Getallen juist schrijven

Getallen juist schrijven

1 / 27
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 27 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Getallen juist schrijven

Open met het idee dat we getallen niet altijd op dezelfde manier opschrijven: soms in letters, soms in cijfers. Dat is precies de kern van deze les.

Lesdoel

Ik kan getallen op de juiste manier in letters of cijfers schrijven.

Deze slide heeft geen instructies

Welke getallen schrijf je volgens jou meestal in letters?

Gebruik de antwoorden om voorkennis op te halen. Verwacht woorden of korte frases als kleine getallen, ronde getallen, teksten of voorbeelden als drie.

Wanneer schrijf je in letters?

  • hele getallen van één tot en met twintig: zes, negentien

  • tientallen tot honderd: twintig, vijftigste

  • honderdtallen tot duizend: driehonderd, negenhonderdste

  • duizendtallen tot twaalfduizend: elfduizend, tweeduizendste

  • miljoen, miljard, biljoen enzovoort: acht miljard, vier miljoenste

Benadruk dat 'miljoen' en 'miljard' los geschreven worden wanneer er een telwoord voor staat: 'acht miljard'.

Kleine en ronde getallen

Bij kleine en ronde getallen kies je vaak voor letters.


Dat maakt een lopende tekst rustiger en beter leesbaar, bijvoorbeeld: zeven leerlingen, veertig pagina's, negenhonderdste.

Koppel dit aan leesbaarheid in teksten. Leerlingen denken vaak dat cijfers altijd sneller zijn, maar in doorlopende tekst zijn letters bij deze groepen gebruikelijker.

Wanneer schrijf je in cijfers?

  • getallen boven de twintig, behalve tientallen en honderdtallen: 23e aflevering, 76 genodigden, 92 miljoen

  • maten en gewichten: 12 meter, 6 kilo, 19 °C

  • bedragen en percentages: €8,95, 49 procent

  • data, adressen en nummers: 16 maart 1999, Prinsengracht 23

  • exacte tijdstippen: 15.00 uur

Leg het verschil uit tussen een exact tijdstip ('15.00 uur') en een tijdsduur of globale aanduiding ('drie uur later').

Cijfers bij praktische gegevens

Bij gegevens die precies moeten zijn, gebruik je cijfers.


Denk aan tijd, temperatuur, geld, adressen en telefoonnummers. Cijfers zorgen daar voor snelheid en duidelijkheid.

Noem voorbeelden uit het dagelijks leven: een adres op een envelop, een prijs in een winkel of een temperatuurbericht.

Uitzonderingen en lastige gevallen

  • breuken schrijf je los: drie vierde, zes zeven achtste

  • maar in een samenstelling schrijf je ze aan elkaar: driekwartsmaat, tweederdemeerderheid

  • bij klinkerbotsing gebruik je een trema: drieënhalf

  • grote ronde getallen in tekst combineer je vaak: 24 duizend marathonlopers, 911 miljard dollar

Als leerlingen 'drie en half' of 'drieehalf' schrijven, wijs dan op het trema in 'drieënhalf'.

Als letters en cijfers samen voorkomen

Soms zou je in één zin volgens de regels zowel letters als cijfers krijgen.


Dan kies je in die zin voor beide keren cijfers.


Voorbeeld: Van de 234 autobestuurders kregen er 17 een verkeersboete.

Dit is vooral een regel voor eenheid en leesbaarheid binnen één zin.

Zo kies je de juiste schrijfwijze

Kijk steeds naar de functie van het getal:


  • Is het een klein of rond getal in lopende tekst? → vaak letters

  • Is het een exact gegeven? → cijfers

  • Gaat het om een uitzondering zoals een breuk of groot rond getal? → pas de aparte regel toe

Gebruik dit als samenvattend beslisschema voordat leerlingen aan de opdrachten beginnen.

Welke schrijfwijze past het best in lopende tekst?

A

17 leerlingen

B

zeventien leerlingen

C

23 leerlingen

D

12 meter

Toetst de regel: kleine getallen in lopende tekst schrijf je vaak in letters. De andere opties verwijzen naar cijfers, grotere getallen of maten.

Vul de juiste woorden in

Bij kleine en ronde getallen in lopende tekst kies je vaak voor letters. Bij exacte gegevens, zoals tijd of geld, gebruik je cijfers. Een breuk schrijf je meestal los, maar in een samenstelling schrijf je haar aan elkaar.

letters
cijfers
los
aan elkaar
woorden
tekens
vast
apart

De blanks vatten de hoofdregels samen uit slides 2 t/m 8.

Waar let jij eerst op bij de keuze tussen letters en cijfers?

Bespreek dat leerlingen moeten letten op functie van het getal: klein of rond in lopende tekst, exact gegeven, of een uitzondering zoals breuken of gemengd gebruik.

Opdracht 1: kies letters of cijfers

In deze opdracht let je vooral op het soort getal.


