Veilig hulpmiddelen gebruiken thuis
Veilig werken met hulpmiddelen thuis
Onderdelen in deze les
Veilig werken met hulpmiddelen thuis
De les draait om veilig handelen in de thuissituatie. Leg de link met dagelijkse zorgsituaties: beperkte ruimte, losse spullen, wisselende omstandigheden en eigen regie van de cliënt.
Lesdoel
Ik kan in de thuissituatie veilig signaleren wanneer er valgevaar is en veilig werken met een actieve tillift, passieve tillift, rolstoel en rollator.
Deze slide heeft geen instructies
Waardoor kan een cliënt thuis sneller vallen?
Gebruik de woordenwolk als start: laat studenten denken aan cliënt, omgeving en handeling. Haal daarna voorbeelden op zoals drempels, duizeligheid, haast en verkeerd gebruik van hulpmiddelen.
Valgevaar in huis herkennen
In de thuissituatie is de ruimte vaak kleiner en minder overzichtelijk.
Valgevaar ontstaat door de combinatie van cliënt, omgeving en handeling.
Let niet alleen op lopen, maar ook op opstaan, draaien en gaan zitten.
Maak duidelijk dat valgevaar niet alleen een probleem is van de cliënt. Ook de indeling van de woning en het handelen van de zorgverlener spelen mee.
Signalen bij de cliënt
Onzeker lopen of wankel staan
Duizeligheid of snel vermoeid zijn
Minder kracht in benen of armen
Pijn, stijfheid of langzaam reageren
Slecht zien, slecht horen of verward zijn
Benadruk dat meerdere kleine signalen samen een groot risico kunnen vormen. Een cliënt hoeft niet letterlijk te vallen om toch onveilig te zijn.
Risico's in de omgeving
Losse kleedjes, snoeren en drempels
Slechte verlichting of gladde vloer
Te weinig ruimte rond bed, stoel of toilet
Hulpmiddel staat niet klaar of is verkeerd afgesteld
Verbind deze punten aan concrete zorgmomenten, zoals transfers in de slaapkamer of lopen naar het toilet in de nacht.
Veilig handelen bij valgevaar
Werk rustig en voorbereid. Zorg voor vrije loopruimte, stevig schoeisel en een hulpmiddel dat past bij de cliënt. Blijf tijdens de handeling dichtbij en let op veranderingen in evenwicht, kracht of aandacht.
Noem dat tempo vaak een risicofactor is. Haast, snel draaien of tegelijk praten en handelen kan onveiligheid vergroten.
Wat vergroot het valgevaar het meest in huis?
Cliënt, omgeving en handeling
Alleen de vloer
Alleen de leeftijd
Alleen het hulpmiddel
Toetst het kernidee van deze subtopic: valgevaar ontstaat door een combinatie van factoren, niet door één losse oorzaak.
Vul de juiste woorden in
In de thuissituatie ontstaat valgevaar vaak door de combinatie van cliënt, omgeving en handeling. Daarom werk je rustig en voorbereid. Je zorgt voor vrije loopruimte en let op veranderingen in evenwicht of kracht.
De lege plekken herhalen de dragende woorden uit de slides over valgevaar herkennen en veilig handelen.
Wanneer kies je een actieve tillift?
De cliënt kan deels meewerken.
De cliënt kan nog op de benen steunen.
De lift helpt bij opstaan en verplaatsen.
De zorgverlener ondersteunt veilig en gecontroleerd.
Gebruik consequent de term actieve tillift. Leg uit dat deze lift bedoeld is voor cliënten die nog voldoende rompbalans en beenfunctie hebben om mee te werken.
Controle vóór gebruik
Controleer of de lift heel en stabiel is.
Kijk of de accu voldoende geladen is.
Gebruik de juiste tilband of steun.
Controleer de remmen, voetplaat en beensteunen.
Maak voldoende ruimte rond de cliënt.
Bespreek dat een controle vooraf tijd kost, maar juist ongelukken voorkomt. Een lege accu of verkeerd materiaal kan een transfer stilleggen.
Juiste houding van de cliënt
Voeten goed op de voetplaat
Knieën tegen de steun
Handen aan de handgrepen
Cliënt weet wat er gaat gebeuren
Benadruk communicatie: vertel vooraf elke stap. Dat geeft rust en vergroot de medewerking van de cliënt.
Veilig verplaatsen met de lift
Plaats de actieve tillift dicht bij de cliënt en werk stap voor stap. Laat de cliënt meebewegen, maar neem geen risico als de kracht plotseling wegvalt. Verplaats pas als de cliënt stabiel staat in de lift.
