Introductie op economie

Economie: kiezen onder schaarste

1 / 51
volgende
Slide 1: Slide
newEditorEconomieMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4

In deze les zitten 51 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 90 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Economie: kiezen onder schaarste

Deze slide heeft geen instructies

Voordat we starten met de les...

Even voorstellen:

Wiclef Poesiat

  • w.poesiat@rocmondriaan.nl / teams

  • 3 uur per week les

  • Havo, VWO, Economie

  • Financien, Buiza, (part-time) ondernemen, verschillende bedrijven, later lesgeven. Dit jaar VAVO

  • Wie ben jij?

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Ik kan uitleggen wat schaarste en alternatief aanwendbaar betekenen.

Deze slide heeft geen instructies

Wat is economie?

1

Economie is niets nieuws.


Je bent er iedere dag mee bezig!




Deze slide heeft geen instructies

Waar denk jij aan bij economie?

Deze slide heeft geen instructies

Stel je hebt 100 EURO, die je vandaag moet uitgeven. Wat koop je?

Deze slide heeft geen instructies

Kijk naar de antwoorden


DENK–DEEL

3

Waarom kiest niet iedereen hetzelfde?

Bespreek je antwoord met je buur.

Deze slide heeft geen instructies

Nieuwe spelregel


OPEN VRAAG

4

Je krijgt geen €100, maar €10.

Wat verandert er aan jouw keuze?

Deze slide heeft geen instructies

Is economie de wetenschap van geld?


POLL

6

JA

NEE

EEN BEETJE




Deze slide heeft geen instructies

Economie of geen economie?


POLL

7

  • Een broodje kopen op school

  • Je telefoon opladen

  • Een uur langer slapen

  • Een voetbalclub koopt Mbape

  • Vriend/vriendin hebben

Deze slide heeft geen instructies

Wat bestudeert economie?

Economie gaat over keuzes.


Mensen, bedrijven en overheden hebben wensen, maar hun tijd, geld en middelen zijn beperkt. Daarom moeten ze kiezen.

Open bij de alledaagse intuïtie: leerlingen maken elke dag economische keuzes, vaak zonder dat zo te noemen. Benadruk dat economie niet alleen over geld gaat, maar over het verdelen van schaarse middelen.

Economie om je heen

13

Waarom verdient een profvoetballer meer dan een verpleegkundige?


Waarom staat er file?

Waarom kost cola op Schiphol €4?

Waarom is Spotify gratis mét reclame?

Waarom kan de overheid niet iedereen €1.000 geven?

Deze slide heeft geen instructies

Economische bril >> omgeving >> begrijpen >> beinvloeden

Deze slide heeft geen instructies

Van ervaring naar economische taal


UITLEG

24


BEHOEFTEN

Alles wat mensen willen of nodig hebben.


MIDDELEN

Tijd, geld en goederen waarmee je behoeften kunt vervullen.


KIEZEN

Het ene doen betekent dat een andere mogelijkheid vervalt.

Deze slide heeft geen instructies

Een middel kan meerdere kanten op

25

€1.000

→

telefoon · rijbewijs · reis · vrije tijd


ALTERNATIEF AANWENDBAAR

Je kunt hetzelfde middel voor verschillende doelen gebruiken.

Deze slide heeft geen instructies

Welk woord past voor jou bij schaarste?

Gebruik de reacties om voorkennis op te halen. Verwachte thema’s: tekort, kiezen, geld, tijd, budget, wensen.

Schaars betekent niet: zeldzaam

26


ZELDZAAM

Er is weinig van.

Voorbeeld: een zeldzame postzegel


SCHAARS

Voor productie worden middelen opgeofferd.

Voorbeeld: drinkwater

Deze slide heeft geen instructies

Schaarste: niet alles kan tegelijk

Schaarste betekent dat er minder middelen zijn dan wensen.


Daardoor is het onmogelijk om alles te krijgen wat je wilt. Kiezen is dus noodzakelijk.

Voorkom de misvatting dat schaarste alleen over armoede gaat. Ook rijke mensen en landen kennen schaarste, omdat wensen groter kunnen zijn dan beschikbare middelen.

Voorbeelden van schaarste

  • Tijd: je kunt je middag maar één keer besteden

  • Geld: je inkomen heeft een grens

  • Ruimte: grond en woningen zijn beperkt

  • Arbeid: mensen en uren zijn niet onbeperkt beschikbaar

  • Grondstoffen: veel materialen zijn schaars

Deze slide heeft geen instructies

Schaarste leidt tot keuzes

Als je kiest voor het één, kies je vaak niet voor iets anders.


