Dichtheid berekenen met SPA
SPA = systematische probleemaanpak.
Ik schrijf gegevens op en controleer eenheden.
Ik reken zo nodig om.
Ik vul dichtheid = massa ÷ volume in.
Ik geef mijn antwoord met de eenheid g/cm³.
Dichtheid berekenen met SPA
SPA = systematische probleemaanpak.
Ik schrijf gegevens op en controleer eenheden.
Ik reken zo nodig om.
Ik vul dichtheid = massa ÷ volume in.
Ik geef mijn antwoord met de eenheid g/cm³.
Deze slide heeft geen instructies
Eerst: practicum afmaken
Werk 10 minuten in tweetallen.
neem massa en volume over
reken de dichtheid uit
vergelijk met de tabel
leg je aanpak aan elkaar uit
Geen extra opdracht toevoegen. Dit is alleen de start van de les, zoals gevraagd.
Wat is dichtheid?
Dichtheid zegt hoeveel massa in 1 cm³ zit.
veel massa in klein volume → hoge dichtheid
weinig massa in hetzelfde volume → lage dichtheid
we rekenen met g/cm³
Gebruik eenvoudige taal. Vermijd uitweidingen over drijven/zinken behalve als korte koppeling.
Massa, volume, dichtheid
massa meet je met een weegschaal
volume is de ruimte van een voorwerp
dichtheid reken je uit met: massa gedeeld door volume
Zeg expliciet: formule altijd massa gedeeld door volume. Geen formuledriehoek, niet omstellen.
SPA stap 1
Gegevens en gevraagd noteren
Schrijf op:
massa m
volume V
gevraagd: dichtheid
Gebruik vooral de woorden massa, volume en dichtheid.
Noem dat m en V alleen korte symbolen zijn. Houd het taalgebruik voluit.
SPA stap 2 en 3
2 Eenheden controleren
Voor g/cm³ heb je g en cm³ nodig.
3 Zo nodig omrekenen
1 kg = 1000 g
1 mL = 1 cm³
Leg uit dat je eerst naar de eenheden kijkt en pas daarna gaat rekenen.
SPA stap 4 en 5
4 Formule opschrijven en invullen
dichtheid = massa ÷ volume
Ook als teken: ρ = m / V
Spreek ρ uit als rho.
5 Berekenen, antwoord met eenheid, logisch controleren
Benadruk dat rho alleen een teken is voor dichtheid. Blijf vooral de woorden gebruiken.
Voorbeeld stap 1
Gegevens en gevraagd
massa m = 30 g
volume V = 10 cm³
gevraagd: dichtheid
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeeld stap 2 en 3
Eenheden controleren
massa staat al in g
volume staat al in cm³
Omrekenen
niet nodig
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeeld stap 4
Formule invullen
dichtheid = massa ÷ volume
dichtheid = 30 ÷ 10
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeeld stap 5
Berekenen en controleren
dichtheid = 3 g/cm³
Dat betekent:
1 cm³ van deze stof heeft een massa van 3 g.
Deze slide heeft geen instructies
Opgave 1
Massa = 20 g. Volume = 10 cm³. Gevraagd: dichtheid.
1. Gegevens: m = 20 g; V = 10 cm³.
2. Eenheden zijn g en cm³: dat klopt.
3. Omrekenen is niet nodig.
4. Dichtheid = massa ÷ volume = 20 ÷ 10 = …
5. Vul in: de dichtheid is … g/cm³.
Deze slide heeft geen instructies
Uitwerking 1
Gegevens: m = 20 g, V = 10 cm³
Eenheden: g en cm³
Omrekenen: niet nodig
Formule: dichtheid = 20 ÷ 10
Antwoord: 2 g/cm³
Deze slide heeft geen instructies
Opgave 2
Massa = 15 g. Volume = 5 cm³. Gevraagd: dichtheid.
1. Gegevens: m = … g; V = … cm³.
2. Eenheden zijn g en cm³: dat klopt.
3. Omrekenen is niet nodig.
4. Dichtheid = massa ÷ volume = … ÷ … = …
5. Schrijf je antwoord op: … g/cm³.
Deze slide heeft geen instructies
Uitwerking 2
Gegevens: m = 15 g, V = 5 cm³
Eenheden: g en cm³
Omrekenen: niet nodig
Formule: dichtheid = 15 ÷ 5
Antwoord: 3 g/cm³
Deze slide heeft geen instructies
Opgave 3
Massa = 36 g. Volume = 12 cm³. Gevraagd: dichtheid.
