Nederlands - M4a
Nederlands - M4a
Begrippen m.b.t. TIJD in verhalen (boek, film, serie, ...)
- tijdversnelling
- tijdverdichting
- verteltijd
- vertelde tijd
- flashback
- flashforward
- chronologisch en niet-chronologisch
Tijdversnelling (=tijdverdichting)
De tijdversnelling of tijdverdichting (tijdsprongen maken) ontstaat wanneer de gebeurtenissen versneld voorkomen in het verhaal.
Gevolg daarvan is:
de verteltijd is veel korter dan de vertelde tijd.
Tijdversnelling kan je vergelijking met een time lapse in een film.
Tijdvertraging
Een techniek waarbij schrijvers de gebeurtenissen in een verhaal vertraagd vertellen. Ze zoomen in op een klein moment en beschrijven dit uitgebreid. Dit uitgebreid/gedetailleerd omschrijven noem je
"show, don't tell"
Te vergelijken met 'slow motion'-scene in een film.
Chronologische en niet chronologische volgorde
Als de gebeurtenissen precies worden verteld op de volgorde waarin ze plaatsvinden, spreken we van een chronologische volgorde. Het verhaal begint dan ab ovo: bij het begin
ab ovo is een Latijnse uitdrukking en betekent: vanaf het ei.
Chronologische en niet chronologische volgorde
Het verhaal begint op een moment dat er al het nodige is gebeurd. Je valt als lezer dan midden in het verhaal: in medias res.
In medias res is Latijns voor: in het midden van de zaken.
Later kom je door middel van flashbacks achter vroegere gebeurtenissen. In het verhaal wordt dan voor een langere tijd teruggesprongen in de tijd.
Flashforwards kunnen ook voorkomen. Dit zijn vooruitwijzingen in een verhaal.
Flashbacks en flashforwards. zorgen voor een niet-chronologische volgorde van het verhaal.
Sprookjes beginnen vaak met de zin 'Er was eens..'. Op welke manier begint zo'n sprookje dan?
ab ovo
in medias res
post rem
verteltijd
Dit is de tijd die nodig is om een verhaal te vertellen of te lezen. Het gaat dus om de lengte van het verhaal in het boek zelf. Je kunt het meten in pagina’s of aantal woorden, maar het kan ook verwijzen naar de tijd die je nodig hebt om het verhaal voor te lezen of te bekijken (bijvoorbeeld een film).
Voorbeeld: Stel, je leest een boek en het duurt twee uur om het uit te lezen. Dan is de verteltijd van dat boek twee uur.
vertelde tijd
Dit is de tijdsperiode waarover het verhaal gaat, dus hoe lang de gebeurtenissen in het verhaal duren.
Voorbeeld: In een boek worden de gebeurtenissen verteld die zich afspelen over drie jaar. De vertelde tijd is dan drie jaar, zelfs als je het verhaal zelf in een paar uur leest.
Wat is de verteltijd in het filmfragment over het ontstaan van de Aarde?
miljoenen jaren
drie minuten
Hoe heet de techniek waarmee een filmmaker of schrijver de "tijd" in een verhaal manipuleert als hij een verhaal over miljoenen jaren wil vertellen in 3 minuten of 3 pagina's?
Tijdverdichting en tijdvertraging
Bij tijdvertraging lijkt de lezer meer tijd nodig te hebben om de beschrijving van de gebeurtenissen te lezen (verteltijd), dan dat de gebeurtenissen in werkelijkheid duren (vertelde tijd).
Bij tijdverdichting is het omgekeerde het geval: de vertelde tijd is groter dan de verteltijd. Gebeurtenissen die in werkelijkheid lang duren, worden dan in enkele zinnen beschreven of getoond.
verteltijd: tijd die je nodig hebt om te lezen.
vertelde tijd: tijd die de gebeurtenissen in werkelijkheid (zouden) duren.