Schaarste zorgt dus voor afwegingen: wat vind je het belangrijkst?

Je kunt hier alvast vooruitwijzen naar het idee van opofferen: elke keuze heeft een prijs in gemiste mogelijkheden, ook als er geen geld wordt uitgegeven.

Lesdoel

Ik kan uitleggen wat schaarste en alternatief aanwendbaar betekenen.



Lukt dit al?




Deze slide heeft geen instructies

Waarom moeten mensen volgens de economie kiezen?

A

Omdat middelen beperkt zijn

B

Omdat prijzen altijd stijgen

C

Omdat wensen verdwijnen

D

Omdat arbeid gratis is

Toetst het kernidee uit slides 2-5: economie gaat over keuzes onder beperkte middelen, niet alleen over geld of prijzen.

Maak de tekst compleet

In de economie gaat het om keuzes. Er is sprake van schaarste als er minder middelen zijn dan wensen. Daardoor maak je een afweging tussen mogelijkheden.

keuzes
schaarste
afweging
budgetlijn
inkomen
grondstoffen

Alle drie de ingevulde woorden zijn kernbegrippen uit het eerste blok en hebben elk maar één logische plek in de tekst.

Alternatief aanwendbaar

Productiemiddelen zijn alternatief aanwendbaar als je ze op verschillende manieren kunt gebruiken.


Kies je voor de ene inzet, dan kun je diezelfde middelen niet tegelijk voor iets anders gebruiken.

Noem productiemiddelen eventueel kort: arbeid, kapitaal, natuur en ondernemerschap. Houd de focus op het idee dat dezelfde middelen meerdere toepassingen kunnen hebben.

Voorbeelden van alternatief aanwendbaar

  • Een stuk grond: woningbouw of landbouw

  • Geld: sparen of uitgeven

  • Arbeid: werken in de zorg of in de techniek

  • Een fabriekshal: opslag of productie

  • Tijd: leren of vrije tijd

Deze slide heeft geen instructies

Waarom is dit belangrijk?

Omdat middelen alternatief aanwendbaar zijn, heeft elke keuze een alternatief dat niet doorgaat.


Economie bestudeert hoe mensen en organisaties met die afweging omgaan.

Dit is het verbindende idee tussen schaarste en budgetlijn: beperkte middelen + verschillende bestedingsmogelijkheden = zichtbare keuzeruimte.

Wat betekent alternatief aanwendbaar?

A

Middelen zijn onbeperkt

B

Middelen zijn gratis

C

Middelen hebben één doel

D

Middelen hebben meer gebruik

De juiste optie vat samen dat dezelfde productiemiddelen op verschillende manieren inzetbaar zijn.

Noem een eigen voorbeeld van alternatief aanwendbaar.

Goede antwoorden noemen dat dezelfde middelen op verschillende manieren gebruikt kunnen worden, bijvoorbeeld tijd, geld, grond of arbeid. Laat leerlingen hun eigen voorbeeld toelichten.

pagina 8 uit het boek

Deze slide heeft geen instructies

Lees even mee


pagina 9


Nettobaten: voor iedere aanwendingsrichting de kosten en baten (opbrengsten) berekenen


Hoe bij schoenen (wat zijn de baten van nieuwe schoenen)?

Hoe bij werken in de supermarkt (kosten van ongerief naast baten)?

Deze slide heeft geen instructies

Aan de slag

Werk alleen of samen met buurvrouw/-man


2, 4, 5, 7, 8 en 10


20 minuten






Deze slide heeft geen instructies

Wat hielp jou vandaag het meest om economie te begrijpen?

1

Voorbeelden

2

Begrippen

3

Schema/grafiek

4

Klassengesprek

Deze slide heeft geen instructies

Wat is één ding dat je uit deze les onthoudt?

Laat leerlingen één concreet inzicht formuleren, bijvoorbeeld over schaarste, alternatief aanwendbaar of de budgetlijn.

Exit-ticket


OPEN VRAAG

30

1

Leg schaarste uit zonder het woord ‘weinig’.

2

Geef een eigen voorbeeld van iets dat alternatief aanwendbaar is.

