PowerPoint_LJ2_Periode1_TZ2_Macht_Mythes_Monumenten(1)



LEERJAAR 2 • PERIODE 1

TZ2

MACHT, MYTHES

EN MONUMENTEN

Grieken en Romeinen

8 lessen van 90 minuten

met theorie, begrippen, kijken, demo en maken


GROTE VRAAG

Hoe laat je met beeld zien dat iemand belangrijk, sterk of bijzonder is?

1 / 44
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 44 slides, met tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les



LEERJAAR 2 • PERIODE 1

TZ2

MACHT, MYTHES

EN MONUMENTEN

Grieken en Romeinen

8 lessen van 90 minuten

met theorie, begrippen, kijken, demo en maken


GROTE VRAAG

Hoe laat je met beeld zien dat iemand belangrijk, sterk of bijzonder is?


De periode in één oogopslag

Elke les begint rustig met lezen en eindigt met portfolio/check. De kunstgeschiedenis is geen losse theorie: leerlingen gebruiken die direct in hun eigen beeldend werk.

1

Klassieke wereld

figuur in basisvormen

2

Houding

contrapposto

3

Attributen

goden en helden

4

Profiel & status

munt/portret

5

Fries & reliëf

verhalen in stroken

6

Ontwerpen

eindopdracht plan

7

Atelier

maken en verbeteren

8

Presenteren

portfolio en eindcheck

vaste lesboog: LEZEN → TIJD → KIJKEN → DEMO → MAKEN → CHECK → PORTFOLIO



01

LES

Welkom in de klassieke wereld

Macht • goden • helden • ideale lichamen


LESDOEL

Je weet waarom Grieken en Romeinen vaak sterke, mooie en belangrijke figuren maakten. Je kunt een mensfiguur opbouwen uit eenvoudige basisvormen.


90 MINUTEN

5 min lezen

10 min tijd & verhaal

10 min kunst kijken

10 min demo

45 min maken

5 min check

5 min opruimen

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 1

TIJD & VERHAAL

Waar zijn we?

• Oud-Griekenland en Rome.

• Mensen maken beelden van goden, helden, leiders en sporters.

• Kunst laat zien wat belangrijk is: schoonheid, kracht, orde, macht en verhalen.


Klassieke kunst maakt mensen vaak groter, idealer en belangrijker dan in het gewone leven.

Bronnen: Met Heilbrunn Timeline — The Art of Classical Greece; Getty Villa gallery text.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 1

BEGRIPPEN

Vier woorden die je nodig hebt

• Klassieke kunst: kunst uit de Griekse en Romeinse oudheid.

• Mythe: oud verhaal over goden, helden of bijzondere gebeurtenissen.

• Held: iemand die iets moedigs of bijzonders doet.

• Status: laten zien dat iemand belangrijk is.


Vraag bij elk beeld: hoe probeert de maker belang, kracht of status te tonen?

Bronnen: Met Heilbrunn Timeline; Getty Education — Looking at Gods, Goddesses, and Heroes.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 1

KIJKEN

Wat maakt een figuur belangrijk?


KIJK NAAR

• houding

• grootte

• materiaal

• plaatsing

• rust of beweging


NIET METEEN

• gezicht natekenen

• details zoeken

• mooi/lelijk zeggen

• te snel oordelen

Bronnen: Met Heilbrunn Timeline; Getty Villa ancient sculpture gallery.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 1

MAKEN

Opdracht 1A — Figuur in basisvormen


VANDAAG

1. Drie figuurstudies maken

2. Sterkste opbouw kiezen

3. Figuur op stevig papier starten

4. Eerst grote vormen, daarna pas details


CHECK

Exitvraag: wat teken je eerst — details of grote vormen?

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK



02

LES

Houding zegt iets

Contrapposto en levende houding


LESDOEL

Je kunt uitleggen wat contrapposto is en een figuur tekenen waarbij het gewicht op één been rust.


