Meldcode 2023-3

KNMG-meldcode
Kindermishandeling en
huiselijk geweld

9 sept 2025

Leontien Bus,

Aandachtsfunctionaris en ambassadeur kindermishandeling en huiselijk geweld Almere



1 / 33
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 33 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

KNMG-meldcode
Kindermishandeling en
huiselijk geweld

9 sept 2025

Leontien Bus,

Aandachtsfunctionaris en ambassadeur kindermishandeling en huiselijk geweld Almere




Doelen voor vandaag:




  • Herkennen signalen van KM/HG

  • Meldcode kunnen toepassen

  • Plannen voor vervolg in GC Filmwijk






Filmpje: wat zou jij doen?








Cijfers KM/HG:

Het komt (helaas) vaak voor: (bron impactmonitor CBS)


  • In 2024: 9% van bevolking >16jr vorm van mishandeling (1,3 miljoen personen)

  • Bijna 7% is slachtoffer van structureel geweld (dagelijks, wekelijks)

  • 2,4% van ouderen >65jr

  • 3% van alle minderjarigen (rond 100.000 kinderen)

  • 20% van de jongvolwassenen rapporteert vorm van mishandeling


Meest voorkomende vorm van huiselijk geweld en kindermishandeling?





Vormen van KM/HG:

Huiselijk geweld:

  1. Psychisch geweld (verbale agressie, intimidatie)

  2. Fysiek geweld (verwonden of poging daartoe)

  3. Stalking door (ex) partner

  4. Seksueel overschrijdend gedrag/geweld


Kindermishandeling:

  1. Emotionele verwaarlozing

  2. Lichamelijke verwaarlozing

  3. Getuige van geweld in het gezin

  4. Seksueel misbruik






In het nieuws:

Femicide:

- 44 vrouwen per jaar

  • 65% ex partner

  • 20% familielid


Intieme terreur:

  • kenmerken: controle en dwang

  • signalen: angst bij slachtoffer, isolatie van slachtoffer





Signalen:

Lichamelijk:

  • verwaarlozing, onverzorgd, slecht gebit

  • blauwe plekken, brandwonden, botbreuken

  • vaak ziek, buikpijn, hoofdpijn

Psychisch:

  • nerveus, hyperactief, wantrouwend

  • depressief, stemmingswisselingen

  • angstig, bv bij lichamelijk onderzoek

Zie signalenkaart.nl



Opletten bij:

Gedrag ouders of partner:

  • onverschillig, negatieve uitlatingen

  • troost het kind/de partner niet

  • is zelf verslaafd of heeft psychische problemen


Gezinssituatie:

  • stressvolle omstandigheden, bv schulden, huisvesting

  • alleenstaande ouder of relatieproblemen

  • gezin verhuist regelmatig



Casus

  • Een vader komt met zijn 2-jarige dochter op het spreekuur. De huisarts ziet 2 crusteuze laesies in het gelaat [zie figuur]. Vader vertelt dat de plekken er enkele dagen zitten en de roodheid uitbreidt. De huisarts denkt aan impetigo, maar twijfelt of het zou kunnen passen bij sigarettenverbrandingen.


Vervolg casus

  • De huisarts twijfelt of het zou kunnen passen bij sigarettenverbrandingen. Ze schrijft fusidinezuurcrème voor, maakt foto’s van de plekken en plant een vervolgafspraak in.



  • Vader en dochter verschijnen een week later niet op de afspraak. Bij nabellen vertelt vader dat de afwijkingen verdwenen zijn. Door het niet nakomen van de afspraak twijfelt de huisarts of er niet toch sprake is van kindermishandeling. 


Wat doe je?

Je start de Meldcode


- Herzien in 2023

  • Verplicht voor alle medewerkers in de zorg

  • Hulpmiddel om alle stappen zorgvuldig te zetten

  • Geen meldplicht, maar meldrecht




Google: KNMG Meldcode




De herziene KNMG-meldcode omvat nu 3 stappenplannen:  

Stappenplan 1: (vermoeden van) kindermishandeling en/of huiselijk geweld.
Stappenplan 2: Informatieverstrekking op verzoek van Veilig Thuis, Raad voor de Kinderbescherming of Gecertificeerde Instelling (bv Voogd).
Stappenplan 3: Informatieverstrekking op verzoek van politie/ justitie.


Stap 1:
- Onderzoek signalen van KM/HG en noteer zo feitelijk mogelijk in het dossier.

- Kindcheck of mantelzorgverlenercheck


Kindcheck of mantelzorgverlener-
check

  • Uitvoeren bij zogenaamde oudersignalen of mantelzorgsignalen zoals: overbelasting, psychiatrie, suiciderisico, agressie, verslaving, dreigende huisuitzetting, financiële problemen


  • Vraag of er kinderen zijn

  • Bespreek of de kinderen veilig zijn

  • Zo niet dan Meldcode starten

  • Op de HAP: zo nodig direct overleg Veilig Thuis



Stap 2:
- Het is verplicht (anoniem) advies te vragen aan een collega én Veilig Thuis


Anoniem advies vragen aan een of meerdere collega’s



  • Collega huisarts

  • Medisch Specialist: bv kinderarts, gynaecoloog, SOG

  • Huisarts-ambassadeur of aandachtsfunctionaris

  • Bij vermoedens van letsel of klachten door kindermishandeling kun je het Landelijk Expertise Centrum Kindermishandeling (LECK) consulteren. Een kinder- en forensisch arts kijken mee, geven advies en duiden medische bevindingen. Dat gebeurt anoniem. Het LECK is te bereiken op: 0900 - 44 45 444 (24/7).

