Betekenis afleiden uit de tekst

Examen Lezen en luisteren

8/9 december




Gieterij in Hengelo


Lezen en luisteren

1 / 16
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 16 slides, met tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Examen Lezen en luisteren

8/9 december




Gieterij in Hengelo


Lezen en luisteren

Deze slide heeft geen instructies

Woordenschat

Betekenis afleiden uit de tekst

Open bij een herkenbare situatie: je leest een tekst en komt een moeilijk woord tegen. De kern van de les is dat leerlingen leren doorlezen en aanwijzingen in de tekst gebruiken.

Lesdoel

Ik kan de betekenis van een onbekend woord afleiden uit de rest van de tekst.

Deze slide heeft geen instructies

Niet meteen stoppen

Kom je een moeilijk woord tegen? Stop dan niet meteen met lezen.


Vaak kun je uit de zinnen er omheen begrijpen wat het woord ongeveer betekent.


Je hoeft niet altijd de precieze betekenis te kennen om de tekst toch te begrijpen.

Benadruk het woord 'ongeveer': bij leesbegrip is een passende betekenis vaak genoeg. Het gaat om slim lezen, niet om elk woord letterlijk kennen.

De betekenis afleiden uit het woord zelf

Problematisch (je herkent het woord ´probleem´)


Gebiedsverbod (je herkent de woorden ´probleem´ en ´verbod´)


Deze slide heeft geen instructies

Zoek naar een synoniem

Soms staat er in de tekst een synoniem.


Dat is een ander woord dat ongeveer hetzelfde betekent.

Raam en ruit


Ken je dat andere woord wel, dan helpt dat bij het moeilijke woord.

Geef mondeling een eenvoudig voorbeeld, zoals: 'De route was gevaarlijk, zelfs riskant.' Dan kan 'riskant' helpen om 'gevaarlijk' of andersom te begrijpen.

Lees de hele alinea

Kijk niet alleen naar het moeilijke woord zelf.


Lees ook de zinnen ervoor en erna.


De schrijver geeft daar soms een uitleg, een omschrijving of extra informatie die helpt bij de betekenis.


Rik nam een pilot af bij zijn klas. Het experiment bracht verassende resultaten op.

Leg uit dat leerlingen vaak te snel naar één woord kijken. De betekenis zit vaak verspreid over de hele alinea.

Oefenen

Emma liep door het park op weg naar school. Onderweg zag ze een man die een immense doos droeg. De doos was zo groot en paste bijna niet door de deur. Emma hielp de man om de doos naar binnen te brengen. De man bedankte haar vriendelijk voor haar hulp. Daarna liep Emma snel verder naar school. Ze was blij dat ze iemand had kunnen helpen.

Deze slide heeft geen instructies

Let op voorbeelden

Voorbeelden kunnen veel duidelijk maken.


Woorden die aangeven dat er een voorbeeld komt zijn vaak:

  • bijvoorbeeld

  • zoals

  • onder andere

  • denk aan

Maak duidelijk dat voorbeelden niet altijd een definitie geven, maar wel laten zien in welke groep of situatie het woord past.

Oefenen

Tijdens de geschiedenisles vertelde de docent over het leven in de middeleeuwen. Plotseling gebruikte hij het woord archaïsch om een oude tekst te beschrijven. De tekst was dus ouderwets of verouderd, bijvoorbeeld woorden die mensen vroeger gebruikten maar die we tegenwoordig bijna nooit meer horen. Een leerling vroeg waarom mensen zulke moeilijke woorden gebruikten. De docent legde uit dat taal door de jaren heen verandert.

Deze slide heeft geen instructies

Gebruik een tegenstelling

Soms staat in de tekst een tegenstelling.


Als je het tegenovergestelde woord kent, kun je de betekenis van het onbekende woord afleiden.


Zo begrijp je beter wat de schrijver bedoelt.

Een mondeling voorbeeld kan helpen, zoals: 'Niet luidruchtig, maar juist stil.' Dan helpt 'stil' om het andere woord te plaatsen.

Kijk ook naar de afbeelding

Bij sommige teksten staat een afbeelding.


Die kan laten zien om welk onderwerp, voorwerp of situatie het gaat.


Ook een afbeelding kan dus helpen bij de betekenis van een woord.

Benadruk dat afbeelding en tekst samen betekenis geven. Zeker voor A2/B1-lezers is visuele steun belangrijk.

Handige aanpak

  1. Lees door.

  2. Lees de hele alinea of de zin voor en na het moeilijke woord.

  3. Zoek naar een synoniem.

  4. Kijk naar voorbeelden.

  5. Let op een tegenstelling.

  6. Gebruik de afbeelding als die er is.

Deze slide vat de strategie samen als stappenplan. Gebruik steeds dezelfde termen als op de eerdere slides.

Kernzinnen

De nummer één tip tijdens het lezen:


Wil je snel weten waar een alinea over gaat? Lees dan alleen de kernzinnen.
Dat is de eerste en de laatste zin van een alinea.


Sporten is heel belangrijk voor een gezonde levensstijl. Door regelmatig te bewegen, verbeter je je conditie en versterk je je spieren. Daarnaast helpt sporten om stress te verminderen en je hoofd leeg te maken. Ook kun je door samen te sporten nieuwe mensen leren kennen. Kortom, sporten is goed voor zowel je lichamelijke als je mentale gezondheid.

Deze slide heeft geen instructies

Woordenlijst

betekenis afleiden - begrijpen wat een woord betekent door naar de rest van de tekst te kijken.

onbekend woord - een woord dat je nog niet kent.

synoniem - een woord dat ongeveer hetzelfde betekent als een ander woord. Doneren en schenken

alinea - een stukje tekst dat bij elkaar hoort.

omschrijving - uitleg in woorden over wat iets betekent.

voorbeeld - iets dat laat zien wat ermee bedoeld wordt.

tegenstelling - twee woorden of ideeën die elkaars tegenovergestelde zijn.

Deze slide heeft geen instructies

Aan de slag!

Online boek, hoofdstuk Woordenschat


Paragraaf 1.1 opdracht 1 tot en met 7

Deze slide heeft geen instructies