3

Economie gaat over mijn dagelijks leven, omdat …

Deze slide heeft geen instructies

De volgende stap

31

Hoe kun je al je mogelijke keuzes zichtbaar maken?


Volgende les: de budgetlijn

Deze slide heeft geen instructies

Van keuzes naar een budgetlijn

Een budgetlijn laat zien welke combinaties van twee goederen je kunt kopen met een bepaald budget.


De lijn toont dus de grens van wat betaalbaar is.

Leg uit dat de budgetlijn een eenvoudig model is. Het gaat om twee goederen tegelijk, zodat leerlingen de keuze zichtbaar kunnen maken in een grafiek.

Hoe lees je een budgetlijn?

  • Op de lijn: combinaties die precies betaalbaar zijn

  • Onder de lijn: combinaties die ook betaalbaar zijn

  • Boven de lijn: combinaties die niet betaalbaar zijn

  • De lijn laat de grens van het budget zien

Benadruk dat onder de lijn niet betekent 'slim' of 'dom'; het betekent alleen dat niet het hele budget wordt gebruikt.

Waar hangt de budgetlijn van af?

De ligging van de budgetlijn hangt af van:


  • het inkomen of budget

  • de prijs van goed 1

  • de prijs van goed 2


Verandert één van deze drie, dan verschuift of verandert de lijn.

Je hoeft hier nog niet diep in te gaan op helling of formule. Voor een introductieles is het genoeg dat leerlingen het verband tussen budget en prijzen herkennen.

Eenvoudig voorbeeld

Stel: je hebt €10 voor drinken en snacks.


Dan kun je niet onbeperkt van allebei kopen. De budgetlijn laat zien welke combinaties binnen die €10 passen.

Gebruik eventueel mondeling een concreet voorbeeld met ronde prijzen, zoals frisdrank van €2 en snacks van €1, zonder de slide te overladen met rekenwerk.

Welke combinatie ligt boven de budgetlijn?

A

Niet betaalbaar

B

Precies betaalbaar

C

Altijd verstandig

D

Nog binnen budget

Checkt het onderscheid op / onder / boven de budgetlijn uit slides 9-10.

Vul de kernwoorden in

Een budgetlijn laat zien welke combinaties van twee goederen je kunt kopen. Combinaties op de lijn zijn precies betaalbaar. Combinaties boven de lijn zijn niet betaalbaar.

budgetlijn
op
boven
onder
budget
inkomen

De tekst herhaalt letterlijk de kern van slides 9-10. 'Onder' is een bewuste afleider naast 'op' en 'boven'.

Welk onderdeel vond je nog het lastigst?

Gebruik antwoorden om te zien waar herhaling nodig is. Verwachte punten: verschil tussen schaarste en armoede, alternatief aanwendbaar, of op/onder/boven de budgetlijn.

Kernbegrippen

economie - de studie van keuzes bij beperkte middelen

schaarste - situatie waarin middelen kleiner zijn dan de wensen

middelen - dingen die je kunt inzetten, zoals tijd, geld en grondstoffen

alternatief aanwendbaar - op verschillende manieren bruikbaar

afweging - het vergelijken van mogelijkheden voordat je kiest

budget - het bedrag dat beschikbaar is om uit te geven

budgetlijn - de grens van alle betaalbare combinaties van twee goederen

Deze slide heeft geen instructies

Waarom moeten mensen kiezen?

27


behoeften

→


middelen

→


schaars

→


alternatief aanwendbaar

→


kiezen

Mensen hebben meer behoeften dan zij met hun beschikbare middelen kunnen vervullen.

Deze slide heeft geen instructies

Test jezelf


QUIZ

28

Welke uitspraak is juist?

A Een schaars goed is altijd zeldzaam.


B Een gratis product kan economisch schaars zijn.


C Alleen geld is alternatief aanwendbaar.


D Als je niets betaalt, hoef je niets op te offeren.

Deze slide heeft geen instructies

Pas de begrippen toe


ZELFSTANDIG

29


Je hebt vanavond twee uur en wilt sporten, leren én gamen.

1 Wat zijn je behoeften?

2 Wat is het beperkte middel?

3 Waarom is dit middel alternatief aanwendbaar?

4 Welke keuze maak je en wat offer je op?

Deze slide heeft geen instructies

Je krijgt €100 en moet het vandaag uitgeven. Wat koop jij?

Deze slide heeft geen instructies