90 MINUTEN

5 min lezen

10 min tijd & verhaal

10 min kunst kijken

10 min demo

45 min maken

5 min check

5 min opruimen

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 2

THEORIE

Contrapposto

• Het gewicht rust vooral op één been.

• Heupen en schouders staan niet helemaal recht.

• De figuur lijkt minder stijf en meer levend.

• De houding kan rust, kracht of status uitstralen.


Een kleine verschuiving in houding kan een beeld meteen levendiger maken.

Bronnen: Met Heilbrunn Timeline; Saint Louis Art Museum blog over contrapposto; Smarthistory/Khan Academy Doryphoros.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 2

KIJKEN

Stijf of levendig?


STIJF

• gewicht verdeeld

• schouders recht

• heupen recht

• figuur lijkt stil


LEVENDIGER

• gewicht op één been

• schouders/heupen schuiven

• lichaam heeft ritme

• figuur lijkt aanwezig

Bronnen: Met Heilbrunn Timeline; SLAM — Noticing contrapposto in Classical art.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 2

DEMO

Docent tekent voor

• Eerst een stijve houding.

• Dan gewicht links.

• Dan gewicht rechts.

• Daarna een heldhaftige houding.

• Controle: kun je zien op welk been het gewicht rust?


De lijn van heupen en schouders vertelt of je houding werkt.

Bron: lesopzet uit werkdocument TZ2.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 2

MAKEN

Opdracht 1B — Houding en contrapposto


VANDAAG

1. Twee houdingen vergelijken

2. Drie contrapposto-schetsen maken

3. Sterkste houding kiezen

4. Eindfiguur starten


CHECK

Check: zie je in jouw werk op welk been het gewicht rust?

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK



03

LES

Goden, helden en attributen

Herkennen aan voorwerpen


LESDOEL

Je weet wat een attribuut is en kunt een figuur ontwerpen die herkenbaar wordt door een voorwerp of symbool.


90 MINUTEN

5 min lezen

10 min tijd & verhaal

10 min kunst kijken

10 min demo

45 min maken

5 min check

5 min opruimen

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 3

THEORIE

Wat is een attribuut?

• Een attribuut is een herkenbaar voorwerp.

• Het vertelt iets over kracht, taak of karakter.

• Een attribuut helpt de kijker zonder tekst begrijpen wie iemand is.

• Voorbeelden: bliksem, schild, helm, staf, dier, fakkel.


Een goed attribuut is geen versiering: het vertelt iets.

Bronnen: Getty Education — Gods, Goddesses, Heroes; Getty — Sculpting a Modern Hero.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 3

DENKEN IN BEELD

Van eigenschap naar attribuut


EIGENSCHAP

• sterk

• snel

• wijs

• beschermend

• gevaarlijk


BEELD

• schild / leeuw / steen

• vleugel / pijl / paard

• uil / boek / staf

• mantel / helm / muur

• slang / bliksem / vuur

Bronnen: Getty Education — Sculpting a Modern Hero.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 3

KIJKEN

Vraag aan het kunstwerk

• Wat draagt de figuur?

• Wat zegt dat voorwerp?

• Zou je de figuur zonder attribuut begrijpen?

• Welk attribuut zou jij veranderen of toevoegen?


Attributen zijn beeldtaal: ze maken karakter zichtbaar.

Bron: Getty Education — Looking at Gods, Goddesses, and Heroes.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 3

MAKEN

A: Attribuutkaart • B: Heldenkaart • C: Masker


VANDAAG

1. A-route: 2A Attribuutkaart

2. B-route: 2B Heldenkaart met houding en attribuut

3. C-route: 2C Mythisch masker — karakter kiezen

4. Laat iemand raden wat jouw attribuut betekent


CHECK

Check: zegt je attribuut iets, of is het alleen decoratie?

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK



04

LES

Portret, profiel en status

Iemand belangrijk laten lijken


LESDOEL

Je kunt uitleggen hoe profiel, rand, attribuut, blik of compositie status kunnen laten zien.


