cross

Eerste boeren

Jagers werden boer
1 / 37
volgende
Slide 1: Tekstslide
GeschiedenishavoLeerjaar 1

In deze les zitten 37 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min

Onderdelen in deze les

Jagers werden boer

Slide 1 - Tekstslide

Feniks, Geschiedenis Werkplaats Memo

Slide 2 - Tekstslide

Wat weet je eigenlijk
van landbouw?

Slide 3 - Woordweb

Leerdoel
Aan het eind van deze les kun je herkennen en uitleggen op welke manier mensen op een gegeven moment van de landbouw gingen leven.

Slide 4 - Tekstslide

Middelen van bestaan zijn
manieren om in leven te blijven.
Welke middelen van bestaan
hadden de eerste mensen?
A
Wilde dieren en verzamelen
B
Jagers en boeren
C
Jagen en verzamelen
D
Boeren en verzamelaars

Slide 5 - Quizvraag

Klimaatsverandering
  • Rond 10.000 v. Chr

  • De aarde wordt warmer

  • Nederland: moerassen en bossen

  • Delen van Afrika en Midden-Oosten: droger 

Slide 6 - Tekstslide

Noord-Afrika en
Midden-Oosten

  • Droog klimaat: minder begroeiing en water (ontstaan woestijnen)

  • Te weinig voedsel: dieren trekken weg naar vruchtbare gebieden

  • Mensen trekken ook weg of gaan andere middelen van bestaan zoeken om in leven te blijven

Slide 7 - Tekstslide

Vruchtbare Halvemaan
  • Gebied waar de eerste landbouw ontstaat (9000 v. Chr.)

  • Midden-Oosten: Egypte, Israël, Palestina, Jordanië, Libanon, Syrië, Irak, Iran en Turkije

  • 'De kraamkamer van de beschaving': ontstaan van steden en het schrift

Slide 8 - Tekstslide

Oorzaken landbouw
Boeren moesten veel harder werken dan jagers-verzamelaars.
Waarom gaan ze dan toch over op de landbouw?
Overgang naar landbouw in 3 fases:
  1. In het Midden-Oosten, 10.000 jaar v.C, veranderde het klimaat --> meer voedsel in de natuur, jagers-verzamelaars bleven op 1 plaats blijven wonen. Ze leefden van wilde graansoorten.

Slide 9 - Tekstslide

Oorzaken landbouw
2. 1000 jaar later begonnen de mensen aan landbouw te doen. Zelf zaaien en oogsten. Leerden meer over planten en dieren.


Slide 10 - Tekstslide

Oorzaken landbouw
3. Landbouw noodzakelijk om in leven te blijven. 
Er was meer voedsel --> bevolkingsgroei --> meer voedsel nodig --> landbouw belangrijker.

4.In Mesopotamie groeiden al veel wilde graansoorten, gerst en bonen en in het Midden-Oosten was er vee dat goed te temmen was, zoals runderen, schapen, geiten en varkens. 

Landbouw ontstond in het Midden-Oosten, daar groeiden wilde graansoorten en bonen die geschikt waren om te verbouwen.
Ook leefden er veel dieren die je kon temmen.




Slide 11 - Tekstslide

Ok, landbouw...
Welke 'optelsom' is juist over landbouw?
A
akkerbouw + landbouw = veeteelt
B
landbouw + veeteelt = akkerbouw
C
veeteelt + akkerbouw = landbouw

Slide 12 - Quizvraag

Leg uit waarom de landbouw niet in de gebieden A en B (in de kaart) ontstond.

Slide 13 - Open vraag

Landbouwrevolutie
  • Revolutie betekent verandering

  • Jager-verzamelaars worden boer

  • De landbouwrevolutie duurde meer dan 1000 jaar: niet iedereen werd tegelijk boer

  • Landbouw bestaat uit: akkerbouw en veeteelt

Slide 14 - Tekstslide

Slide 15 - Tekstslide

Grote en belangrijke verandering

99% van de geschiedenis van de mens, heeft de mens geleefd als jager-verzamelaars

Slide 16 - Tekstslide

Welke middelen van bestaan
hadden de mensen vóór
de Landbouwrevolutie?
A
Jagen en verzamelen
B
Jagen, verzamelen, akkerbouw en veeteelt
C
Akkerbouw en veeteelt
D
Verzamelen, akkerbouw en veeteelt