1. Gegevens: m = …; V = …
2. Eenheden: massa in …; volume in …
3. Omrekenen is … nodig.
4. Dichtheid = massa ÷ volume = … ÷ … = …
5. Mijn antwoord is … g/cm³.
Deze slide heeft geen instructies
Uitwerking 3
Gegevens: m = 36 g, V = 12 cm³
Eenheden: g en cm³
Omrekenen: niet nodig
Formule: dichtheid = 36 ÷ 12
Antwoord: 3 g/cm³
Deze slide heeft geen instructies
Dichtheid kan kleiner dan 1
Soms is de uitkomst kleiner dan 1 g/cm³.
Dat kan gewoon.
Voorbeeld:
0,60 g/cm³ betekent:
in 1 cm³ zit 0,60 g massa
Plaats deze korte uitleg tussen opgave 3 en 4, precies zoals gevraagd.
Opgave 4
Massa = 18 g. Volume = 30 cm³. Gevraagd: dichtheid.
1. Gegevens: m = …; V = …
2. Eenheden: g en cm³. Klopt dit?
3. Omrekenen is … nodig.
4. Dichtheid = massa ÷ volume = … ÷ … = …
5. Antwoord: … g/cm³. Een uitkomst kleiner dan 1 mag!
Deze slide heeft geen instructies
Uitwerking 4
Gegevens: m = 18 g, V = 30 cm³
Eenheden: g en cm³
Omrekenen: niet nodig
Formule: dichtheid = 18 ÷ 30
Antwoord: 0,60 g/cm³
Deze slide heeft geen instructies
Handige omzetting: mL en cm³
Voor volume geldt:
1 mL = 1 cm³
Dus:
20 mL = 20 cm³
het getal blijft gelijk
Deze slide heeft geen instructies
Opgave 5
Massa = 40 g. Volume = 20 mL. Gevraagd: dichtheid.
1. Gegevens: m = …; V = …
2. Eenheden: we willen g en cm³.
3. Gebruik 1 mL = 1 cm³. Dus 20 mL = … cm³.
4. Dichtheid = massa ÷ volume = 40 ÷ … = …
5. Mijn antwoord is … g/cm³.
Deze slide heeft geen instructies
Uitwerking 5
Gegevens: m = 40 g, V = 20 mL
Eenheden: volume moet naar cm³
Omrekenen: 20 mL = 20 cm³
Formule: dichtheid = 40 ÷ 20
Antwoord: 2 g/cm³
Deze slide heeft geen instructies
Handige omzetting: kg naar g
Voor massa geldt:
1 kg = 1000 g
Dus van kg naar g:
keer 1000
Deze slide heeft geen instructies
Opgave 6
Massa = 0,060 kg. Volume = 20 cm³. Gevraagd: dichtheid.
1. Gegevens: m = …; V = …
2. Eenheden: massa moet in g. Volume staat al in cm³.
3. Massa = 0,060 × 1000 = … g.
4. Dichtheid = massa ÷ volume = … ÷ 20 = …
5. Mijn antwoord is … g/cm³.
Deze slide heeft geen instructies
Uitwerking 6
Gegevens: m = 0,060 kg, V = 20 cm³
Eenheden: massa moet naar g
Omrekenen: 0,060 kg = 60 g
Formule: dichtheid = 60 ÷ 20
Antwoord: 3 g/cm³
Deze slide heeft geen instructies
Opgave 7
Massa = 0,120 kg. Volume = 40 mL. Gevraagd: dichtheid.