90 MINUTEN

5 min lezen

10 min tijd & verhaal

10 min kunst kijken

10 min demo

45 min maken

5 min check

5 min opruimen

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 4

THEORIE

Portret als macht

• Romeinen gebruikten portretten en munten om leiders zichtbaar te maken.

• Een portret kon laten zien wie macht had.

• Profiel, tekst, rand en materiaal versterken status.

• Een statusportret zegt meer dan alleen hoe iemand eruitziet.


Een portret is ook propaganda: het stuurt hoe je iemand ziet.

Bronnen: Met — Roman Portrait Sculpture; Smarthistory — Augustus of Primaporta.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 4

BEGRIPPEN

Profiel • buste • statusportret

• Profiel: gezicht van opzij.

• Buste: beeld van hoofd, hals en schouders.

• Statusportret: portret dat iemand belangrijk laat lijken.

• Focuspunt: de plek waar je als eerste naar kijkt.


Kijk niet alleen naar het gezicht, maar naar alle keuzes eromheen.

Bronnen: Met — Roman Portrait Sculpture; Smarthistory — Augustus of Primaporta.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 4

KIJKEN

Waaraan zie je status?


BEELDMIDDELEN

• blik

• houding

• kleding

• rand/tekst

• attribuut


EFFECT

• autoriteit

• rust of strengheid

• rijkdom of functie

• officieel karakter

• herkenbaarheid

Bronnen: Met — Roman Portrait Sculpture; Khan Academy/Smarthistory — Augustus.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 4

MAKEN

A: Profiel op munt • B: Statusportret • C: Masker verder


VANDAAG

1. A-route: 3A Profiel op een munt

2. B-route: 3B Statusportret

3. C-route: verder aan 2C Mythisch masker

4. Gebruik rand, houding, attribuut of contrast voor status


CHECK

Check: waar zie je status in jouw werk?

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK



05

LES

Fries, reliëf en herhaling

Verhalen in stroken


LESDOEL

Je kunt uitleggen wat een fries of reliëf is en herhaling gebruiken in een beeldstrook.


90 MINUTEN

5 min lezen

10 min tijd & verhaal

10 min kunst kijken

10 min demo

45 min maken

5 min check

5 min opruimen

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 5

THEORIE

Verhalen op monumenten

• In tempels en monumenten zie je vaak beeldstroken.

• Beeldstroken tonen verhalen, optochten, overwinningen of rituelen.

• Herhaling en ritme zorgen dat je oog door de strook beweegt.

• Reliëf komt uit de achtergrond naar voren.


Een fries is lezen met je ogen: van vorm naar vorm, van scène naar scène.

Bronnen: British Museum — Parthenon Sculptures; British Museum gallery text over Parthenon frieze.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 5

BEGRIPPEN

Fries • reliëf • ritme • compositie

• Fries: lange horizontale beeldstrook.

• Reliëf: beeld dat uit een achtergrond naar voren komt.

• Ritme: herhaling in beeld.

• Compositie: hoe alles op het vlak staat.


In een smal vlak moet je nog bewuster kiezen wat belangrijk is.

Bron: British Museum — Greece: Parthenon; Parthenon sculptures.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 5

DEMO

Drie manieren om een strook te maken


HERHALEN

• één vorm steeds terug

• rust en ritme

• patroongevoel


AFWISSELEN

• twee of meer vormen

• figuur + patroon

• begin/midden/einde

Bron: lesopzet en British Museum Parthenon-frieze bronnen.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 5

MAKEN

A: Tempelfries • B: Portret afronden • C: Masker afronden


VANDAAG

1. A-route: 4A Tempelfries of reliëfstrook

2. B-route: 3B Statusportret afronden

3. C-route: 2C Masker afronden / presenteren

4. Let op: herhaling, ritme en één belangrijkste deel


CHECK

Check: heeft jouw werk ritme of herhaling?

