Rust en duidelijkheid bij digitale dreiging

Rust en duidelijkheid bij digitale dreiging

1 / 28
volgende
Slide 1: Slide
newEditorMentorlesMiddelbare schoolhavoLeerjaar 2,3

In deze les zitten 28 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 15 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Rust en duidelijkheid bij digitale dreiging

Open rustig en feitelijk. Benoem dat de les bedoeld is om overzicht te geven, gevoelens serieus te nemen en duidelijke afspraken te maken.

Ons doel van vandaag

Ik kan feiten en geruchten uit elkaar houden, rustig blijven en uitleggen wat ik wel en niet moet doen bij een digitale dreiging rond school.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden of berichten heb jij hierover al langs horen komen?

Gebruik de inzendingen om onderscheid te maken tussen wat leerlingen gehoord hebben en wat al bevestigd is. Herhaal geen opvallende geruchten uitgebreid.

Wat heb je misschien al gehoord?

Rond een digitale dreiging hoor je vaak van alles door elkaar.


  • gesprekken thuis

  • berichten in groepsapps

  • posts op sociale media

  • verhalen van anderen op school


Dat betekent nog niet dat alles altijd klopt.

Sluit aan bij wat leerlingen al hebben meegekregen, zonder geruchten zelf te herhalen of te vergroten.

Feit of gerucht?

Een feit is informatie die bevestigd is door school of een andere betrouwbare bron.


Een gerucht is informatie die rondgaat, maar nog niet zeker is.


Als we iets niet zeker weten, behandelen we het niet als feit.

Benadruk dat snelheid van verspreiding online niets zegt over betrouwbaarheid.

Hoe herken je betrouwbare info?

Let op deze vragen:


  • Weten we dit zeker?

  • Waar komt deze informatie vandaan?

  • Is dit bevestigd door school?

  • Is de bron betrouwbaar?

  • Kan dit ook een gerucht zijn?

Gebruik steeds dezelfde woorden: bevestigd, betrouwbaar, gerucht. Dat helpt leerlingen onderscheid maken.

Online is niet automatisch waar

Wat in een groepsapp, op Snapchat, TikTok of ergens anders online staat, is niet automatisch waar.


Online berichten kunnen onvolledig, overdreven of onjuist zijn.

Vermijd een moraliserende toon; houd het praktisch en herkenbaar.

Wanneer behandel je informatie als feit?

A

Als veel leerlingen het zeggen

B

Als het online staat

C

Als het bevestigd is

D

Als het logisch klinkt

Toetst het onderscheid tussen feit en gerucht. De afleiders sluiten aan bij veelvoorkomende denkfouten: vaak gehoord, online gezien of aannemelijk gevonden.

Vul de kernwoorden in

Een feit is informatie die bevestigd is door school of een betrouwbare bron. Een gerucht gaat rond, maar is nog niet zeker. Wat online staat, is niet automatisch waar.

feit
gerucht
waar
mening
bekend
veilig
nieuws

De drie kernwoorden zijn rechtstreeks ontleend aan de uitleg op de vorige slides.

Wat doet dit met je?

Een bericht over je eigen school kan veel oproepen.


Mogelijke reacties zijn:

  • spanning

  • nieuwsgierigheid

  • zorgen

  • verwarring

  • onverschilligheid


Verschillende reacties zijn normaal.

Normaliseer uiteenlopende gevoelens. Maak duidelijk dat er niet één juiste reactie is.

Onzekerheid hoort hierbij

Soms zijn er nog geen complete antwoorden.


School deelt informatie wanneer die betrouwbaar is en wanneer die gedeeld kan worden.


Niet alles is meteen bekend.

Gebruik eventueel de formulering: 'Dat weten we op dit moment niet.' Dat is duidelijker en rustiger dan speculeren.

Rust helpt

Als spanning oploopt, worden geruchten vaak groter.


Rust helpt om:

  • beter na te denken

  • minder snel door te sturen

  • feiten en geruchten te scheiden

  • veilige keuzes te maken

Koppel rust aan gedrag: niet alleen een gevoel, maar ook een manier om verstandige keuzes te maken.

Jij hoeft dit niet op te lossen

Een groot digitaal incident kan ingewikkeld voelen.


De verantwoordelijkheid voor onderzoek en aanpak ligt niet bij leerlingen.


Van leerlingen wordt gevraagd om rustig en zorgvuldig te handelen.

Deze slide verlaagt druk. Benadruk dat leerlingen geen speurwerk hoeven te doen.

Hoe voelt dit onderwerp voor jou op dit moment?

