§2.3 De opbouw van steden

H O O F D S T U K 2 · S T E D E N

2.3

De opbouw van steden

Hoe is een stad opgebouwd, en waarom verhuizen mensen de stad uit en weer in?

Gemaakt bij buiteNLand 2 havo/vwo, 5e editie

1 / 20
volgende
Slide 1: Slide
newEditorAardrijkskundeMiddelbare schoolhavo, vwo

In deze les zitten 20 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Introductie

Hoe is een stad opgebouwd en waarom verschilt dat tussen rijke en minder welvarende landen? Leerlingen leren het CBD, suburbs, zelfbouwwijken, sociale woningbouw, gentrificatie en re-urbanisatie kennen en oefenen ze direct. Instructie van ongeveer 20 minuten.

Onderdelen in deze les

H O O F D S T U K 2 · S T E D E N

2.3

De opbouw van steden

Hoe is een stad opgebouwd, en waarom verhuizen mensen de stad uit en weer in?

Gemaakt bij buiteNLand 2 havo/vwo, 5e editie

Welkom bij de les over de opbouw van steden. Vraag wat de klas ziet op de foto: waar wonen mensen, waar werken ze? ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Ilia Bronskiy / Unsplash

2.3

De opbouw van steden

Dit leer je

Je kunt de opbouw van steden in rijke en arme landen vergelijken.

Je kunt uitleggen waarom mensen de stad uit en weer in trekken.

Lees de twee doelen voor. De les eindigt met een vraag op beide doelen. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

2.3

De opbouw van steden

A C T I V E R E N

Wat weet je al over wonen in het centrum en in de buitenwijken van een stad?

Laat de klas woorden noemen: rustig, druk, winkels, tuin, auto, kantoren. Gebruik ze later in de les terug. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

2.3

De opbouw van steden

T E R U G B L I K

Uit: §2.1 Steden worden steeds belangrijker

Wat is urbanisatie?

A

Mensen verhuizen van de stad naar het platteland

B

Steeds meer mensen gaan in steden wonen

C

Een oude wijk wordt opgeknapt

D

Een stad bouwt nieuwe kantoren

Goed is B: het aandeel stadsbewoners groeit. A is het omgekeerde, C komt straks aan bod (gentrificatie). Vandaag kijken we naar hoe een stad van binnen is opgebouwd. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

2.3

De opbouw van steden

Het hart van de stad

Veel steden hebben een Central Business District (CBD): het centrum van de stad met veel kantoren, winkels en uitgaansgelegenheden.

In welvarende landen is het CBD vaak modern met veel voorzieningen. In minder welvarende landen zijn de gebouwen vaak ouder en slechter onderhouden.

Amsterdam, Nederland · het oude centrum met winkels, horeca en kantoren

Het CBD is het economische hart: veel werk, weinig woningen. De Zuidas in Amsterdam is een tweede zakencentrum buiten het oude centrum, met internationale bedrijven. Vraag: waar werken mensen in jullie stad? ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Javier M. / Unsplash

2.3

De opbouw van steden

Wonen aan de rand: suburbs

In rijke landen kiezen veel mensen ervoor de drukke stad te verlaten. Dit heet suburbanisatie.

Ze gaan in de suburbs wonen: de buitenwijken, met rust en ruimte. Veel mensen pendelen dagelijks naar hun werk in de stad.

Los Angeles, Verenigde Staten · bebouwing rond de stad

Suburbanisatie is het verhuizen van de stad naar de randgebieden. Een suburb is zo'n buitenwijk. Een gevolg is dat het stedelijk gebied naar de rand uitbreidt. Los Angeles is het bekende voorbeeld. In minder welvarende landen komt het minder voor, vaak door beperkte infrastructuur en vervoer. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: David Vives / Unsplash

2.3

De opbouw van steden

Waar vind je dit?

Wereldkaart · vier steden uit de les

V o o r b e e l d e n u i t d e z e l e s

1

2

3

4

1

Amsterdam: oud centrum en de Zuidas

2

Los Angeles: suburbs rond de stad

3

Mumbai: grote stad in een minder welvarend land

4

Lagos: grote stad in een minder welvarend land


Laat de klas de steden aanwijzen. De rijke landen (Nederland, Verenigde Staten) en de minder welvarende landen (India, Nigeria) komen hierna steeds naast elkaar. Let op: de punten zijn berekend op lengte en breedte. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Natural Earth (public domain), drawn for LessonUp

2.3

De opbouw van steden

V R A A G 1

Wat is een kenmerk van het Central Business District (CBD)?

A

Het is vooral een gebied met sociale woningbouw

B

Het is meestal het economische hart van de stad

C

Het ligt vaak aan de rand van de stad

D

Hier vindt suburbanisatie plaats

Goed is B: kantoren, winkels en uitgaan. A en C horen bij de buitenwijken, D is een proces van mensen die de stad verlaten. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

2.3

De opbouw van steden

V R A A G 2

Waarom is suburbanisatie in minder welvarende landen minder gewoon?

Model: de infrastructuur en het vervoer zijn er vaak beperkt, dus pendelen is lastig. Mensen blijven daarom in de stad wonen, in dichtbevolkte wijken waar voorzieningen dichtbij zijn. Bespreek ook waarom mensen in rijke landen wel kiezen voor de suburb: rust, ruimte en grotere woningen. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

2.3

De opbouw van steden

Betaalbaar wonen in de stad

Zelfbouwwijk, Medellín, Colombia · bewoners bouwden zelf, in een minder welvarend land

Sociale woningbouw, Rotterdam · betaalbare huurflats

Links een zelfbouwwijk: bewoners bouwen hun eigen huizen, vaak zonder toestemming of planning. Ze ontstaan door een tekort aan betaalbare woningen, groeien snel en hebben soms geen stroom of water. Dit sluit aan bij de sloppenwijken uit klas 1. Rechts sociale woningbouw: in rijke landen bieden de overheid of woningcorporaties huurwoningen aan tegen een lage prijs voor mensen met een laag inkomen. Daardoor wonen mensen met verschillende inkomens dichter bij elkaar. ± 4 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash Image credit: Michael Fischer / Unsplash Image credit: Martti Salmi / Unsplash

Bij welke woonvorm hoort het?

