Begeleiden van activiteiten les 2

• newEditor
• SRA
• MBO
• Studiejaar 1

Begeleiden van activiteiten

Open de les met het idee dat activiteiten nooit zomaar tijdvulling zijn. Ze hebben altijd een doel en moeten passen bij de doelgroep, situatie en ontwikkeling van kinderen.

Vandaag op de planning

• Uitleg doelgroep kinderen (1,5 - 12 jaar)

• Ontwikkeling per leeftijdsfase; peuter, kleuter, schoolkind

• Mogelijkheden en beperkingen per leeftijdsfase

• Passende activiteiten per leeftijdsfase

Hoe gaat het?

Wat herinner jij je nog uit je kindertijd?

Doelgroep: kinderen van 1,5 tot 12 jaar

Binnen deze doelgroep zijn grote verschillen in ontwikkeling. In deze les kijken we naar:

• peuter

• kleuter

• schoolkind

Per fase kies je andere activiteiten en begeleiding.

Noem eventueel globale leeftijden: peuter ongeveer 1,5–4 jaar, kleuter ongeveer 4–6 jaar, schoolkind ongeveer 6–12 jaar.

Peuter: ontwikkeling

Lichamelijk

• sterke groei van grove motoriek

• lopen, klimmen, duwen en gooien ontwikkelen snel

• fijne motoriek is nog in ontwikkeling

Sociaal-emotioneel

• speelt vaak naast andere kinderen

• wil veel zelf doen

• emoties kunnen snel wisselen

• heeft behoefte aan veiligheid en herhaling

Peuters zijn vaak egocentrisch: ze kijken vooral vanuit hun eigen behoefte. Dat is normaal in deze fase.

Peuter: mogelijkheden en beperkingen

• korte, eenvoudige activiteiten

• bewegen en ontdekken met zintuigen

• nadoen van volwassenen

• genieten van herhaling en ritme

Mogelijkheden

• korte concentratie

• nog moeite met delen en wachten

• begrijpt opdrachten beter als ze simpel zijn

• snel overprikkeld of moe

Beperkingen

Benadruk dat begeleiding bij peuters veel structuur, nabijheid en duidelijke taal vraagt.

Passende activiteiten voor peuters

• zingen met bewegingen

• simpele voel- en ontdekspelletjes

• blokken stapelen

• boekjes bekijken

• rollenspel in een speelkeuken

• samen opruimen met een vast liedje

Koppel voorbeelden terug aan doelen: zingen kan ontspanning, taal en geheugen ondersteunen; opruimen kan gedrag en houvast ondersteunen.

Wat past het best bij een peuter?

A

Lange uitleg

B

Korte herhaling

C

Stilzitten

D

Strenge regels

Peuters hebben behoefte aan korte, eenvoudige activiteiten, herhaling en veel voordoen.

Peuters begeleiden

Een peuter heeft vaak een korte concentratie en begrijpt opdrachten beter als ze simpel zijn. Passende activiteiten zijn bijvoorbeeld blokken stapelen en zingen met bewegingen.

concentratie

simpel

blokken stapelen

bewegingen

zelfstandig

wedstrijd

strategiespel

abstract

De ingevulde woorden komen uit de slides over ontwikkeling, beperkingen en passende activiteiten voor peuters.

Kleuter: ontwikkeling

Lichamelijk

• motoriek wordt steeds beter

• kan springen, fietsen, knippen en tekenen

• krijgt meer controle over bewegingen

Sociaal-emotioneel

• speelt meer samen

• leert regels begrijpen

• ontwikkelt fantasie sterk

• zoekt bevestiging van volwassenen

Kleuters leren veel via spel. Fantasie en rollenspel zijn daarom een krachtig middel in begeleiding.

Kleuter: mogelijkheden en beperkingen

Beperkingen

Mogelijkheden

• samen spelen in kleine groepen

• eenvoudige regels volgen

• creatief en fantasierijk spel

• iets langer gericht bezig zijn

• verliest soms nog snel de aandacht

• kan teleurgesteld reageren bij verlies

• heeft nog steun nodig bij samenwerken

• denkt vaak nog concreet

Leg uit dat kleuters duidelijke, zichtbare uitleg nodig hebben. Voordoen werkt beter dan lange mondelinge instructies.