Wordt door het inzetten van 'tijdvertraging' de vertelde tijd korter, langer of gelijk aan de verteltijd?
de vertelde tijd wordt korter dan de verteltijd
de vertelde tijd wordt langer dan de verteltijd
de vertelde tijd en verteltijd zijn gelijk
Flashback
Dit is een terugblik naar een gebeurtenis die al eerder heeft plaatsgevonden. Flashbacks geven vaak achtergrondinformatie over een personage, een situatie of een gebeurtenis.
Voorbeeld: In een verhaal waarin de hoofdpersoon een bepaalde angst heeft, kan er een flashback zijn naar een jeugdtrauma dat die angst verklaart.
Flashforward
Dit is het tegenovergestelde van een flashback. Bij een flashforward kijkt het verhaal vooruit naar iets wat nog gaat gebeuren in de toekomst. Flashforwards worden vaak gebruikt om spanning op te bouwen of de lezer nieuwsgierig te maken over wat er gaat komen.
Chronologisch is
bepaalde hoeveelheid tijd
de gebeurtenissen in de juiste volgorde
een voorval dat al eerder is gebeurd
een vooruitblik in het verhaal
Flashback is
vooruitblik in het verhaal
een bepaalde tijd in het verhaal
een voorval dat eerder is gebeurd
een tijdsprong maken
Een tijdsprong is
een stuk tijd waarover niets wordt vermeld
een verhaal wordt niet verteld in de juiste volgorde
een vooruitblik in het verhaal
een verhaal speelt zich af in een bepaalde tijd
Personages
Over een hoofdpersoon kom je te weten:
- wat hij denkt en voelt;
- wat zijn karaktereigenschappen zijn;
- hoe hij eruitziet;
- waar, hoe en met wie hij woont.
Hoofdpersoon
Meer karaktereigenschappen waardoor ze niet telkens op dezelfde manier reageren.
Vaak veranderen ze door de gebeurtenissen, ze maken een karakterontwikkeling door.
Round character
Bijpersonen
Veel minder informatie
Meestal geen gedachten en gevoelens
Veranderen niet en reageren vaak voorspelbaar
Vaak flat characters
Eigenschappen van personages
Personages hebben eigenschappen, net als echte mensen. Aan de hand van deze eigenschappen kun je het karakter van personages beschrijven.
Voorbeelden van eigenschappen:
Betrouwbaar, verlegen, meeloper, driftig, zenuwachtig, spontaan, lui, slim, brutaal, arrogant, kalm, heldhaftig, lief etc.
Beschrijving personage
Uiterlijk (lengte/kleding/huidskleur/kapsel/enz.)
geslacht/leeftijd/gezondheid/achtergrond/werk/school
karaktereigenschappen
Ruimte
Alle plaatsen die in verhaal voorkomen
Binnen of buiten
Ook het weer, geluiden en geuren
Functie: oproepen sfeer
Spanning
Spanning ontstaat wanneer het een schrijver lukt vragen bij de lezer op te roepen.
- Dat komt omdat de schrijver iets verzwijgt.
Verhalen worden spannend omdat er een geheim of een raadsel is.
Datgene wat verzwegen wordt in een verhaal, noem je een open plek.
Eind
Gesloten einde
Het verhaalprobleem is opgelost.
Open einde
Sommige zaken zijn nog niet opgelost. Als lezer moet je zelf invullen hoe het verhaal verder zal gaan en wat er met de personages gaat gebeuren.
Wat is het verschil tussen een open en gesloten eind?
Verhaal: Een ongelukkig tijdstip
Lees het verhaal en beantwoord daarna de volgende vragen:
Hoe manipuleert de schrijfster de tijd in het verhaal?
Wat is het perspectief in dit verhaal?
Wat is de verteltijd?
Wat is de vertelde tijd?
Lesprogramma
1.
2.
