w, 48 - Fictie 3 en 4 - nog opsplitsen

Nederlands - M4a


1 / 59
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 4

In deze les zitten 59 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Nederlands - M4a




Begrippen m.b.t. TIJD in verhalen (boek, film, serie, ...)

- tijdversnelling

- tijdverdichting

- verteltijd

- vertelde tijd

- flashback

- flashforward

- chronologisch en niet-chronologisch



Tijdversnelling (=tijdverdichting)

De tijdversnelling of tijdverdichting (tijdsprongen maken) ontstaat wanneer de gebeurtenissen versneld voorkomen in het verhaal.

Gevolg daarvan is:

de verteltijd is veel korter dan de vertelde tijd.

Tijdversnelling kan je vergelijking met een time lapse in een film.


Tijdvertraging 

Een techniek waarbij schrijvers de gebeurtenissen in een verhaal vertraagd vertellen. Ze zoomen in op een klein moment en beschrijven dit uitgebreid. Dit uitgebreid/gedetailleerd omschrijven noem je 

"show, don't tell"

Te vergelijken met 'slow motion'-scene in een film.


Chronologische en niet chronologische volgorde

  • Als de gebeurtenissen precies worden verteld op de volgorde waarin ze plaatsvinden, spreken we van een chronologische volgorde. Het verhaal begint dan ab ovo: bij het begin

  • ab ovo is een Latijnse uitdrukking en betekent: vanaf het ei. 

Chronologische en niet chronologische volgorde

  • Het verhaal begint op een moment dat er al het nodige is gebeurd. Je valt als lezer dan midden in het verhaal: in medias res. 

  • In medias res is Latijns voor: in het midden van de zaken.

  • Later kom je door middel van flashbacks achter vroegere gebeurtenissen. In het verhaal wordt dan voor een langere tijd teruggesprongen in de tijd. 

  • Flashforwards kunnen ook voorkomen. Dit zijn vooruitwijzingen in een verhaal.

  • Flashbacks  en flashforwards. zorgen voor een niet-chronologische volgorde van het verhaal. 

Sprookjes beginnen vaak met de zin 'Er was eens..'. Op welke manier begint zo'n sprookje dan?

A

ab ovo

B

in medias res

C

post rem

D


verteltijd 

Dit is de tijd die nodig is om een verhaal te vertellen of te lezen. Het gaat dus om de lengte van het verhaal in het boek zelf. Je kunt het meten in pagina’s of aantal woorden, maar het kan ook verwijzen naar de tijd die je nodig hebt om het verhaal voor te lezen of te bekijken (bijvoorbeeld een film).

Voorbeeld: Stel, je leest een boek en het duurt twee uur om het uit te lezen. Dan is de verteltijd van dat boek twee uur.

vertelde tijd

Dit is de tijdsperiode waarover het verhaal gaat, dus hoe lang de gebeurtenissen in het verhaal duren. 


Voorbeeld: In een boek worden de gebeurtenissen verteld die zich afspelen over drie jaar. De vertelde tijd is dan drie jaar, zelfs als je het verhaal zelf in een paar uur leest.

Wat is de verteltijd in het filmfragment over het ontstaan van de Aarde?

A

miljoenen jaren

B

drie minuten

C


D


Hoe heet de techniek waarmee een filmmaker of schrijver de "tijd" in een verhaal manipuleert als hij een verhaal over miljoenen jaren wil vertellen in 3 minuten of 3 pagina's?

Tijdverdichting en tijdvertraging

  • Bij tijdvertraging lijkt de lezer meer tijd nodig te hebben om de beschrijving van de gebeurtenissen te lezen (verteltijd), dan dat de gebeurtenissen in werkelijkheid duren (vertelde tijd). 

  • Bij tijdverdichting is het omgekeerde het geval: de vertelde tijd is groter dan de verteltijd. Gebeurtenissen die in werkelijkheid lang duren, worden dan in enkele zinnen beschreven of getoond.

  • verteltijd: tijd die je nodig hebt om te lezen. 

  • vertelde tijd: tijd die de gebeurtenissen in werkelijkheid (zouden) duren. 