Voorbeelden uit de zinnen:

  • drie lesuren

  • 9 procent

  • 12 uur maar twee uur later

De kern hier: procenten en exacte tijdstippen in cijfers, kleine aantallen en tijdsduur vaak in letters.

Opdracht 1: waar let je op?

  • drie lesuren → klein getal in lopende tekst

  • 9 procent → percentage, dus cijfers

  • 12 uur → exact tijdstip, dus cijfers

  • twee uur later → tijdsduur, dus letters

  • 42 haalden de finish → in dezelfde zin staat al 109, dus beide in cijfers

Bij de laatste zin is de regel van gemengd gebruik het belangrijkst: als één getal al als cijfer nodig is, blijft het andere in dezelfde zin ook een cijfer.

Opdracht 2: goed of fout?

In deze opdracht controleer je of een schrijfwijze klopt.


Denk aan:

  • cijfers bij exacte gegevens

  • letters bij kleine of ronde getallen

  • juiste spelling van samengestelde telwoorden

Waarschuw voor veelgemaakte fouten zoals 'deenentwintigste' in plaats van 'eenentwintigste'.

Opdracht 2: typische fouten

  • 25 leerlingen → goed

  • 3 miljard dollar → goed

  • eenentwintigste eeuw → let op de spelling

  • 9 centimeter → cijfers bij een maat

Je kunt ook kort benoemen dat '1.000.000 mensen' in veel contexten kan, maar dat in lopende tekst 'een miljoen mensen' vaak netter is.

Welke schrijfwijze is correct?

A

drie uur later

B

3 uur later

C

drie procent

D

twaalf uur

Toetst het verschil tussen tijdsduur en exacte gegevens. 'Drie uur later' is duur/aanduiding en dus letters; procenten en exacte tijdstippen krijgen cijfers.

Maak de regels compleet

In opdracht 1 schrijf je 9 procent met cijfers, omdat een percentage een exact gegeven is. Je schrijft drie lesuren in letters, omdat het een klein getal in lopende tekst is. Ook 12 uur krijgt cijfers, maar twee uur later schrijf je in letters.

9 procent
drie lesuren
12 uur
twee uur later
9 lesuren
drie procent
12 later
twee uur

Sluit direct aan bij opdracht 1 en 2: percentages en exacte tijdstippen in cijfers, kleine aantallen en tijdsduur vaak in letters.

Opdracht 3: verbeter de zin

Bij het verbeteren kijk je niet alleen naar het getal zelf, maar naar de hele zin.


Vraag jezelf af:

  • is dit een exact gegeven?

  • is dit lopende tekst?

  • moet de zin overal dezelfde vorm houden?

Deze opdracht vraagt om toepassen in context. Laat leerlingen eerst de regel benoemen en daarna pas verbeteren.

Van regel naar correcte zin

Een correcte zin ontstaat in twee stappen:


regel herkennen → juiste schrijfwijze kiezen


Zo laat je zien dat je niet gokt, maar de spellingregel bewust toepast.

Benadruk dat het doel niet alleen 'het goede antwoord' is, maar kunnen uitleggen waarom een getal in letters of cijfers staat.

Welke zin is helemaal correct geschreven?

A

Van de 234 spelers kregen zeventien een prijs.

B

Van de tweehonderdvierendertig spelers kregen 17 een prijs.

C

Van de 234 spelers kregen 17 een prijs.

D

Van de 234 spelers kregen zeventien prijs.

Toetst de regel van eenheid binnen één zin: als in dezelfde zin een getal als cijfer nodig is, schrijf je het andere getal daar ook in cijfers.

Welke regel gebruik jij eerst als je een zin moet verbeteren?

Verwacht dat leerlingen eerst de regel noemen en dan de verbetering geven, bijvoorbeeld: exact gegeven, klein getal in lopende tekst, of beide cijfers in één zin.

Wat heb je vandaag geleerd over het schrijven van getallen?

Laat leerlingen benoemen wat ze inhoudelijk geleerd hebben, bijvoorbeeld verschil tussen letters en cijfers, exacte gegevens, uitzonderingen of gemengd gebruik.

Welk onderdeel hielp jou het meest om dit te begrijpen?

Mogelijke antwoorden: voorbeelden hielpen, het beslisschema, de opdrachten, het verschil tussen tijdstip en tijdsduur, of de uitzonderingen.

Welk onderdeel vond je nog lastig?

Gebruik dit om te zien waar nog herhaling nodig is, zoals breuken, trema in drieënhalf, percentages of gemengd gebruik in één zin.

Begrippen

lopende tekst - gewone doorlopende zinnen in een tekst

exact gegeven - informatie die precies moet kloppen, zoals tijd, geld of een adres

telwoord - woord dat een aantal of plaats aangeeft

breuk - getal dat een deel van een geheel aangeeft, zoals drie vierde

samenstelling - woord dat uit meerdere delen bestaat, zoals driekwartsmaat

klinkerbotsing - twee klinkers naast elkaar die om een trema kunnen vragen

trema - leesteken op een klinker, zoals in drieënhalf

Deze slide heeft geen instructies