DE PANCREAS
Kc 1 O3 Diabetes (endocrinologie deel 1)
Hilde De Vos
DE PANCREAS
Kc 1 O3 Diabetes (endocrinologie deel 1)
Hilde De Vos
Je omschrijft de anatomie van de pancreas
Je licht het endocrinologische gedeelte van de pancreas toe
Je geeft weer welke hormonen er in de pancreas worden geproduceerd
Je beschrijft kort welke functie de hormonen van de pancreas uitvoeren
Je ontleedt de normale glucosestofwisseling
Je herkent de normale glucosespiegel
Je verklaart de reactie van het lichaam op een stijging van de glucosespiegel
Je verklaart de reactie van het lichaam op een daling van de glucosespiegel
Exocriene functie: gastro-intestinaalstelsel
Endocriene functie:
eilandjes van Langerhans
1 tot 1,5 miljoen = 1,5% van de pancreas
meer in de cauda (staart)
3 soorten cellen:
alfa
beta
delta
Insuline en glucagon zijn antagonisten
voedingstoffen = energie
voedingsstoffen = koolhydraten, eiwitten, vetten
gastro-intestinaal traject: mond - oesofagus (slokdarm) - maag (gaster) - duodenum (12-vingerige darm) - jejunum (nuchtere darm) - ileum (kronkeldarm) - colon (dikke darm) - sigmoideum - rectum (endeldarm)
dunne darm: afbraak koolhydraten en eiwitten, opgenomen als glucose en aminozuren in de bloedbaan
bloedvaten dunne darm vena porta lever
glucose portaal bloed:
deels opgenomen in de lever
overig deel via grote circulatie naar weefsels als energieleverancier
normale glucosespiegel:
nuchter: 70 - 110 mg/dl
na de maaltijd = postprandiaal: 140 mg/dl
maaltijd: 200g koolhydraten
glucosespiegel 140 mg/dl
glucosespiegel mag niet teveel schommelen
insuline & glucagon = homeostase
Prikkel voor afgifte insuline = stijging glucosespiegel
Insuline komt vrij na de maaltijd
β-cellen gesensibiliseerd nog voor glucose in de bloedbaan komt dankzij incretinen:
GLP-1: glucagon-like-peptide
GIP: glucoseafhankelijk insulinotroop polypeptide
sensibilisatie zorgt voor productie van insuline
productie van insuline gaat snel door aanwezigheid van pro-insuline
enkele minuten na glucosestijging insuline afscheiding
Insuline bindt zich aan receptor op celmembraan van insulinegevoelige cellen
cellen kunnen glucose opnemen
Insuline = hypoglycemische werking
bevordering permeabiliteit voor glucose (voor hersenen insulineonafhankelijk)
glycogenese = omzetting van glucose in glycogeen in lever -en spiercellen
remming gluconeogenese (vorming glucose uit alternatieve energiebronnen)
remming lipolyse (afbraak van vetten)
stimulering lipogense (opslaan van vetten)
bevordering permeabiliteit voor aminozuren waardoor stimulering eiwitopbouw (anabolisme) en remming eiwitafbraak (katabolisme)
Glucagon (α-cellen) komt vrij bij:
daling glucosespiegel
langdurig vasten
onverwachts verhoogde behoefte aanglucose
Glycogenolyse: omzetting glycogeen in glucose thv lever en spieren
Adrenaline bevordert dit proces
Normaal voldoende glycogeen aanwezig voor de dagelijkse behoeften
Bij overmatige, langdurige inspanning of etmaal vasten = geen glycogeen meer
Gluconeogenese = glucosevorming uit alternatieve energiebronnen:
aminozuren: voedsel of skeletspieren
glycerol: verteerde vetten
melkzuur: gevormd door spieren bij grote inspanningen
Cortisol (stresshormoon bijnierschors) stimuleert gluconeogenese