2.3

De opbouw van steden

V R A A G 3

Zelfbouwwijk

Sociale woningbouw

Bewoners bouwen zelf, vaak zonder vergunning

Huurwoningen voor lage inkomens

Soms geen stroom of water

Verhuurd door woningcorporaties

Groeit snel door tekort aan woningen

Mengt verschillende inkomens

Zelfbouwwijk: zelf bouwen, geen stroom of water, snelle groei. Sociale woningbouw: huur voor lage inkomens, woningcorporaties, gemengde bevolking. Sociale woningbouw wordt vooral door corporaties verhuurd, niet door de overheid betaald voor de bewoners. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

2.3

De opbouw van steden

Een wijk wordt opgeknapt

Gentrificatie komt vooral voor in welvarende landen. Zo gaat het:

1

Oude wijk

Een oude, vaak vervallen stadswijk wordt opgeknapt.

2

Populairder

De wijk wordt in trek en de huurprijzen stijgen.

3

Verhuizen

Oorspronkelijke bewoners moeten soms vertrekken.

Gentrificatie kan leiden tot re-urbanisatie: mensen willen weer in de stad wonen.

Gentrificatie = een oude wijk wordt opgeknapt en populairder, waardoor de huren stijgen en de oorspronkelijke bewoners soms weg moeten. Re-urbanisatie = mensen gaan weer in de stad wonen door betere leefomstandigheden en voorzieningen. Bij gentrificatie komen vooral welvarendere mensen binnen. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

2.3

De opbouw van steden

Terug naar de stad

Welvarende landen

Gentrificatie maakt wijken aantrekkelijk. Daardoor willen mensen weer in de stad wonen: re-urbanisatie.

Minder welvarende landen

Gentrificatie is minder gewoon. Re-urbanisatie komt wel voor als de stad zich economisch ontwikkelt en investeringen aantrekt.

Re-urbanisatie komt dus in beide soorten landen voor, maar de oorzaak verschilt. In minder welvarende landen krijgen oude stadsdelen nieuw leven door investeringen. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

2.3

De opbouw van steden

O N T H O U D

Eerst trekken mensen de stad uit (suburbanisatie), later komen ze terug (re-urbanisatie).

Eén zin om vast te houden voor de laatste vragen. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

Vul de juiste woorden in.

Bij gentrificatie wordt een wijk opgeknapt door welvarendere bewoners. Bij suburbanisatie verlaten mensen juist de stad.

gentrificatie
suburbanisatie
re-urbanisatie
urbanisatie

2.3

De opbouw van steden

V R A A G 4

Gentrificatie = opknappen en nieuwe bewoners. Suburbanisatie = naar de rand verhuizen. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

2.3

De opbouw van steden

V R A A G 5

Wat is het gevolg van re-urbanisatie?

A

Er ontstaan meer zelfbouwwijken aan de rand

B

Het CBD wordt verlaten door bedrijven

C

Er komen meer inwoners in het stadscentrum

D

De stedelijke bevolking daalt

Goed is C. Bij re-urbanisatie trekken mensen weer naar de stad. De andere antwoorden beschrijven het omgekeerde of iets anders. ± 1 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

2.3

De opbouw van steden

V R A A G 6

Hoe beïnvloedt gentrificatie de oorspronkelijke bewoners van een wijk?

Model: de huren en prijzen stijgen, waardoor oorspronkelijke bewoners soms gedwongen worden te verhuizen. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

Waar komt het vooral voor?

2.3

De opbouw van steden

A F S L U I T E R 1

Welvarende landen

Minder welvarende landen

Zelfbouwwijken

Gentrificatie

Veel suburbs rond de stad

Sociale woningbouw

Bewoners blijven in de stad wonen

Oudere, slecht onderhouden CBD

Welvarend: gentrificatie, suburbs, sociale woningbouw. Minder welvarend: zelfbouwwijken, blijven wonen in de stad (beperkte infrastructuur), ouder CBD. Het CBD zelf bestaat in beide. ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

2.3

De opbouw van steden

A F S L U I T E R 2

Leg uit waarom mensen eerst de stad uit trekken en later weer terug.

Model: eerst kiezen mensen voor rust, ruimte en grotere woningen in de suburbs (suburbanisatie). Later worden oude stadswijken opgeknapt (gentrificatie) en krijgt de stad betere leefomstandigheden en voorzieningen, waardoor mensen er weer willen wonen (re-urbanisatie). ± 3 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash

2.3

De opbouw van steden

Begrippen

CBD

Centrum van de stad met kantoren, winkels en uitgaan.

Suburbanisatie

Mensen verlaten de stad voor de buitenwijken.

Suburb

Buitenwijk met rust en ruimte.

Zelfbouwwijk

Wijk waar bewoners zelf bouwen, vaak zonder vergunning.

Sociale woningbouw

Betaalbare huurwoningen voor lage inkomens.

Gentrificatie

Opgeknapte wijk, hogere huren, bewoners vertrekken.

Re-urbanisatie

Mensen gaan weer in de stad wonen.

Loop de begrippen langs. ± 2 min. Image credit: Etienne Girardet / Unsplash