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK



06

LES

Eindopdracht ontwerpen

Monument voor macht en mythe


LESDOEL

Je hebt aan het einde van de les een idee, materiaalkeuze en minimaal drie ontwerpen voor je eindopdracht.


90 MINUTEN

5 min lezen

10 min tijd & verhaal

10 min kunst kijken

10 min demo

45 min maken

5 min check

5 min opruimen

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 6

TERUGBLIK

Wat neem je mee?

• Houding laat karakter zien.

• Attribuut maakt iemand herkenbaar.

• Symbool geeft betekenis.

• Profiel en portret tonen status.

• Fries en reliëf vertellen in stroken.

• Monumentale presentatie maakt iets belangrijk.


Je eindopdracht combineert niet alles, maar kiest wat jouw idee sterker maakt.

Bron: werkdocument TZ2 + Met/British Museum/Getty bronnen.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 6

EINDOPDRACHT

Monument voor macht en mythe

• Kies zelf de vorm: figuur, masker, munt, fries/reliëf, maquette of combinatie.

• Laat macht, mythe, heldendom of status zichtbaar worden.

• Gebruik houding, attribuut, symbool, schaal of presentatie bewust.

• Maak minimaal drie ontwerpen voordat je kiest.


Monumentaal betekent: de kijker voelt dat dit belangrijk is.

Bron: werkdocument TZ2 eindopdracht.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 6

ONTWERPEN

Van idee naar plan


EERST DENKEN

• wat maak ik belangrijk?

• wat moet het uitstralen?

• welk symbool/attribuut?

• welk materiaal past?


DAN MAKEN

• drie ontwerpen

• focuspunt kiezen

• materiaal plannen

• GO / nog even

Bron: werkdocument TZ2 eindopdracht.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 6

MAKEN

Eindopdracht — ontwerp en plan


VANDAAG

1. Onderwerp kiezen

2. Boodschap kiezen

3. Beeldmiddelen kiezen

4. Drie ontwerpen maken

5. Materiaal plannen

6. Starten als je plan duidelijk is


CHECK

GO als: idee duidelijk, 3 ontwerpen klaar, materiaal klopt, focuspunt bekend.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK



07

LES

Eindopdracht maken

Atelierles: maken, verbeteren, doorzetten


LESDOEL

Je eindwerk is zichtbaar in opbouw en je hebt minstens één bewuste verbetering gemaakt.


90 MINUTEN

5 min lezen

10 min tijd & verhaal

10 min kunst kijken

10 min demo

45 min maken

5 min check

5 min opruimen

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 7

ATELIERAFSPRAAK

Zelfstandig, maar niet gedachteloos

• Wat wil ik laten zien?

• Waar kijkt de kijker eerst?

• Past mijn materiaal bij mijn idee?

• Wat kan sterker?

• Welke keuze is vandaag belangrijk?


Atelierwerken betekent: maken én blijven kijken naar wat je beeld nodig heeft.

Bron: werkdocument TZ2 les 7.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 7

WERKVOLGORDE

Van basis naar presentatie

• Grote vorm of constructie.

• Stevigheid controleren.

• Focuspunt duidelijk maken.

• Attribuut of symbool toevoegen.

• Afwerking en presentatie.

• Procesfoto voor portfolio.


Werk van groot naar klein: constructie eerst, details later.

Bron: werkdocument TZ2 les 7.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 7

TUSSENCHECK

Kies één bewuste verbetering


MOGELIJKHEDEN

• groter maken

• vereenvoudigen

• steviger bouwen

• meer contrast

• attribuut duidelijker


JE MOET KUNNEN ZEGGEN

• dit heb ik aangepast

• daarom werd het sterker

• dit zie je nu beter

• dit past bij mijn idee

Bron: werkdocument TZ2 les 7.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 7

MAKEN

65 minuten atelierwerken


VANDAAG

1. Werk door aan je eindopdracht

2. Vraag gericht feedback

3. Verbeter minimaal één onderdeel

4. Maak een procesfoto

5. Ruim je werk veilig op


CHECK

Check: wat heb je vandaag sterker gemaakt?

