd.
Benadruk dat 'herfst' niet alleen over weer gaat, maar ook over veranderingen bij bomen, planten en dieren.
Waarom verkleuren bladeren?
Bladeren maken in de zomer veel voedsel met zonlicht.
In de herfst is er minder licht.
Daardoor stopt de boom langzaam met veel voedsel maken en veranderen bladeren van kleur.
Houd het eenvoudig en concreet. Vermijd te veel biologische details; de les draait om herkennen en begrijpen op basaal niveau.
Voorbeelden uit de herfst
frissere lucht
meer regen
minder lang licht
bladeren op de grond
gekleurde bladeren
eikels
kastanjes
paddenstoelen
Wat je vaak merkt
In de natuur
Gebruik deze slide om de kernvoorbeelden te herhalen die leerlingen later zelf moeten kunnen noemen.
Waarom verkleuren bladeren in de herfst?
Door minder licht
Door meer sneeuw
Door warmere lucht
Door langere dagen
Toetst begrip van de uitleg op slide 4: in de herfst is er minder licht, waardoor de boom minder voedsel maakt en bladeren van kleur veranderen.
Herfst herkennen
In de herfst verandert de natuur. Bladeren verkleuren en eikels en kastanjes vallen op de grond. Vaak wordt het ook kouder en natter.
De woorden komen rechtstreeks uit de eerste herfstslides en helpen leerlingen de kernkenmerken van de herfst te herhalen.
Wat is een pompoen?
Een pompoen is een grote vrucht die aan een plant groeit.
groeit buiten op het land
heeft een dikke schil
zit vol pitten
komt vaak voor in de herfst
Noem dat een pompoen in de keuken vaak als groente wordt gebruikt, ook al is het eigenlijk een vrucht.
Pompoenen groeien aan ranken
De plant van een pompoen kruipt over de grond.
Die lange stengels noem je ranken.
Aan die ranken groeien bloemen en later de pompoenen.
Wijs op het woord 'ranken', omdat dit expliciet in de input staat en geschikt is voor de begrippenlijst.
Waarom groeien pompoenen in de herfst?
Pompoenen hebben tijd nodig om te groeien.
zaadje in de lente → plant groeit in de zomer → pompoen wordt groot → oogst in september en oktober
Daarom zien we pompoenen vooral in de herfst.
Dit is het inhoudelijke antwoord op het subdoel 'uitleggen waarom pompoenen in de herfst groeien'. Eigenlijk groeien ze eerder al, maar ze zijn vooral rijp en worden geoogst in de herfst.
Wat kun je met pompoenen doen?
Pompoenen kun je op verschillende manieren gebruiken.
om te eten, zoals soep
als versiering in de herfst
om een lantaarn of gezichtje van te maken
Als de combinatie in de beeldzoeker te breed is, kan de docent ook één van beide toepassingen mondeling aanvullen.
Wanneer worden pompoenen meestal geoogst?
In juli en augustus
In maart en april
In september en oktober
In mei en juni
Sluit aan op slide 8 over de groeicyclus van pompoenen en waarom we ze vooral in de herfst zien.
Pompoenen in de herfst
Een pompoen groeit aan ranken. Het zaadje begint in de lente, de plant groeit in de zomer en de oogst is in september en oktober.
Deze invuloefening herhaalt de belangrijke woorden ranken, lente en de oogstmaanden.
Veilig werken met een pompoen
Veilig werken is belangrijk.
gebruik een lepel om uit te scheppen
gebruik een mes rustig en voorzichtig
houd je werkplek netjes
laat de pompoen goed stil liggen
Benadruk dat rustig werken veiliger is dan snel werken. De docent kan hier lokale klassenregels toevoegen.
Hoe hol je een pompoen uit?
De docent begeleidt het gebruik van het mes actief. De slide noemt de stap, maar het toezicht blijft essentieel.
Stap voor stap uithollen
Maak een opening bovenin of aan de voorkant.
Schep pitten en draden eruit met een lepel.
Teken ogen, neus en mond.
Snijd het gezichtje rustig uit.
Stap 3 en 4
Stap 1 en 2
Laat eventueel echte voorbeelden of grote afbeeldingen zien terwijl je deze stappen bespreekt.
Het gezichtje afmaken
Een gezichtje kan eenvoudig of grappig zijn.
driehoeken als ogen
een kleine neus
een lachende of spannende mond
grote vormen zijn vaak het makkelijkst
Koppel terug naar veiligheid: grote, eenvoudige vormen zijn niet alleen duidelijker, maar ook makkelijker uit te snijden.
Van herfst naar pompoen
Pompoenen passen goed bij de herfst.
In de herfst worden ze geoogst, je ziet ze als versiering en je kunt er iets creatiefs mee maken. Zo horen pompoenen bij veel dingen die we in dit seizoen herkennen.
Deze slide rondt de inhoud af door de twee grote lijnen van de les te verbinden: herfstkenmerken en pompoenen.
Wat gebruik je om de binnenkant eruit te scheppen?
Een vork
Een lepel
Een schaar
Een kwast
Controleert of leerlingen het veilige gereedschap uit slide 10 en 11 herkennen.
Wat lijkt jou het leukste met een pompoen?
Soep maken
Versieren
Uithollen
Gezichtje snijden
Deze slide heeft geen instructies
Wat heb jij vandaag geleerd over de herfst of pompoenen?
Wat ging vandaag goed?
Wat vond je lastig?
Wat zou je de volgende keer ander doen?
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
herfst - het seizoen na de zomer en vóór de winter
seizoen - een deel van het jaar met typisch weer en veranderingen in de natuur
eikels - vruchten van een eikenboom
kastanjes - bruine noten die in de herfst van sommige bomen vallen
paddenstoelen - organismen die vaak goed groeien op vochtige plekken
pompoen - een grote vrucht met een dikke schil en veel pitten
ranken - lange stengels van een plant die over de grond groeien
null
