Rust en duidelijkheid bij digitale dreiging
Rust en duidelijkheid bij digitale dreiging
Open rustig en feitelijk. Benoem dat de les bedoeld is om overzicht te geven, gevoelens serieus te nemen en duidelijke afspraken te maken.
Ons doel van vandaag
Ik kan feiten en geruchten uit elkaar houden, rustig blijven en uitleggen wat ik wel en niet moet doen bij een digitale dreiging rond school.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden of berichten heb jij hierover al langs horen komen?
Gebruik de inzendingen om onderscheid te maken tussen wat leerlingen gehoord hebben en wat al bevestigd is. Herhaal geen opvallende geruchten uitgebreid.
Wat heb je misschien al gehoord?
Rond een digitale dreiging hoor je vaak van alles door elkaar.
gesprekken thuis
berichten in groepsapps
posts op sociale media
verhalen van anderen op school
Dat betekent nog niet dat alles altijd klopt.
Sluit aan bij wat leerlingen al hebben meegekregen, zonder geruchten zelf te herhalen of te vergroten.
Feit of gerucht?
Een feit is informatie die bevestigd is door school of een andere betrouwbare bron.
Een gerucht is informatie die rondgaat, maar nog niet zeker is.
Als we iets niet zeker weten, behandelen we het niet als feit.
Benadruk dat snelheid van verspreiding online niets zegt over betrouwbaarheid.
Hoe herken je betrouwbare info?
Let op deze vragen:
Weten we dit zeker?
Waar komt deze informatie vandaan?
Is dit bevestigd door school?
Is de bron betrouwbaar?
Kan dit ook een gerucht zijn?
Gebruik steeds dezelfde woorden: bevestigd, betrouwbaar, gerucht. Dat helpt leerlingen onderscheid maken.
Online is niet automatisch waar
Wat in een groepsapp, op Snapchat, TikTok of ergens anders online staat, is niet automatisch waar.
Online berichten kunnen onvolledig, overdreven of onjuist zijn.
Vermijd een moraliserende toon; houd het praktisch en herkenbaar.
Wanneer behandel je informatie als feit?
Als veel leerlingen het zeggen
Als het online staat
Als het bevestigd is
Als het logisch klinkt
Toetst het onderscheid tussen feit en gerucht. De afleiders sluiten aan bij veelvoorkomende denkfouten: vaak gehoord, online gezien of aannemelijk gevonden.
Vul de kernwoorden in
Een feit is informatie die bevestigd is door school of een betrouwbare bron. Een gerucht gaat rond, maar is nog niet zeker. Wat online staat, is niet automatisch waar.
De drie kernwoorden zijn rechtstreeks ontleend aan de uitleg op de vorige slides.
Wat doet dit met je?
Een bericht over je eigen school kan veel oproepen.
Mogelijke reacties zijn:
spanning
nieuwsgierigheid
zorgen
verwarring
onverschilligheid
Verschillende reacties zijn normaal.
Normaliseer uiteenlopende gevoelens. Maak duidelijk dat er niet één juiste reactie is.
Onzekerheid hoort hierbij
Soms zijn er nog geen complete antwoorden.
School deelt informatie wanneer die betrouwbaar is en wanneer die gedeeld kan worden.
Niet alles is meteen bekend.
Gebruik eventueel de formulering: 'Dat weten we op dit moment niet.' Dat is duidelijker en rustiger dan speculeren.
Rust helpt
Als spanning oploopt, worden geruchten vaak groter.
Rust helpt om:
beter na te denken
minder snel door te sturen
feiten en geruchten te scheiden
veilige keuzes te maken
Koppel rust aan gedrag: niet alleen een gevoel, maar ook een manier om verstandige keuzes te maken.
Jij hoeft dit niet op te lossen
Een groot digitaal incident kan ingewikkeld voelen.
De verantwoordelijkheid voor onderzoek en aanpak ligt niet bij leerlingen.
Van leerlingen wordt gevraagd om rustig en zorgvuldig te handelen.
Deze slide verlaagt druk. Benadruk dat leerlingen geen speurwerk hoeven te doen.
Hoe voelt dit onderwerp voor jou op dit moment?
Deze slide heeft geen instructies
Waarom helpt rust in zo'n situatie?