  • Ook een regionaal forensisch arts kan adviseren over de aard van het letsel bij een vermoeden van mishandeling van een kind of een volwassene. Forensisch artsen zijn te bereiken via de lokale GGD (mn na aangifte bij politie).






Anoniem advies vragen bij Veilig Thuis

  • Doel en inhoud van het advies


  • Is er sprake van kindermishandeling en/of huiselijk geweld?

  • Welke acties kan ik ondernemen om meer duidelijkheid te krijgen?

  • Op welke manier kan ik mijn vermoeden met de betrokkene(n) bespreken?

  • Welke hulpverlening kan worden ingezet?

  • Is het raadzaam om een melding te doen?

  • Wie doet wat?

  • Tip: anoniem gesprek vertrouwensarts met patient




Stap 3:
Ga in gesprek met betrokkenen


Ga in gesprek met betrokkenen

  • Spreek zowel met de volwassenen als met het kind (dan wel oudere)

  • Kijk online voor tips om een dergelijk gesprek te voeren

  • Betrek (zo mogelijk) ook de ouder die geen patiënt van je is

  • Ga in uitzonderingsgevallen níet in gesprek, bv bij ernstig gevaar voor slachtoffer of voor jezelf




Vervolg casus

  • Na overleg met een collega besluit de huisarts advies in te winnen bij het LECK. De huisarts presenteert de casus, zonder persoonsgegevens, telefonisch aan de dienstdoende LECK-kinderarts en verstuurt de foto’s via beveiligde e-mail. De kinderarts en forensisch arts concluderen dat de laesies passen bij impetigo, gezien de zich uitbreidende roodheid rondom de centrale crusteuze laesie en de oppervlakkige aard. Bij een sigarettenverbranding zou men een diepere krater, een scherpere begrenzing, een rondere vorm en minder roodheid eromheen verwachten. Het LECK adviseert het meisje na het overleg terug te zien voor een top-tot-teenonderzoek met fotografische vastlegging van eventuele huidafwijkingen en andere bevindingen. Een sigarettenverbranding zal een litteken achterlaten, impetigo doorgaans niet. De huisarts volgt dit advies op. Het onderzoek was niet afwijkend en ze zag geen littekens op de wang, wat de diagnose ‘impetigo’ ondersteunt.


Stap 4

Eventueel overleg met andere betrokkenen

  • JGZ

  • School

  • Kinderopvang

  • Maatschappelijk werk/wijkteam


Maar let op je beroepsgeheim, eerst toestemming vragen!




Na een melding:


  • Inzetten wijkteam of jeugdhulporganisatie/jgz

  • Aanvragen Voorlopig Onder Toezicht Stelling (VOTS) bij acuut gevaar

  • Inzet Oranje Huis

  • Overdracht naar huisarts




Onderdeel 2 van de meldcode:

Stappenplan
Informatieverstrekking op verzoek van Veilig Thuis, Raad voor de Kinderbescherming of Gecertificeerde Instelling


Stap 1: onderzoek de noodzaak van informatieverstrekking

  • Als Veilig Thuis of Raad vd Kinderbescherming om informatie vragen, dan heb je meldrecht, dat betekent dat je je beroepsgeheim mag doorbreken.

  • Weeg goed af of jij die informatie moet verstrekken, en welke informatie je verstrekt

  • Als Gecertificeerde Instelling (Jeugdbescherming) informatie vraagt, ben je verplicht informatie te verstrekken


  • Uitzondering: als er bij volwassenengeweld het slachtoffer uit vrije wil informatievertrekking weigert, dan mag het alleen als er sprake is van ernstig gevaar!



Stap 2: vraag anoniem advies

  • Het wordt aangeraden om anoniem advies te vragen over de noodzaak van informatieverstrekking, bijvoorbeeld aan een collega, de vertrouwensarts van VT of een jurist

  • Vraag na of de informatie echt bedoeld is voor een onderzoek naar huiselijk geweld

  • En vraag na of de informatie die je wil geven voldoet aan de zorgvuldigheidseisen (zie stap 4)



Stap 3: gesprek met de betrokkene(n)

  • Ga in gesprek met de betrokkene(n), tenzij de veiligheid dit niet toelaat.

  •  Vertel welke informatie je wil geven

  • Je hoeft geen toestemming te krijgen, heeft wel de voorkeur

  • Je beslist uiteindelijk zelf, op basis van de signalen en op basis van de reakties, over het al dan niet verstrekken van informatie



Als je de betrokkene(n) niet kan bereiken


  • Je moet naar redelijkheid inspanningen te doen om in contact te komen met de betrokkene(n). Dit houdt in dat je ten minste een aantal pogingen tot contact doet.

  • Noteer dit in het dossier!



Stap 4: verstrek relevante informatie


  • Verstrek alle informatie die relevant is

  • Doe dit bij voorkeur schriftelijk

  • Als je telefonisch informatie geeft, vraag dan om een schriftelijk verslag

  • Verstrek de informatie zo feitelijk en objectief mogelijk, zonder waardeoordelen

  • Informeer de betrokkenen welke informatie je hebt gedeeld

  • Noteer dit in het dossier



Hoe verder in GC Filmwijk?


  • Aandachtsvelder?

  • Signaleren door assistentes?

  • Vervolg op dit praatje?

  • Aanmelden Meldcode Quiz?

  • Andere ideeën?



Take Home Messages:


  • Denk (vaker) aan KM/HG

  • Gebruik de online meldcode KNMG

  • Doe de kindcheck/mantelzorgverlenerscheck ook op de HAP

  • Bekijk signalenkaart.nl

  • Kijk ook eens op Augeo.nl (gesprekstechnieken en andere tips)

  • Meld je aan voor de online MeldcodeQuiz.nl


Vragen?