1.7 Grammatica
In deze paragraaf:
herhaal je:
• de zinsdelen, persoonsvorm, onderwerp,
werkwoordelijk gezegde en lijdend voorwerp.
leer je:
• het werkwoordelijk gezegde met een wederkerend werkwoord benoemen.
1.7 Grammatica
In deze paragraaf:
herhaal je:
• de zinsdelen, persoonsvorm, onderwerp,
werkwoordelijk gezegde en lijdend voorwerp.
leer je:
• het werkwoordelijk gezegde met een wederkerend werkwoord benoemen.
Vaste volgorde bij het ontleden
Als je zinsdelen gaat benoemen, doe je dat in deze volgorde:
1. Onderstreep de persoonsvorm (pv).
- Maak van de zin een vraag zin De persoonsvorm komt vooraan in de zin.
- Verander de zin van tijd Het werkwoord dat mee verandert is je persoonsvorm
- Verander de hoeveelheid (enkelvoud naar meervoud of andersom) Het werkwoord dat mee verandert is je persoonsvorm.
2. Zet zinsdeelstrepen tussen de zinsdelen.
1. Zet twee verticale strepen rondom de persoonsvorm. Deze is altijd één zinsdeel.
2. Staan er nog woorden voor de persoonsvorm? Deze zijn samen altijd één zinsdeel.
3. Kijk naar het eerst volgende woord na de persoonsvorm. Kan je deze voor de persoonsvorm plaatsen en een Nederlandse zin maken (alles voor de persoonsvorm plaats je naar achteren)?
Dan is dit ook een zinsdeel.
Kan dit niet? Kijk dan naar de eerste twee woorden na de persoonsvorm. etc.
Vaste volgorde bij het ontleden
3. Benoem het werkwoordelijk gezegde (wg).
Het werkwoordelijk gezegde bestaat uit de persoonsvorm + alle andere werkwoorden uit de zin.
4. Benoem het onderwerp (o).
Het Onderwerp vind je door de vraag te stellen: wie/wat + wg = onderwerp
5. Benoem het lijdend voorwerp (lv).
Het lijdend voorwerp vind je door de vraag te stellen: wie/wat + wg + o = lijdend voorwerp
Het werkwoordelijk gezegde
Soms horen er zinsdelen bij het werkwoordelijk gezegde, die geen werkwoord zijn.
Een voorzetsel bij een splitsbaar werkwoord hoort bij het werkwoordelijk gezegde.
Splitsbare werkwoorden zijn bijvoorbeeld opeten, inleveren, uitslapen.
Varun eet zijn broodje op.
Werkwoordelijk gezegde = eet op
Het woordje te kan bij het werkwoordelijk gezegde horen.
Isa zit in haar stoel te slapen.
Werkwoordelijk gezegde = zit te slapen
De woorden aan het kunnen bij het werkwoordelijk gezegde horen.
Martin is aan het gamen.
Werkwoordelijk gezegde = is aan het gamen
Het WG met een wederkerend werkwoord
Sommigen werkwoorden komen samen met een vorm van het woord zich.
Degene die de actie uitvoert, ondergaat deze ook.
Een wederkerend werkwoord is dus een werkwoord waar in de infinitief (het hele werkwoord) zich voorstaat: zich vergissen, zich wassen, zich schamen
Het woordje zich past zich steeds aan het onderwerp aan:
ik schaam me
jij schaamt je, u schaamt u/zich
hij/zij/het schaamt zich
wij schamen ons
jullie schamen je, u schaamt u/zich
zij schamen zich
Als je een zin ontleedt, hoort het woordje zich bij het werkwoordelijk gezegde.