Slide 17 - Quizvraag

Welke middelen van bestaan
hadden de mensen
tijdens de Landbouwrevolutie?
A
Jagen en verzamelen
B
Jagen, verzamelen, akkerbouw en veeteelt
C
Akkerbouw en veeteelt
D
Verzamelen, akkerbouw en veeteelt

Slide 18 - Quizvraag

Deze afbeelding geeft een voorbeeld van een boerendorp uit de nieuwe steentijd. De grote relatief stevige boerderijen wijzen op permanente bewoning. Verder zijn akkers te zien die in het oerwoud zijn aangelegd door bomen te verbranden. Er is ook vee waar te nemen.

Slide 19 - Tekstslide

Gevolgen van de landbouwrevolutie
  • Mensen stoppen te leven als nomaden

  • Er ontstaan steden: landbouwsamenleving

  • Mensen krijgen meer bezittingen

  • Er ontstaat meer ongelijkheid: de één heeft meer bezittingen dan een ander. (sociale ongelijkheid)

Slide 20 - Tekstslide

Stad in het Midden-Oosten, omstreeks 9000 v. Chr.

Slide 21 - Tekstslide

Boeren in Europa
  • Pas laat: het was niet nodig, er was voldoende voedsel te vinden.

  • Eerste boeren in Nederland: Zuid-Limburg rond 5300 v. Chr.

  • Tóch landbouw in Europa: mensen verhuizen uit gebieden waar gebrek aan landbouwgrond is en komen hier terecht

Slide 22 - Tekstslide

Slide 23 - Tekstslide

Slide 24 - Tekstslide


Neolithische bouwerken
Overblijfselen uit de nieuwe steentijd (neolithicum)

Slide 25 - Tekstslide

Slide 26 - Tekstslide

Dood en begraven
  • Graven worden steeds uitgebreider: grafheuvels en hunebedden

  • Zowel begraven als cremeren: urnenvelden

  • Doden kregen bezittingen (grafgiften) mee: vermoedelijk geloven in leven na de dood 

Slide 27 - Tekstslide

Slide 28 - Tekstslide

Slide 29 - Tekstslide

Hoe kan ik aan de afbeelding zien dat de hunebedden ná landbouwrevolutie zijn gemaakt?
A
De grote stenen kwamen hier pas tijdens de landbouwrevolutie.
B
Er woonden hier te weinig mensen om samen de hunebedden te maken.
C
Er wordt gebruik gemaakt van dieren.
D
Voor de landbouwrevolutie werden er geen mensen begraven

Slide 30 - Quizvraag

Bedenk nóg een reden
waarom de hunebedden pas
ná de landbouwrevolutie werden gemaakt.

Slide 31 - Open vraag

Waarom zouden mensen offeren?

Slide 32 - Woordweb

Natuurgodsdienst

Godsdienst waarbij mensen geloven dat er speciale krachten
zijn in de natuur die kunnen zorgen voor zaken als geluk en  ongeluk.

Slide 33 - Tekstslide

Jagers en verzamelaars
De eerste boeren
Weinig bezit
Kleine groepen
Sedentair
Nomaden
Grote groepen
Aardewerk
Gelijkheid
Ongelijkheid

Slide 34 - Sleepvraag

Begrippen uit deze les
  • middel van bestaan
  • klimaatsverandering
  • landbouwrevolutie
  • landbouwsamenleving
  • landbouw
  • Vruchtbare halve maan
  • natuurgodsdienst
  • grafgiften
  • offeren
  • hunebedden
  • sociale verschillen

Slide 35 - Tekstslide

Jaartallen uit deze les


  • 10.000 v. Chr.: klimaatsverandering
  • 9000 v. Chr.: ontstaan van de landbouw in het Midden-Oosten
  • 5300 v. Chr.: landbouw in Zuid-Limburg
  • 3000 v. Chr.: geen jager-verzamelaars meer in Nederland

Slide 36 - Tekstslide


Stel 1 vraag over iets dat je deze
les nog niet zo goed hebt begrepen.

Slide 37 - Open vraag