Wordt door het inzetten van 'tijdvertraging' de vertelde tijd korter, langer of gelijk aan de verteltijd?

A

de vertelde tijd wordt korter dan de verteltijd

B

de vertelde tijd wordt langer dan de verteltijd

C

de vertelde tijd en verteltijd zijn gelijk

D


Flashback

Dit is een terugblik naar een gebeurtenis die al eerder heeft plaatsgevonden. Flashbacks geven vaak achtergrondinformatie over een personage, een situatie of een gebeurtenis.

Voorbeeld: In een verhaal waarin de hoofdpersoon een bepaalde angst heeft, kan er een flashback zijn naar een jeugdtrauma dat die angst verklaart.

Flashforward

Dit is het tegenovergestelde van een flashback. Bij een flashforward kijkt het verhaal vooruit naar iets wat nog gaat gebeuren in de toekomst. Flashforwards worden vaak gebruikt om spanning op te bouwen of de lezer nieuwsgierig te maken over wat er gaat komen.

Chronologisch is

A

bepaalde hoeveelheid tijd

B

de gebeurtenissen in de juiste volgorde

C

een voorval dat al eerder is gebeurd

D

een vooruitblik in het verhaal

Flashback is

A

vooruitblik in het verhaal

B

een bepaalde tijd in het verhaal

C

een voorval dat eerder is gebeurd

D

een tijdsprong maken

Een tijdsprong is

A

een stuk tijd waarover niets wordt vermeld

B

een verhaal wordt niet verteld in de juiste volgorde

C

een vooruitblik in het verhaal

D

een verhaal speelt zich af in een bepaalde tijd

Personages

Over een hoofdpersoon kom je te weten:

- wat hij denkt en voelt;

- wat zijn karaktereigenschappen zijn;

- hoe hij eruitziet;

- waar, hoe en met wie hij woont.

Hoofdpersoon

  • Meer karaktereigenschappen waardoor ze niet telkens op dezelfde manier reageren.

  • Vaak veranderen ze door de gebeurtenissen, ze maken een karakterontwikkeling door.

  • Round character

Bijpersonen

  • Veel minder informatie

  • Meestal geen gedachten en gevoelens

  • Veranderen niet en reageren vaak voorspelbaar

  • Vaak flat characters

Eigenschappen van personages

Personages hebben eigenschappen, net als echte mensen. Aan de hand van deze eigenschappen kun je het karakter van personages beschrijven.


Voorbeelden van eigenschappen:
Betrouwbaar, verlegen, meeloper, driftig, zenuwachtig, spontaan, lui, slim, brutaal, arrogant, kalm, heldhaftig, lief etc.

Beschrijving personage

  1. Uiterlijk (lengte/kleding/huidskleur/kapsel/enz.)

  2. geslacht/leeftijd/gezondheid/achtergrond/werk/school

  3. karaktereigenschappen

Ruimte

  1. Alle plaatsen die in verhaal voorkomen

  2. Binnen of buiten

  3. Ook het weer, geluiden en geuren

  4. Functie: oproepen sfeer

Spanning

  • Spanning ontstaat wanneer het een schrijver lukt vragen bij de lezer op te roepen.
    - Dat komt omdat de schrijver iets verzwijgt.

  • Verhalen worden spannend omdat er een geheim of een raadsel is.

  • Datgene wat verzwegen wordt in een verhaal, noem je een open plek.

Eind 

Gesloten einde

Het verhaalprobleem is opgelost. 


Open einde

Sommige zaken zijn nog niet opgelost. Als lezer moet je zelf invullen hoe het verhaal verder zal gaan en wat er met de personages gaat gebeuren.

Wat is het verschil tussen een open en gesloten eind?

Verhaal: Een ongelukkig tijdstip

Lees het verhaal en beantwoord daarna de volgende vragen: 


  • Hoe manipuleert de schrijfster de tijd in het verhaal? 

  • Wat is het perspectief in dit verhaal?

  • Wat is de verteltijd?

  • Wat is de vertelde tijd?

Lesprogramma

1.

2. 

3. Personages in een verhaal

5. Spanning in een verhaal

6. Het einde in een verhaal

7. Oefenen met een verhaal "Een ongelukkig tijdstip"



Waar of niet waar ?

