Slapen en waken

• newEditor
• Verzorging
• MBO
• Studiejaar 1

Zelfzorg en activiteiten: ondersteunen bij zelfzorg

Slapen en waken

Lesdoelen

• Je kunt uitleggen wat slaap, slaapritme, slaapcyclus en slaapfasen inhouden.

• Je kunt uitleggen hoe en waarom slaapbehoefte kan verschillen bij cliënten.

• Je kunt benoemen wat de oorzaken van slaapstoornissen zijn bij cliënten.

• Je kunt samenvatten welke problemen bij slecht en/of onregelmatig slapen kunnen optreden bij cliënten.

• Je kunt uitleggen hoe een goede slaaphygiëne bijdraagt aan een goede slaap bij cliënten.

• Je kunt uitleggen hoe je een cliënt kunt ondersteunen bij het bevorderen van goede slaap.

• Je kunt uitleggen wat de invloed is van slaapmiddelen op cliënten.

Hoeveel uur slaap jij gemiddeld per nacht?

Waarom is slapen zo belangrijk?

Functies van slaap

• Ontspanning van het lichaam

• Ontspanning van de geest

• Dromen

Even wat cijfers...

• 41 % van de medewerkers ervaart een slechte nachtrust (ArboNed, 26-11-2025).

• Lange tijd slecht slapen kost de economie jaarlijks bijna 3 miljard euro (SEO Economisch Onderzoek).

• Structureel slecht slapen kan zelfs het risico op hart- en vaatziekten, diabetes en overgewicht verhogen (Oita University Japan, 2016)

Gevolgen van slaaptekort (1)

• verminderde alertheid en concentratie;

• geheugenverlies;

• moeite met het maken van keuzes en het inschatten van situaties;

• minder goed met emoties om kunnen gaan;

• prikkelbaarheid;

• somberheid;

• (verergering van) psychiatrische aandoeningen zoals depressie, angststoornissen en psychoses. Een zorgvrager met een psychose is ernstig verward. Het denken, waarnemen en vooral het gevoel voor de werkelijkheid – het realiteitsbesef – van de zorgvrager zijn verstoord.

Gevolgen van slaaptekort (2)

• lichamelijke oververmoeidheid;

• verminderde elasticiteit in de spieren;

• verminderde weerstand;

• verhoogd risico op diabetes type 2, hart- en vaatziekten en obesitas: een chronische ziekte waarbij de vetstapeling zo hoog is dat gezondheidsrisico's onvermijdelijk zijn;

• obstipatie: verstopping van de darmen doordat de ontlasting te lang in de dikke darm blijft zitten. De ontlasting wordt dan hard en droog en de zorgvrager kan de ontlasting daardoor moeilijk uitscheiden;

• verandering in eetlust, met als gevolg een verslechterde algehele voedingstoestand en vermagering.

Sociaal leven

Wat zou je kunnen doen om te slaap te bevorderen?

Maatregelen om slaap te bevorderen (1)

Slaaphygiëne

• Geen of weinig omgevingsgeluiden;

• Geen fel licht;

• Frisse lucht;

• Ontspanning voor het naar bed toe gaan;

• Een uur voor het slapengaan niet meer op de telefoon of een ander beeldscherm;

• Vermijd situaties die psychische spanningen kunnen veroorzaken

• Drink een glas warme melk voor het slapengaan;

• Doe ademhalingsoefeningen om rustig te worden en daardoor makkelijker in slaap te vallen

Maatregelen om slaap te bevorderen (2)

• Slaaprituelen

• Regelmatig slaap-waakritme

• Comfortabel bed en de juiste hulpmiddelen

• Gezond eet- en drinkgedrag

Slaapdagboek bijhouden

Video een vandaag

Slide tekst

Slaapproblemen

Slide tekst

Klachten die de slaap verstoren

• Pijn

• Honger en dorst

• Gedwongen houding

• Psychische klachten

Slaapmiddelen

• Inslaapmiddelen

• Doorslaapmiddelen

Benzodiazepines!!!

Werken aan opdrachten = huiswerk

MZ

Zelfzorg

Module 5 Gezonde slaap en comfortabel en veilig in bed

1. Gezonde slaap

• Verwerkingsopdrachten