Wijs op het risico van overschatten: een cliënt die gisteren nog goed meewerkte, kan vandaag minder sterk of duizelig zijn.
Wanneer gebruik je een actieve tillift?
Bij weinig ruimte
Bij deels meewerken
Bij volledig dragen
Bij liggend tillen
De juiste keuze is dat de cliënt nog deels kan meewerken en op de benen kan steunen. De andere opties passen meer bij een passieve lift of zeggen te weinig.
Vul de juiste woorden in
Voor gebruik controleer je of de lift stabiel is en of de accu voldoende geladen is. Tijdens het plaatsen staan de voeten op de voetplaat en de knieën tegen de steun. Je verplaatst pas als de cliënt stabiel staat in de lift.
Laat studenten precies koppelen wat je vooraf controleert en wanneer je pas veilig gaat verplaatsen.
Waarom is uitleg geven bij een actieve tillift belangrijk?
Bespreek antwoordelementen zoals: vooraf uitleg geven, stap voor stap werken, dichtbij blijven, geen risico nemen bij minder kracht of duizeligheid, pas verplaatsen bij stabiele houding.
Wanneer kies je een passieve tillift?
De cliënt kan niet veilig staan.
De cliënt kan weinig of niet meewerken.
Het gewicht wordt volledig door de lift gedragen.
De transfer verloopt liggend of zittend in een tilband.
Maak het onderscheid met de actieve tillift helder: bij de passieve tillift draagt de cliënt zichzelf niet op de benen.
De tilband goed gebruiken
Kies de juiste maat en soort tilband.
Leg de tilband netjes en zonder plooien aan.
Controleer of lussen links en rechts gelijk zitten.
Bevestig de band zorgvuldig aan de lift.
Noem dat een verkeerde maat of scheve bevestiging kan leiden tot schuiven, scheef hangen of pijn bij de cliënt.
De transfer rustig uitvoeren
Licht de cliënt steeds in.
Til langzaam en controleer het evenwicht.
Let op armen, benen en hoofd.
Rijd alleen als de cliënt vrij en veilig hangt.
Besteed aandacht aan ledematen die ergens tussen kunnen komen, bijvoorbeeld bij armleuningen, bedhekken of de stoel.
Veelvoorkomende risico's
Verkeerde tilband gebruiken
Lussen ongelijk vastmaken
Te weinig ruimte rond bed of stoel
Te snel tillen of draaien
Niet controleren of de cliënt goed zit of hangt
Benadruk dat fouten vaak ontstaan door routine. Juist bekende handelingen vragen steeds opnieuw controle.
Wanneer kies je een passieve tillift?
Bij goed kunnen staan
Bij lopen met steun
Bij volledig dragen
Bij zelf opstaan
De passieve tillift neemt het gewicht volledig over wanneer een cliënt niet veilig kan staan of weinig kan meewerken.
Vul de juiste woorden in
Bij een passieve tillift kies je de juiste maat tilband en leg je die aan zonder plooien. Daarna controleer je of de lussen links en rechts gelijk zitten. Je rijdt pas als de cliënt vrij en veilig hangt.
Deze invuloefening focust op de veiligheidsstappen die vaak misgaan: maat, plooien, lussen en pas rijden als de cliënt goed hangt.
Een rolstoel veilig voorbereiden
Controleer remmen, wielen en voetsteunen.
Zet de rolstoel dicht bij de cliënt.
Zorg voor voldoende ruimte voor de transfer.
Klap of draai voetsteunen weg als dat nodig is.
Leg uit dat een goede voorbereiding de transfer veiliger maakt en onnodig draaien of trekken voorkomt.
Goed zitten in de rolstoel
Billen achter in de zitting
Rug goed tegen de rugleuning
Voeten op de voetsteunen
Armen veilig binnen de stoel
Kleding of deken niet tussen de wielen
Noem dat verkeerd zitten kan leiden tot schuiven, scheefzakken of het stoten van voeten en handen tijdens het rijden.
Veilig rijden in huis
Rijd rustig en let op drempels.
Houd rekening met smalle doorgangen.
Neem bochten ruim en gecontroleerd.
Let op handen en voeten van de cliënt.
Koppel dit aan de thuissituatie: kleine gangen, tapijt, dorpels en meubels maken sturen lastiger dan in een instelling.
