1.2 Het leven van de eerste boeren maandag 14 en dinsdag 15 september
Op tafel
Boek Plein M
Etui
Agenda
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
Op tafel
Boek Plein M
Etui
Agenda
Deze slide heeft geen instructies
Welkom Mens & Maatschappij
Deze slide heeft geen instructies
Afspraken en Regels
Telefoons en jassen in de kluis
Naar het toilet gaan, eten en drinken doen we in de pauze
Zorg dat je iedere les je spullen bij je hebt: boek, laptop, etui
Vraag? Hand omhoog
Er zijn geen domme vragen, ik help je graag
Deze slide heeft geen instructies
Wat gaan we doen vandaag
Herhaling van paragraaf 1,1
Huiswerk bespreken
Vraag 5, 6, 7 en 8 samen maken
Leerdoelen check, heb ik het begrepen?
Deze slide heeft geen instructies
Huiswerk
Agenda:
Op maandag 21 september
M&M 1.2 vragen 1, 2, 3, 4 en 5
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht
Jagers verzamelen op één dag 18 bessen. Boeren oogsten op één dag 45 appels.
Vraag: Hoeveel stuks fruit hebben de jagers en boeren samen verzameld?
Som: 18 + 45 = ?
Extra uitdaging: De boeren geven 15 appels weg aan een ander dorp.
Hoeveel appels houden de boeren over?
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht
Jagers verzamelen op één dag 18 bessen. Boeren oogsten op één dag 45 appels.
Vraag: Hoeveel stuks fruit hebben de jagers en boeren samen verzameld?
Som: 18 + 45 = ?
Antwoord: 18 + 45 = 63
De jagers en boeren hebben samen 63 stuks fruit verzameld.
Extra uitdaging: De boeren geven 15 appels weg aan een ander dorp.
Hoeveel appels houden de boeren over?
Som: 45 - 15 = ?
Antwoord: 30 appels.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
opdracht
Gebruik de woorden samenwerken, jagen en verzamelen in een zin. Schrijf deze op een blaadje
Deze slide heeft geen instructies
Archeoloog
iemand die opgravingen doet en bestudeert
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Opdracht
Stel je voor je bent een jager, tijdens het jagen sta je oog in oog met een sabeltand tijger, je vlucht een grot in. In de grond vind je wat resten van een vuurtje. Je wilt je groepsgenoten waarschuwen voor deze gevaarlijke sabeltandtijger wat doe je?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
1.2 deel 2
Slide tekst
Deze slide heeft geen instructies
Op tafel
Boek Plein M
Etui
Deze slide heeft geen instructies
Welkom Mens & Maatschappij
Deze slide heeft geen instructies
Wat gaan we doen vandaag
1.1 de vragen maken en ook de herhaling
Film
Leerdoelen van paragraaf 1.2 bespreken
Uitleg van paragraaf 1.2 Het leven de eerste boeren
Oefenen met de lesstof
Leerdoelen check, wat heb ik geleerd?
Belangrijke woorden bespreken
Als er tijd over is kan je beginnen met het huiswerk
Deze slide heeft geen instructies
Aan de slag met de vragen van 1.1
Samen maken we de vragen en kijken we ze na, ook de herhaling
Deze slide heeft geen instructies
Het verhaal van Nederland
Deze slide heeft geen instructies
1.2 Het leven van de eerste boeren (1)
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Jagers-verzamelaars
Duizenden jaren leefden mensen als jager-verzamelaars
Ze leefden van jagen, vissen en het zoeken van voedsel
In hun leven veranderde lange tijd bijna niets
Dat noem je continuïteit
Continuïteit - dat er lange tijd bijna niets verandert
Benadruk dat continuïteit betekent: veel blijft hetzelfde over een lange tijd. Dat is een belangrijk begrip uit de paragraaf.
Een nieuwe ontdekking
Rond 9000 v.C. veranderde er iets
In het Midden-Oosten verzamelden mensen wilde graankorrels
Ze ontdekten dat nieuw graan groeide als je korrels in de grond stopte
Noem kort dat mensen eerst wilde granen verzamelden en pas later bewust gingen zaaien.
Een landbouwrevolutie...
Landbouw is het zelf verbouwen van voedsel. Mensen gingen eigen gewassen laten groeien. Gewassen zijn planten die mensen kweken voor voedsel, zoals graan.
