Formatief lesgeven in de les
Formatief lesgeven in de les
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoel
Ik kan uitleggen wat formatief lesgeven inhoudt en benoemen hoe ik dit in de praktijk ervaar, met aandacht voor het verzamelen van vragen, het geven en ontvangen van tussentijdse feedback, en het gebruiken van die informatie om het leerproces bij te sturen.
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoel
Ik kan uitleggen wat formatief lesgeven inhoudt en benoemen hoe ik dit in de praktijk ervaar, met aandacht voor het verzamelen van vragen, het geven en ontvangen van tussentijdse feedback, en het gebruiken van die informatie om het leerproces bij te sturen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden passen volgens jou bij formatief lesgeven?
Gebruik de antwoorden om voorkennis op te halen. Vraag kort door op woorden als feedback, vragen, bijsturen, leren en toetsen.
Formatief lesgeven: wat is het?
Formatief lesgeven is lesgeven waarbij informatie over leren wordt gebruikt tijdens het leerproces.
Het doel is niet vooral beoordelen, maar ontdekken waar studenten staan, wat zij al begrijpen en wat nog aandacht nodig heeft. Die informatie helpt om de volgende stap in het leren te bepalen.
Benadruk het verschil met summatief beoordelen: formatief is gericht op verder leren, niet op een eindcijfer.
De kern van formatief handelen
zicht krijgen op het leerproces
signaleren wat goed gaat en wat nog niet
feedback gebruiken om verder te komen
les of aanpak tussentijds aanpassen
Deze slide heeft geen instructies
Niet alleen meten, maar bijsturen
Bij formatief lesgeven staat informatie verzamelen niet op zichzelf. De opbrengst krijgt pas waarde als docent en student er iets mee doen.
Inzicht in begrip of misvattingen leidt dus tot een keuze: extra uitleg, andere oefening, verduidelijking van doelen of een volgende stap voor de student.
Maak hier de koppeling naar 'handelen': informatie zonder vervolgactie is nog geen volledig formatief proces.
Tussentijdse feedback
geeft richting tijdens het leren
laat zien wat al lukt
maakt duidelijk wat de volgende stap is
werkt het best als feedback bruikbaar en concreet is
Deze slide heeft geen instructies
Wat is het belangrijkste doel van formatief lesgeven?
Leren bijsturen
Cijfers geven
Resultaten vergelijken
Eindniveau bepalen
De juiste kern is: informatie tijdens het leerproces gebruiken om volgende stappen te bepalen. De andere opties passen meer bij summatief beoordelen.
Kern van formatief handelen
Formatief lesgeven gebruikt informatie over leren tijdens het leerproces. Het doel is zicht krijgen op waar studenten staan. Daarna kun je feedback gebruiken en de les aanpassen om verder leren te ondersteunen.
De drie kernwoorden sluiten aan op slides 2 t/m 5: leerproces, feedback en aanpassen/bijsturen.
Wanneer is informatie verzamelen ook echt formatief?
Bespreek dat een goed antwoord noemt: informatie tijdens het leren verzamelen, begrip zichtbaar maken, feedback geven/ontvangen en op basis daarvan een volgende stap kiezen of de les aanpassen.
Waarom vragen ophalen?
Vragen ophalen in de les maakt zichtbaar wat studenten denken, begrijpen of nog niet durven uitspreken. Het helpt een docent om niet alleen uit te gaan van wat is uitgelegd, maar van wat echt is aangekomen.
Deze slide heeft geen instructies
Wat vragen kunnen laten zien
welke onderdelen duidelijk zijn
waar misvattingen ontstaan
welke uitleg nog ontbreekt
waar extra oefening nodig is
welke leerbehoeften studenten hebben
Deze slide heeft geen instructies
Van vraag naar inzicht
Vragen van studenten zijn meer dan losse opmerkingen. Ze geven signalen over begrip in de groep.
Vraag ophalen → inzicht in begrip en misvattingen → gerichte vervolgactie in de les
Je kunt toelichten dat ook weinig vragen iets kan betekenen: onduidelijkheid, onzekerheid of juist voldoende begrip. Dat vraagt interpretatie.
Informatie gebruiken in de les
extra voorbeeld geven
tempo aanpassen
misvatting meteen bespreken
andere werkvorm kiezen
studenten gerichter laten oefenen
Deze slide heeft geen instructies
Wat laat vragen ophalen in de les vooral zien?