Stoppen en neerzetten
Zet de rolstoel altijd op de rem bij stilstand en bij een transfer. Plaats de stoel stabiel en zorg dat voetsteunen geen struikelgevaar geven. Laat de cliënt pas opstaan of verplaatsen als de stoel veilig staat.
Benadruk dat remmen vooral bedoeld zijn bij stilstand en transfermomenten. Dit is een veelgemaakte fout in de praktijk.
Wanneer zet je de rolstoel op de rem?
Alleen in bochten
Tijdens het rijden
Bij stilstand en transfer
Alleen op drempels
Sluit aan op de expliciete waarschuwing in de content: remmen gebruik je bij stilstand en transfers, niet tijdens het rijden.
Vul de juiste woorden in
Voor een veilige transfer controleer je de remmen, wielen en voetsteunen. De cliënt zit met de billen achter in de zitting en met de voeten op de voetsteunen. In huis rijd je rustig en let je op drempels.
Herhaalt voorbereiding, zithouding en rijden in huis in één samenhangend stukje.
Wat vraagt bij een rolstoel in huis de meeste aandacht?
Drempels
Bochten
Voetsteunen
Smalle doorgang
Deze slide heeft geen instructies
Wanneer helpt een rollator?
De cliënt kan zelf lopen, maar heeft steun nodig.
De rollator vergroot balans en zekerheid.
Het hulpmiddel moet passen bij lengte en kracht van de cliënt.
Gebruik deze slide om het verschil met een rolstoel te markeren: de cliënt blijft zelf lopen en heeft daarom andere risico's.
De rollator goed afstellen
Handvatten op de juiste hoogte
Remmen werken goed
Wielen draaien vrij
Mandje of dienblad niet te zwaar beladen
Leg uit dat een te lage of te hoge rollator de houding en het evenwicht negatief beïnvloedt.
Veilig lopen met een rollator
De cliënt loopt in de rollator, niet erachter.
Beide handen blijven aan de handvatten.
Rustig lopen en niet te grote stappen maken.
Opletten bij drempels en draaien.
Besteed aandacht aan het veelvoorkomende beeld dat de cliënt de rollator te ver vooruit duwt. Dat maakt de steun juist kleiner.
Zitten en opstaan met een rollator
Een rollator is geen stoel om aan op te trekken. Bij gaan zitten of opstaan moet de cliënt een stabiele stoel gebruiken en de remmen van de rollator toepassen als dat nodig is. Blijf alert op wegglijden of achteruit rollen.
Maak expliciet dat de rollator alleen veilig is als hij correct wordt gebruikt. Veel valincidenten ontstaan juist bij het overgangsmoment van lopen naar zitten of staan.
Wat is veilig lopen met een rollator?
Ver vooruit duwen
Binnen de rollator
Met één hand lopen
Grote stappen maken
De kernfout uit de praktijk is de rollator te ver vooruit duwen. Dan neemt de steun juist af.
Vul de juiste woorden in
Een rollator helpt als de cliënt zelf kan lopen, maar steun nodig heeft. De handvatten moeten op de juiste hoogte staan en de remmen moeten goed werken. Bij zitten of opstaan gebruik je een stabiele stoel.
Toetst het verschil tussen lopen met steun en onveilig steunen op de rollator bij overgangsmomenten.
Wat maakt zitten of opstaan met een rollator extra risicovol?
Bespreek antwoordelementen zoals: niet aan de rollator optrekken, stoel gebruiken, remmen toepassen als nodig, alert zijn op wegglijden of achteruit rollen.
Wat neem jij mee uit deze les?
Laat studenten één concreet leerpunt noemen, bijvoorbeeld valgevaar herkennen, verschil tussen actieve en passieve tillift, remmen van rolstoel of veilig gebruik van rollator.
Welk onderdeel vond jij het lastigst?
Gebruik de antwoorden om te zien waar extra herhaling nodig is in een volgende les of praktijkoefening.
Begrippen
valgevaar - de kans dat een cliënt valt door eigen beperkingen, de omgeving of de situatie
actieve tillift - een tillift waarbij de cliënt nog deels kan meewerken en op de benen steunt
passieve tillift - een tillift die het gewicht volledig overneemt van een cliënt die niet veilig kan staan
tilband - band waarin de cliënt veilig wordt ondersteund tijdens het tillen
transfer - het verplaatsen van een cliënt van de ene plek naar de andere
rolstoel - hulpmiddel om een cliënt zittend te vervoeren
rollator - loophulpmiddel dat steun geeft tijdens het lopen
Deze slide heeft geen instructies