Vóór: Jagen en verzamelen → Nomaden → zelfvoorzienend.
Na: Boeren → zelf voedsel verbouwen → Voedsel werd nu steeds vaker zelf geproduceerd
Dat was een revolutie: een grote verandering in de geschiedenis. Daarom noemen we dit de landbouwrevolutie.
Houd het eenvoudig: landbouw = voedsel zelf maken in plaats van alleen zoeken of vangen.
Landbouw begint: Midden-Oosten.
Verspreidt langzaam.
Tussen 5300 en 3000 v.C. kwam landbouw in heel Nederland voor. J-V leven naast elkaar.
Deze slide heeft geen instructies
Akkerbouw
Boeren verbouwden en oogstten gewassen
Dat noem je akkerbouw
Voorbeelden: graan en andere eetbare planten
Na een goede oogst was er meer voedsel
Veeteelt
Mensen gingen dieren temmen en fokken
Dat noem je veeteelt
Bij veeteelt leef je van dieren
Zelf verbouwen van voedsel (landbouw)
Koppel akkerbouw direct aan gewassen, zodat het verschil met veeteelt straks helder is.
Kenmerken landbouwsamenleving?
Door landbouw produceren ze hun eigen voedsel (akkerbouw en veeteelt).
Boeren gingen op één plek wonen.
Bouwden stevige huizen bij akkers en weiden.
Maakten aardewerken potten om voedsel te bewaren.
Kenmerken Jagers-Verzamelaars?
Door Jagen en verzamelen voedsel verzamelen.
Nomaden.
Bouwen tijdelijke tenten.
Maak het verschil met jagers-verzamelaars duidelijk: boeren bleven vaker op dezelfde plek wonen.
Terugblik op de les
Schrijf zoveel mogelijk woorden op die je tijdens de uitleg hebt gehoord en die te maken hebben met deze paragraaf.
Deze slide heeft geen instructies
Maak de tekst compleet
Jagers-verzamelaars leefden lange tijd op dezelfde manier. Dat noem je continuïteit. Later gingen mensen hun eigen voedsel verbouwen. Dat heet landbouw. Planten die mensen kweken voor voedsel noem je gewassen.
Drie kernbegrippen uit het eerste blok: continuïteit, landbouw en gewassen.
Waarom noem je de landbouw een revolutie?
Het was een grote verandering
Het ging in één dag
Mensen verhuisden naar zee
Er kwamen minder mensen
Controleer of leerlingen begrijpen dat 'revolutie' hier grote verandering betekent, niet iets dat snel moet gaan.
Wat is het verschil tussen akkerbouw en veeteelt?
Akkerbouw is vissen, veeteelt is jagen
Akkerbouw is potten maken, veeteelt is bouwen
Akkerbouw is planten, veeteelt is dieren
Akkerbouw is reizen, veeteelt is wonen
De foute antwoorden sluiten aan bij andere leswoorden, maar alleen planten versus dieren is juist.
Vul de juiste woorden in
In een landbouwsamenleving verbouwden boeren gewassen op het land. Dat noem je akkerbouw. Ook hielden en fokten ze dieren. Dat heet veeteelt. Daardoor gingen veel mensen op een vaste plek wonen.
Laat leerlingen de twee vormen van landbouw koppelen aan wonen op één plek.
Waarom leefden boeren en jagers lang naast elkaar?
Bespreek dat landbouw in het Midden-Oosten begon en zich langzaam verspreidde. In Nederland leefden boeren en jagers-verzamelaars nog lang naast elkaar.
Wat heb jij vandaag geleerd?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen één inzicht uit de les noemen, zoals landbouw, revolutie, akkerbouw of veeteelt.
Begrippen
landbouw - het zelf verbouwen van voedsel
landbouwrevolutie - de grote verandering van jagen en verzamelen naar landbouw
continuïteit - dat er lange tijd bijna niets verandert
gewassen - planten die mensen kweken voor voedsel
akkerbouw - het verbouwen van gewassen
veeteelt - het houden en fokken van dieren
landbouwsamenleving - een samenleving waarin mensen leven van landbouw
macht- als je anderen kunt laten doen wat je wilt
revolutie- grote verandering
oorzaak: waardoor iets gebeurt
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
opdracht
Slide tekst
Deze slide heeft geen instructies