Passende activiteiten voor kleuters

• kringspel met regels

• knutselen rond een thema

• verkleden en rollenspel

• bewegen op muziek

• tellen met materiaal

• helpen met tafel dekken

Laat zien dat kleuteractiviteiten vaak meerdere soorten combineren: sociaal, creatief, educatief en huishoudelijk.

Waarom past verkleden goed bij kleuters?

A

Veel fantasie

B

Korte motoriek

C

Grote groepsdruk

D

Weinig regels

Kleuters ontwikkelen hun fantasie sterk en leren veel via spel en rollenspel.

Kleuters begeleiden

Kleuters spelen meer samen en leren regels begrijpen. Ze hebben vaak nog steun nodig bij samenwerken. Daarom passen een kringspel en rollenspel goed bij deze leeftijd.

samen

begrijpen

samenwerken

rollenspel

uitrusten

wedstrijd

peuters

product

Laat leerlingen de koppeling maken tussen ontwikkeling, mogelijkheden/beperkingen en keuze van activiteiten.

Schoolkind: ontwikkeling

Lichamelijk

• meer kracht, uithoudingsvermogen en coördinatie

• fijnere motoriek verder ontwikkeld

• kan taken langer volhouden

Sociaal-emotioneel

• vriendschappen worden belangrijker

• begrijpt regels en afspraken beter

• wil zelfstandiger zijn

• leert beter omgaan met verantwoordelijkheid

Binnen schoolkinderen zijn ook verschillen groot. Een kind van 6 vraagt andere begeleiding dan een kind van 11 of 12.

Schoolkind: mogelijkheden en beperkingen

Mogelijkheden

• samenwerken aan een taak

• langere activiteiten uitvoeren

• plannen in eenvoudige stappen

• leren van feedback en regels

Beperkingen

• verschil in tempo en zelfvertrouwen kan groot zijn

• groepsdruk kan invloed hebben

• niet ieder kind durft hetzelfde

• sommige taken zijn nog te complex zonder hulp

Bespreek dat sociale vergelijking toeneemt. Daardoor kunnen sommige kinderen afhaken als een activiteit te moeilijk of te competitief voelt.

Passende activiteiten voor schoolkinderen

• teamspel of estafette

• samen een appeltaart bakken

• een meubelstukje of werkstuk maken

• quiz of leerspel

• huishoudelijke taak met verantwoordelijkheid

• memory of strategiespel

Hier komt het begrip werkactiviteiten duidelijk terug: doelgericht iets maken dat uit meerdere stappen bestaat.

Activiteiten kiezen per leeftijd

Peuter → kort, veilig, herhaling, veel voordoen

Kleuter → spel, fantasie, eenvoudige regels, samen doen

Schoolkind → meer zelfstandigheid, langere duur, samenwerken, eindproduct mogelijk

De begeleider stemt de activiteit af op ontwikkeling, mogelijkheden en beperkingen.

Dit is de kernsamenvatting van het afstemmen. Je kunt hierbij teruggrijpen op alle eerder besproken doelen en soorten activiteiten.

Wat heb jij vandaag geleerd over de doelgroep kinderen wat je nog niet wist?

Laat leerlingen één concreet leerpunt noemen, bijvoorbeeld verschil tussen doel en soort, of wat past bij peuter, kleuter of schoolkind.

Belangrijke begrippen uit de beide lessen

activiteitendoel - wat je met een activiteit wilt bereiken

ontspanning - tot rust komen en spanning verminderen

ontwikkeling stimuleren - groei ondersteunen in vaardigheden en gedrag

educatieve activiteit - activiteit waarbij kinderen iets leren of ontdekken

sociale activiteit - activiteit gericht op contact en samenwerken

sportieve activiteit - activiteit waarbij bewegen centraal staat

(re)creatieve activiteit - activiteit voor plezier, ontspanning of creativiteit

Belangrijke begrippen

huishoudelijke activiteit - meedoen aan dagelijkse taken zoals opruimen of tafel dekken

werkactiviteit - doelgericht werken aan een product of taak

peuter - jong kind in de fase van ongeveer 1,5 tot 4 jaar

kleuter - jong kind in de fase van ongeveer 4 tot 6 jaar

schoolkind - kind in de fase van ongeveer 6 tot 12 jaar

mogelijkheden - wat een kind al kan en aankan

beperkingen - wat een kind nog lastig vindt of waarbij hulp nodig is

Voldoende theorie voor vandaag...

Aan de slag met je themaboekje!