Wie de hoogste score haalt
Wat echt is aangekomen
Of de planning klaar is
Hoeveel huiswerk er is
Sluit aan op slides 6 t/m 9: vragen geven zicht op begrip, misvattingen en leerbehoeften.
Van vraag naar vervolgactie
Vragen van studenten geven inzicht in begrip en misvattingen. Daarna volgt een gerichte vervolgactie in de les, zoals extra uitleg of oefenen.
De woorden volgen direct uit de pijllijn op slide 8 en de voorbeelden op slide 9.
Welke vervolgactie helpt jou het meest na een vraag of misvatting?
Extra uitleg
Meer oefenen
Ander tempo
Nieuw voorbeeld
Andere werkvorm
Deze slide heeft geen instructies
Hoe studenten dit ervaren
Studenten ervaren formatieve momenten verschillend. Wat voor de één steunend werkt, kan voor een ander onduidelijk of spannend zijn.
De ervaring hangt vaak samen met hoe duidelijk het doel is, hoe veilig de situatie voelt en of feedback echt helpt om verder te leren.
Deze slide heeft geen instructies
Wat behulpzaam of lastig kan zijn
duidelijke uitleg over het doel
concrete feedback
ruimte om fouten te maken
weten wat de volgende stap is
onduidelijk waarom iets gebeurt
feedback die te algemeen blijft
onzekerheid om vragen te stellen
geen merkbaar vervolg in de les
Lastig
Behulpzaam
Leg uit dat de kwaliteit van de ervaring vaak afhangt van de uitvoering, niet van het idee van formatief lesgeven zelf.
Geven en ontvangen van feedback
feedback geven vraagt helderheid
feedback ontvangen vraagt openheid
bruikbare feedback is specifiek
feedback helpt pas als je er iets mee kunt doen
Deze slide heeft geen instructies
Wanneer werkt het ondersteunend?
Formatief lesgeven ondersteunt leren wanneer studenten begrijpen wat het doel is, merken dat hun input serieus wordt genomen en ervaren dat feedback leidt tot een concrete vervolgstap.
Dan wordt zichtbaar dat formatieve momenten niet los staan van de les, maar onderdeel zijn van leren.
Deze slide heeft geen instructies
Wanneer werkt formatief lesgeven ondersteunend?
Als feedback een cijfer bevat
Als fouten direct meetellen
Als het doel onduidelijk blijft
Als input leidt tot een volgende stap
Gebaseerd op slides 10 t/m 13: doel helder, veilige situatie en bruikbare feedback die tot actie leidt.
Ervaring van studenten
Formatieve momenten helpen vooral als het doel duidelijk is en feedback concreet is. Studenten ervaren het vaak als lastig wanneer er geen merkbaar vervolg in de les is.
Echoot de contrasten behulpzaam/lastig uit slides 11 en 13.
Waardoor voelt feedback voor jou steunend of juist lastig?
Laat studenten voorbeelden noemen zoals: duidelijk doel, concrete feedback, ruimte om fouten te maken, serieus genomen worden, of juist onduidelijkheid en algemene feedback. Koppel terug aan hun eigen leservaring.
Wat neem jij mee uit deze les?
Laat studenten één inzicht benoemen, bijvoorbeeld dat formatief lesgeven draait om bijsturen tijdens het leren, of dat vragen en feedback informatie geven voor een volgende stap.
Wat hielp jou vandaag het meest om dit te begrijpen?
Moedig concrete antwoorden aan: bijvoorbeeld vragen ophalen, voorbeelden, schema's, concrete feedback of klassengesprek.
Welk onderdeel vond jij nog het lastigst?
Gebruik de antwoorden om onduidelijkheden zichtbaar te maken en eventueel kort terug te koppelen voor de begrippenlijst start.
Begrippenlijst
formatief lesgeven - lesgeven waarbij informatie over leren tijdens het leerproces wordt gebruikt om verder leren te ondersteunen.
formatief handelen - het verzamelen, interpreteren en gebruiken van informatie om onderwijs of leren bij te sturen.
leerproces - de manier waarop een student stap voor stap kennis en vaardigheden ontwikkelt.
tussentijdse feedback - feedback die tijdens het leren wordt gegeven om verbetering mogelijk te maken.
misvatting - een onjuist of onvolledig begrip van de leerstof.
leerbehoefte - wat een student nodig heeft om verder te komen in het leren.
bijsturen - het aanpassen van aanpak, uitleg of oefening op basis van nieuwe informatie.
Deze slide heeft geen instructies