1. Gegevens: m = …; V = …
2. Eenheden: we willen g en cm³.
3. Massa = … × 1000 = … g; volume = … cm³.
4. Dichtheid = massa ÷ volume = … ÷ … = …
5. Mijn antwoord is … g/cm³.
Deze slide heeft geen instructies
Uitwerking 7
Gegevens: m = 0,120 kg, V = 40 mL
Eenheden: naar g en cm³
Omrekenen: 0,120 kg = 120 g, 40 mL = 40 cm³
Formule: dichtheid = 120 ÷ 40
Antwoord: 3 g/cm³
Deze slide heeft geen instructies
Volume van een blok
Bij een rechthoekig blok:
volume = lengte × breedte × hoogte
Dus je rekent eerst het volume uit.
Gebruik een maatvaste schematische balk met lengte, breedte en hoogte erop.
Opgave 8
Massa = 48 g. Lengte = 4 cm. Breedte = 3 cm. Hoogte = 2 cm.
1. Gegevens: m = …; l = …; b = …; h = …; gevraagd: dichtheid.
2. Eenheden: massa in g, afmetingen in cm.
3. Volume = l × b × h = … × … × … = … cm³.
4. Dichtheid = massa ÷ volume = … ÷ …
5. Antwoord: … g/cm³. Laat je berekening aan je buur zien.
Deze slide heeft geen instructies
Uitwerking 8
Gegevens: m = 48 g
Volume: V = 4 × 3 × 2 = 24 cm³
Eenheden: g en cm³
Formule: dichtheid = 48 ÷ 24
Antwoord: 2 g/cm³
Deze slide heeft geen instructies
Waterverplaatsing
Bij onderdompelen geldt:
volume = eindstand − beginstand
Let op:
voorwerp helemaal onder water
aflezen op ooghoogte
Geen drijvend voorwerp gebruiken. Twee maatcilinders tonen: beginstand en eindstand.
Opgave 9
Massa = 54 g. Beginstand = 30 mL. Eindstand = 50 mL.
1. Gegevens: m = …; begin = …; eind = …; gevraagd: dichtheid.
2. Eenheden: massa in g; volume in cm³.
3. Volume = eind − begin = … − … = … mL = … cm³.
4. Dichtheid = massa ÷ volume = … ÷ …
5. Antwoord: … g/cm³. Controleer met je buur.
Deze slide heeft geen instructies
Uitwerking 9
Gegevens: m = 54 g
Volume: V = 50 − 30 = 20 mL = 20 cm³
Eenheden: g en cm³
Formule: dichtheid = 54 ÷ 20
Antwoord: 2,70 g/cm³
Laat de waterlijnen en de getallen 30 mL en 50 mL duidelijk zien.
Opgave 10
Massa = 0,090 kg. Beginstand = 40 mL. Eindstand = 70 mL.
1. Gegevens: m = …; begin = …; eind = …; gevraagd: dichtheid.
2. Eenheden: we willen g en cm³. Moet je omrekenen?
3. Massa = … × 1000 = … g. Volume = … − … = … mL = … cm³.
4. Dichtheid = massa ÷ volume = … ÷ …
5. Antwoord: … g/cm³. Controleer met je buur.
Deze slide heeft geen instructies
Uitwerking 10
Gegevens: m = 0,090 kg
Omrekenen: 90 g
Volume: V = 70 − 40 = 30 mL = 30 cm³
Formule: dichtheid = 90 ÷ 30
Antwoord: 3 g/cm³
Laat de waterlijnen en de getallen 40 mL en 70 mL duidelijk zien.
Checklist SPA
Gegevens en gevraagd opgeschreven
Eenheden gecontroleerd
Zo nodig omgerekend
massa ÷ volume ingevuld
Antwoord met g/cm³ en logisch gecontroleerd
Deze slide heeft geen instructies
Terugblik
Vandaag heb ik geoefend met:
SPA gebruiken
dichtheid berekenen met g en cm³
volume bepalen met waterverplaatsing
Afsluiting zonder extra opdracht, precies zoals gevraagd.
Begrippen
dichtheid - hoeveel massa in 1 cm³ zit
massa - hoeveelheid stof, gemeten in g of kg
volume - ruimte van een voorwerp, gemeten in cm³ of mL
rho - teken voor dichtheid: ρ
waterverplaatsing - volume bepalen met eindstand min beginstand
maatcilinder - glazen cilinder om volume af te lezen
omrekenen - eenheid veranderen, bijvoorbeeld kg naar g
Deze slide heeft geen instructies