Een fictief verhaal is een 

niet-realistisch verhaal.

Bewering: "Een fictief verhaal is een niet-realistisch verhaal." Waar of niet waar? Waarom?

Tot welk genre behoort de serie Wednesday'

Tot welk genre behoort 'Heartstopper'?

Beide series zijn fictie. Welke vind je realistischer?

PERSONAGES


  1. Hoofdpersonen

  2. Bijpersonen  

Personages

Over een hoofdpersoon kom je te weten:

- wat hij denkt en voelt;

- wat zijn karaktereigenschappen zijn;

- hoe hij eruitziet;

- waar, hoe en met wie hij woont.

Hoofdpersoon

  • Meer karaktereigenschappen waardoor ze niet telkens op dezelfde manier reageren.

  • Vaak veranderen ze door de gebeurtenissen, ze maken een karakterontwikkeling door.

  • Round character

Bijpersonen

  • Veel minder informatie

  • Meestal geen gedachten en gevoelens

  • Veranderen niet en reageren vaak voorspelbaar

  • Vaak flat characters

Eigenschappen van personages

Personages hebben eigenschappen, net als echte mensen. Aan de hand van deze eigenschappen kun je het karakter van personages beschrijven.


Voorbeelden van eigenschappen:
Betrouwbaar, verlegen, meeloper, driftig, zenuwachtig, spontaan, lui, slim, brutaal, arrogant, kalm, heldhaftig, lief etc.

Beschrijving personage

  1. Uiterlijk (lengte/kleding/huidskleur/kapsel/enz.)

  2. geslacht/leeftijd/gezondheid/achtergrond/werk/school

  3. karaktereigenschappen

Ruimte

  1. Alle plaatsen die in verhaal voorkomen

  2. Binnen of buiten

  3. Ook het weer, geluiden en geuren

  4. Functie: oproepen sfeer

Spanning

  • Spanning ontstaat wanneer het een schrijver lukt vragen bij de lezer op te roepen.
    - Dat komt omdat de schrijver iets verzwijgt.

  • Verhalen worden spannend omdat er een geheim of een raadsel is.

  • Datgene wat verzwegen wordt in een verhaal, noem je een open plek.

Eind 

Gesloten einde

Het verhaalprobleem is opgelost. 


Open einde

Sommige zaken zijn nog niet opgelost. Als lezer moet je zelf invullen hoe het verhaal verder zal gaan en wat er met de personages gaat gebeuren.

Wat is het verschil tussen een open en gesloten eind?

Alles op een rijtje 

  • fictie

  • non-fictie

  • realistisch

  • niet-realistisch

  • ik-perspectief

  • personaal perspectief

  • auctorieel perspectief

Vervolg begrippen: vul je begrippenlijst aan met uitleg in eigen woorden

  • tijdversnelling

  • tijdvertraging

  • flashback

  • flashforward 

  • chronologisch 

  • niet-chronologisch

  • einde van het verhaal: open einde / gesloten einde

Sleepvraag

tijdschriftartikel

gedicht

tekst op Wikipedia

journaal

toneelstuk

leesboek

Sleepvraag

Mensen lijken echt in wat ze doen en zeggen.

De wereld waarin het verhaal zich afspeelt is verzonnen.

Er komen verzonnen wezens / fantasiefiguren voor.

Er komen mensen / plaatsen voor die echt hebben bestaan.

De gebeurtenissen zijn in werkelijkheid ook mogelijk.

Ik dacht: waarom kijkt hij me zo aan? Wat is het perspectief?

A

ik-perspectief

B

hij-perspectief

C


D


Een schrijver vertelt met de gebeurtenissen mee.

A

Chronologisch

B

Niet- chronologisch

C


D


Kay in "Het broertje van" is een...

A

Round character

B

Flat character

C


D


In een chronologisch boek zitten geen flash-backs.

A

waar

B

niet waar

C


D


Een boek met een cliffhanger heeft een gesloten einde.

A

waar

B

niet waar

C


D


Een bijpersoon heeft een round character.

A

waar

B

niet waar

C


D