3. Personages in een verhaal
5. Spanning in een verhaal
6. Het einde in een verhaal
7. Oefenen met een verhaal "Een ongelukkig tijdstip"
Waar of niet waar ?
Een fictief verhaal is een
niet-realistisch verhaal.
Bewering: "Een fictief verhaal is een niet-realistisch verhaal." Waar of niet waar? Waarom?
Tot welk genre behoort de serie Wednesday'
Tot welk genre behoort 'Heartstopper'?
Beide series zijn fictie. Welke vind je realistischer?
PERSONAGES
Hoofdpersonen
Bijpersonen
Personages
Over een hoofdpersoon kom je te weten:
- wat hij denkt en voelt;
- wat zijn karaktereigenschappen zijn;
- hoe hij eruitziet;
- waar, hoe en met wie hij woont.
Hoofdpersoon
Meer karaktereigenschappen waardoor ze niet telkens op dezelfde manier reageren.
Vaak veranderen ze door de gebeurtenissen, ze maken een karakterontwikkeling door.
Round character
Bijpersonen
Veel minder informatie
Meestal geen gedachten en gevoelens
Veranderen niet en reageren vaak voorspelbaar
Vaak flat characters
Eigenschappen van personages
Personages hebben eigenschappen, net als echte mensen. Aan de hand van deze eigenschappen kun je het karakter van personages beschrijven.
Voorbeelden van eigenschappen:
Betrouwbaar, verlegen, meeloper, driftig, zenuwachtig, spontaan, lui, slim, brutaal, arrogant, kalm, heldhaftig, lief etc.
Beschrijving personage
Uiterlijk (lengte/kleding/huidskleur/kapsel/enz.)
geslacht/leeftijd/gezondheid/achtergrond/werk/school
karaktereigenschappen
Ruimte
Alle plaatsen die in verhaal voorkomen
Binnen of buiten
Ook het weer, geluiden en geuren
Functie: oproepen sfeer
Spanning
Spanning ontstaat wanneer het een schrijver lukt vragen bij de lezer op te roepen.
- Dat komt omdat de schrijver iets verzwijgt.
Verhalen worden spannend omdat er een geheim of een raadsel is.
Datgene wat verzwegen wordt in een verhaal, noem je een open plek.
Eind
Gesloten einde
Het verhaalprobleem is opgelost.
Open einde
Sommige zaken zijn nog niet opgelost. Als lezer moet je zelf invullen hoe het verhaal verder zal gaan en wat er met de personages gaat gebeuren.
Wat is het verschil tussen een open en gesloten eind?
Alles op een rijtje
fictie
non-fictie
realistisch
niet-realistisch
ik-perspectief
personaal perspectief
auctorieel perspectief
Vervolg begrippen: vul je begrippenlijst aan met uitleg in eigen woorden
tijdversnelling
tijdvertraging
flashback
flashforward
chronologisch
niet-chronologisch
einde van het verhaal: open einde / gesloten einde
Sleepvraag
tijdschriftartikel
gedicht
tekst op Wikipedia
journaal
toneelstuk
leesboek
Sleepvraag
Mensen lijken echt in wat ze doen en zeggen.
De wereld waarin het verhaal zich afspeelt is verzonnen.
Er komen verzonnen wezens / fantasiefiguren voor.
Er komen mensen / plaatsen voor die echt hebben bestaan.
De gebeurtenissen zijn in werkelijkheid ook mogelijk.
Ik dacht: waarom kijkt hij me zo aan? Wat is het perspectief?
ik-perspectief
hij-perspectief
Een schrijver vertelt met de gebeurtenissen mee.
Chronologisch
Niet- chronologisch
Kay in "Het broertje van" is een...
Round character
Flat character
In een chronologisch boek zitten geen flash-backs.
waar
niet waar
Een boek met een cliffhanger heeft een gesloten einde.
waar
niet waar
Een bijpersoon heeft een round character.
waar
niet waar