Je weet dan sneller alles
Je kunt veiliger kiezen
Geruchten verdwijnen direct
School hoeft niets te doen
De juiste redenering is dat rust helpt om beter na te denken en minder impulsief te handelen, niet dat het probleem meteen oplost.
Drie duidelijke afspraken
Klik niet zomaar op links.
Ga niet zelf op zoek naar gestolen of gelekte informatie.
DEEL NIET
Stuur geen bestanden, screenshots, persoonsgegevens, dreigberichten of links door.
STOP
Noem bij het bespreken ook de derde afspraak: melden. Door het tweekolomsformat staat die op de volgende slide volledig in beeld.
De derde afspraak: MELD HET
Ontvang je iets dat hiermee te maken kan hebben?
Meld het bij een docent, mentor of andere medewerker van school.
Niet zelf oplossen, wel doorgeven aan een volwassene op school.
Benadruk dat melden iets anders is dan doorsturen naar vrienden. Melden is gericht op veiligheid.
Waarom doorsturen niet onschuldig is
Het maakt verschil of je iets ontvangt of dat je er daarna bewust iets mee doet.
'Het was maar een grap' of 'ik stuurde het alleen door' betekent niet dat het zonder gevolgen blijft.
Houd het juridisch en moreel eenvoudig: ontvangen is niet hetzelfde als actief verspreiden of gebruiken.
Wat je niet moet doen
Niet verder verspreiden of online zetten
Niet proberen ergens binnen te komen
Geen wachtwoorden of accounts van anderen gebruiken
Geen persoonsgegevens van anderen verspreiden
Niet meedoen aan bedreigingen of intimidatie
Niet zelf op onderzoek gaan
Gebruik concrete voorbeelden als dat nodig is, maar noem geen actuele details die nieuwe nieuwsgierigheid oproepen.
Wat doe je als je een verdacht bestand ontvangt?
Doorsturen naar vrienden
Zelf onderzoeken
Online plaatsen
Melden bij school
Controleert de drie afspraken: stop, deel niet, meld het.
Maak de afspraak compleet
Bij een digitale dreiging geldt: stop, klik niet zomaar op links. Deel niet, dus stuur geen screenshots of links door. Meld het bij een docent, mentor of andere medewerker van school.
Hier worden de drie kerninstructies in exact de bedoelde volgorde geoefend.
Situatie 1: doorsturen
Je krijgt een screenshot met informatie over iemand van school.
Je stuurt het naar drie vrienden met: 'Niet verder sturen hoor!'
Je hebt het zelf ook verspreid....
Leg uit dat een waarschuwing als 'niet verder sturen' het doorsturen zelf niet ongedaan maakt.
Situatie 2: zelf zoeken
Iemand zegt dat gestolen informatie te vinden is.
Uit nieuwsgierigheid ga je zelf zoeken.
Dat is niet verstandig: ga niet zelf op onderzoek uit en open of download geen materiaal dat mogelijk onrechtmatig is verkregen.
Benadruk nieuwsgierigheid als begrijpelijk, maar niet als reden om toch te zoeken.
Situatie 3: melden
Je krijgt iets toegestuurd dat mogelijk met de digitale dreiging te maken heeft.
Je stuurt het niet verder en meldt het bij een medewerker van school.
Dit doe je helemaal goed zo!!
Maak expliciet dat deze reactie helpt om schade te beperken en rust te bewaren.
Welke reactie past bij situatie 3?
Niet doorsturen, wel melden
Even bekijken en bewaren
Doorsturen met waarschuwing
Zelf verder zoeken
Verbindt de uitgewerkte situaties aan de gewenste handelwijze.
Wat zou jij doen als je zo'n bericht krijgt?
Let op of leerlingen noemen: niet verder sturen, niet zelf zoeken, melden bij een medewerker, rustig blijven. Bespreek verschillen tussen nieuwsgierigheid en verstandig handelen.
Wat neem je mee?
Blijf rustig: je hoeft dit niet zelf op te lossen
Maak geruchten niet groter
Stop, deel niet, meld het
Ga niet zelf zoeken
Blijf er niet alleen mee rondlopen
Laat deze slide de kern samenvatten in steeds dezelfde taal als eerder in de les.
Samen houden we school veilig
Sluit af met de boodschap dat veiligheid iets gezamenlijks is, offline én online.