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK



08

LES

Afmaken, presenteren en terugkijken

Van werkstuk naar monument


LESDOEL

Je eindwerk is afgerond, gefotografeerd, gepresenteerd en geëvalueerd.


90 MINUTEN

5 min lezen

10 min tijd & verhaal

10 min kunst kijken

10 min demo

45 min maken

5 min check

5 min opruimen

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 8

LAATSTE WERKPLANNING

Vandaag telt presentatie

• Schrijf op wat je nog moet doen.

• Werk af: constructie, randen, kleur, betekenisvolle details.

• Maak het klaar om bekeken te worden.

• Maak een goede foto voor je portfolio.


Een kunstwerk is niet alleen gemaakt; het wordt ook gepresenteerd.

Bron: werkdocument TZ2 les 8.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 8

MINI-EXPOSITIE

Kijken als kunstkijker

• Wat straalt dit werk uit?

• Waaraan zie je macht, mythe of status?

• Welk detail werkt sterk?

• Welke keuze maakt het monumentaal?

• Wat neem je mee naar je eigen werk?


Feedback gaat over keuzes, niet over “mooi” of “lelijk”.

Bron: werkdocument TZ2 les 8.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 8

PORTFOLIO & EINDCHECK

Wat lever je in?


PORTFOLIO

• eindopdrachtspread

• procesfoto

• eindfoto

• korte zelfreflectie

• eindcheck


EINDCHECK

• ideeën bedenken

• proberen en verbeteren

• beeldtaal gebruiken

• materiaal kiezen

• zelfstandig verder komen

Bron: werkdocument TZ2 les 8.

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


LES 8

AFSLUITING

Terugkijken op TZ2


VANDAAG

1. Eindwerk afronden

2. Mini-expositie bekijken

3. Portfolio compleet maken

4. Eindcheck invullen

5. Doel voor volgende periode noteren


CHECK

Maak af: ik ben deze periode beter geworden in…

LEES → ONTDEK → KIJK → PROBEER → MAAK → CHECK


Begrippenbank TZ2

Klassieke kunst

kunst uit de Griekse en Romeinse oudheid

Mythe

oud verhaal over goden, helden of bijzondere gebeurtenissen

Attribuut

voorwerp waaraan je iemand herkent

Contrapposto

gewicht rust vooral op één been

Profiel

gezicht van opzij

Status

belangrijkheid of aanzien

Buste

beeld van hoofd, hals en schouders

Reliëf

beeld komt uit de achtergrond naar voren

Fries

lange horizontale beeldstrook

Monument

beeld/object dat iets belangrijk maakt of herdenkt

Gebruik steeds maximaal 3 begrippen per les actief. De rest is herhaling.


Bronnen en beeldmateriaal

Inhoudelijke bronnen

• Metropolitan Museum of Art — Heilbrunn Timeline: The Art of Classical Greece; Roman Portrait Sculpture.

• British Museum — Parthenon Sculptures; Greece: Parthenon; objectinformatie over Parthenon-fries.

• Getty Education — Looking at Gods, Goddesses, and Heroes; Sculpting a Modern Hero.

• Smarthistory / Khan Academy — Augustus of Primaporta; Classical Greek art introduction.

• Saint Louis Art Museum — Noticing contrapposto in Classical art and beyond.

Afbeeldingen in deze opzet

De grote sfeerbeelden zijn AI-ondersteunende lesbeelden voor deze PowerPoint. Vervang ze waar gewenst door rechtenvrije/open access foto’s van de genoemde collecties. In de sprekersnotities staat steeds welke inhoudelijke bron bij de dia hoort.

Aanbevolen kunstbeelden om later te plaatsen: Parthenon, Doryphoros, Discobolus, Zeus/Athena met attributen, Romeinse munt, Augustus van Prima Porta, Romeinse buste, Parthenonfries, Ara Pacis-reliëf, hedendaags monument.

Bronnen staan in de notities en op deze slotdia.