Deze slide heeft geen instructies

Waarom helpt rust in zo'n situatie?

A

Je weet dan sneller alles

B

Je kunt veiliger kiezen

C

Geruchten verdwijnen direct

D

School hoeft niets te doen

De juiste redenering is dat rust helpt om beter na te denken en minder impulsief te handelen, niet dat het probleem meteen oplost.

Drie duidelijke afspraken

Klik niet zomaar op links.


Ga niet zelf op zoek naar gestolen of gelekte informatie.

DEEL NIET

Stuur geen bestanden, screenshots, persoonsgegevens, dreigberichten of links door.

STOP

Noem bij het bespreken ook de derde afspraak: melden. Door het tweekolomsformat staat die op de volgende slide volledig in beeld.

De derde afspraak: MELD HET

Ontvang je iets dat hiermee te maken kan hebben?


Meld het bij een docent, mentor of andere medewerker van school.


Niet zelf oplossen, wel doorgeven aan een volwassene op school.

Benadruk dat melden iets anders is dan doorsturen naar vrienden. Melden is gericht op veiligheid.

Waarom doorsturen niet onschuldig is

Het maakt verschil of je iets ontvangt of dat je er daarna bewust iets mee doet.


'Het was maar een grap' of 'ik stuurde het alleen door' betekent niet dat het zonder gevolgen blijft.

Houd het juridisch en moreel eenvoudig: ontvangen is niet hetzelfde als actief verspreiden of gebruiken.

Wat je niet moet doen

  • Niet verder verspreiden of online zetten

  • Niet proberen ergens binnen te komen

  • Geen wachtwoorden of accounts van anderen gebruiken

  • Geen persoonsgegevens van anderen verspreiden

  • Niet meedoen aan bedreigingen of intimidatie

  • Niet zelf op onderzoek gaan

Gebruik concrete voorbeelden als dat nodig is, maar noem geen actuele details die nieuwe nieuwsgierigheid oproepen.

Wat doe je als je een verdacht bestand ontvangt?

A

Doorsturen naar vrienden

B

Zelf onderzoeken

C

Online plaatsen

D

Melden bij school

Controleert de drie afspraken: stop, deel niet, meld het.

Maak de afspraak compleet

Bij een digitale dreiging geldt: stop, klik niet zomaar op links. Deel niet, dus stuur geen screenshots of links door. Meld het bij een docent, mentor of andere medewerker van school.

stop
Deel niet
Meld het
bewaar het
reageer snel
zoek verder
zet online

Hier worden de drie kerninstructies in exact de bedoelde volgorde geoefend.

Situatie 1: doorsturen

Je krijgt een screenshot met informatie over iemand van school.


Je stuurt het naar drie vrienden met: 'Niet verder sturen hoor!'



Je hebt het zelf ook verspreid....

Leg uit dat een waarschuwing als 'niet verder sturen' het doorsturen zelf niet ongedaan maakt.

Situatie 2: zelf zoeken

Iemand zegt dat gestolen informatie te vinden is.


Uit nieuwsgierigheid ga je zelf zoeken.


Dat is niet verstandig: ga niet zelf op onderzoek uit en open of download geen materiaal dat mogelijk onrechtmatig is verkregen.

Benadruk nieuwsgierigheid als begrijpelijk, maar niet als reden om toch te zoeken.

Situatie 3: melden

Je krijgt iets toegestuurd dat mogelijk met de digitale dreiging te maken heeft.


Je stuurt het niet verder en meldt het bij een medewerker van school.


Dit doe je helemaal goed zo!!

Maak expliciet dat deze reactie helpt om schade te beperken en rust te bewaren.

Welke reactie past bij situatie 3?

A

Niet doorsturen, wel melden

B

Even bekijken en bewaren

C

Doorsturen met waarschuwing

D

Zelf verder zoeken

Verbindt de uitgewerkte situaties aan de gewenste handelwijze.

Wat zou jij doen als je zo'n bericht krijgt?

Let op of leerlingen noemen: niet verder sturen, niet zelf zoeken, melden bij een medewerker, rustig blijven. Bespreek verschillen tussen nieuwsgierigheid en verstandig handelen.

Wat neem je mee?

  • Blijf rustig: je hoeft dit niet zelf op te lossen

  • Maak geruchten niet groter

  • Stop, deel niet, meld het

  • Ga niet zelf zoeken

  • Blijf er niet alleen mee rondlopen

Laat deze slide de kern samenvatten in steeds dezelfde taal als eerder in de les.

Samen houden we school veilig

Sluit af met de boodschap dat veiligheid iets gezamenlijks is, offline én online.