6. Ecologie en duurzaamheid
Learning objective
6. Ecologie en duurzaamheid
Learning objective
6.1 Relaties
Ecologie en duurzaamheid
Leerdoelen van de les
6.1.1 Je weet dat organismen en hun milieu elkaar beïnvloeden.
6.1.2 Je kunt een voedselketen en een voedselweb maken.
Milieu
Ecologie is het onderzoeken van de relaties tussen organismen en hun milieu (hun leefomgeving). Het milieu heeft invloed op organismen. Maar organismen hebben ook invloed op hun milieu.
Het milieu en de organismen die er leven, hebben met elkaar te maken. Biologen zeggen dan dat ze relaties met elkaar hebben.
Het bestuderen van relaties tussen organismen en hun milieu noem je ecologie.
Relaties
Een voedselketen is een reeks soorten waarbij elke soort voedsel is voor de volgende soort.
Elke soort is een schakel in de voedselketen.
De eerste schakel in een voedselketen is altijd een plantensoort.
Voedselweb
In een ecosysteem is er nooit maar één voedselketen.
In een ecosysteem lopen dan ook meerdere voedselketens door elkaar.
Alle voedselrelaties in een ecosysteem samen noem je een voedselweb.
Afvaleters
Opdracht 4
Opdrachten
Opdracht 1 t/m 6.
6.2 Voedselrelaties
Hoofdstuk 6 ecologie en duurzaamheid
Leerdoelen van de les
6.2.3 Je kunt uitleggen wat producenten, consumenten en reducenten zijn.
6.2.4 Je kunt de kringloop van stoffen beschrijven.
6.2.5 Je kunt aangeven welk afval biologisch afbreekbaar is en welk afval niet.
Producten
Elke voedselketen begint met een plant. Planten maken voedsel voor mensen en dieren door fotosynthese. Daarom noem je planten producenten.
Planten produceren voedsel doordat in de bladgroenkorrels fotosynthese plaatsvindt. Bij fotosynthese maken planten glucose.
Consumenten
Dieren eten (consumeren) de energierijke stoffen die door planten zijn gemaakt. Dieren noem je daarom consumenten.
In een voedselketen worden de producenten gegeten door consumenten van de eerste orde.
Zij worden op hun beurt gegeten door consumenten van de tweede orde, enzovoort.
Reducenten
De resten die de afvaleters achterlaten, worden verder afgebroken door bacteriën en schimmels.
Een ander woord voor afbreken is reduceren. Je noemt bacteriën en schimmels daarom reducenten.
Wel of niet afbreekbaar
Reducenten breken de dode resten van planten en dieren af. Deze dode resten zijn biologisch afbreekbaar.
Mensen maken ook producten van glas, metaal en steen. Afval van deze producten noem je niet-biologisch afbreekbaar afval.
Biotisch
Abiotisch
Biotisch
Abiotisch
Biotisch
Abiotisch
Biotisch
Abiotisch
Biotisch
Abiotisch
Niveaus van de ecologie
Niveaus van de ecologie
Individu: Je kunt de relaties tussen één organisme (individu) en zijn omgeving onderzoeken.
Populatie: een groep individuen van dezelfde soort in een bepaald gebied die zich onderling voortplanten
Levensgemeenschap: Al deze populaties samen
Ecosysteem: De abiotische factoren en de levensgemeenschap samen
Afvaleters
Niet alle planten en dieren worden gegeten. Ze kunnen ook gewoon doodgaan.
De dode resten van planten en dieren worden dan als voedsel gebruikt door afvaleters.
Opdrachten
Opdrachten 1, 2, 3, 5, 6.
Opdrachten
Opdracht 1, 2, 3, 5, 6.
6.3 Samenleven
H6 ecologie en duurzaamheid
Leerdoelen van de les
Je kunt uitleggen wat een biologisch evenwicht is.
Je kunt uitleggen hoe soorten afhankelijk zijn van elkaar voor voedsel, een schuilplaats en voortplanting.
Populatiegrootte
In veel ecosystemen worden de populaties soms groter, dan weer kleiner.
Bij de meeste populaties schommelt de populatiegrootte door de jaren heen rondom een evenwichtswaarde.
Dat noem je een biologisch evenwicht.
Samenleven
Binnen een populatie heeft elk individu relaties met soortgenoten.
Een relatie kan gericht zijn op concurrentie (competitie) of op samenwerking.
Concurrentie is bijvoorbeeld strijden om voedsel, een partner of een veilige plek.
Relaties binnen een populatie
Bij dieren die in groepen leven, zie je vaak een rangorde. Eén dier is de baas.
Een territorium is een gebied dat wordt verdedigd tegen soortgenoten.
Relaties binnen een populatie
Individuen van een soort moeten samenwerken om zich voort te planten. Er is dan paarvorming tussen een mannetje en een vrouwtje.
Relaties tussen soorten
Individuen van verschillende soorten kunnen een langdurige relatie met elkaar hebben. Zo’n langdurige samenleving noem je symbiose.
Parasitisme: Een van de individuen kan nadeel hebben van de samenleving
Opdrachten
Opdracht 1, 2, 3, 4, 6, 7.