expressionisme

Expressionisme

1 / 30
volgende
Slide 1: Slide
newEditorKunstMiddelbare schoolhavoLeerjaar 4

In deze les zitten 30 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Expressionisme

Vasili Kandinsky, Grote studie, 1914, olieverf op doek, collectie Museum Boijmans Van Beuningen

Expressionisme

Wat ging eraan vooraf

Wat is expressionisme

Hoe zien we dat in de beeldende kunst

Hoe zien we dat in andere disciplines

-architectuur

-muziek

-dans

-film

Vasili Kandinsky, Grote studie, 1914, olieverf op doek, collectie Museum Boijmans Van Beuningen

Voorafgaand:

Salonkunst

Edouard Dantan Un Coin du Salon en 1880, 1880


-Typische onderwerpen

-Harmonieuze composities

-Gladde afwerking


Dit werk, is dat een typisch voorbeeld van salonkunst? Waarom wel/niet?

Wat was typerend voor de salonkunst?

Benoem een vormgevingsaspect en een voorstellingsaspect

Deze slide heeft geen instructies

Voorafgaand:

Salonkunst

Edouard Dantan Un Coin du Salon en 1880, 1880


-Typische onderwerpen

-Harmonieuze composities

-Gladde afwerking


Dit werk, is dat een typisch voorbeeld van salonkunst? Waarom wel/niet?

Voorafgaand:

Salon des refusés

Édouard Manet, Le Déjeuner sur l'herbe, 1863

Waarom werd dit geweigerd?

Gewone naakte vrouw > geen godin

Alledaags tafereel > geen mythologisch of christelijk-historisch onderwerp maar een picknick

Geen gladde afwerking maar grove penseelstreken

Voorafgaand:

Impressionisme

Claude Monet, Impression, soleil levant, 1872

Wat zijn de kenmerken van het impressionisme?

Deze slide heeft geen instructies

Voorafgaand:

Impressionisme


Wat zijn ook alweer de kenmerken?

Claude Monet, Impression, soleil levant, 1872


Kunstenaars wilden de wereld objectief weergeven door het licht van het moment te vangen

Gevoel is niet belangrijk, het gaat om de indruk van het moment: de impressie

Vastleggen vluchtig moment of een sfeer (impressie)
vastleggen van lichtinval

Losse, zichtbare penseelstreken

Helder kleurgebruik

Alledaagse onderwerpen

Buiten werken

Voorafgaand:

Post-impressionisme

-Kunstenaar probeert gevoelens en emoties weer te geven

-Meer Structuur en vorm dan impressionisme

-Symbolisch kleurgebruik

-Expressief penseelgebruik

-Subjectieve weergave: interpretatie van de werkelijkheid

-Inspiratie van buiten Europa: Japanse prenten


Vincent van Gogh, De sterrennacht, 1889

Voorafgaand:

Post-impressionisme

Hiroshige, Plum Park in Kameido (1857)

van Gogh, bloeiende pruimenboomgaard (naar Hiroshige) (1887)

Voorafgaand:

Post-impressionisme

Vincent van Gogh, zelfportret met verbonden oor en pijp, 1889


Gevoel verbeelden:

-Anders dan romantiek (grote emoties die de kijker ook moest voelen)

-Eerste helft 19e eeuw

Voorafgaand:

Romantiek

Caspar David Friedrich, Der Wanderer über dem Nebelmeer, 1818


Gevoel verbeelden:

-Anders dan romantiek (grote emoties die de kijker ook moest voelen)

-Eerste helft 19e eeuw


Voorafgaand:

Post-impressionisme

Vincent van Gogh, zelfportret met verbonden oor en pijp, 1889


-Eigen privézaken en persoonlijke gevoelens worden belangrijk: wat de kijker daarvan vindt is van ondergeschikt belang

Expressionisme

Expressie van wat?

Expressie van wat?


-Uitdrukking geven aan emotie

Vasili Kandinsky, Grote studie, 1914, olieverf op doek, collectie Museum Boijmans Van Beuningen

Expressionisme

Kandinsky, één van de belangrijkste expressionisten:


‘een goed kunstwerk zegt vooral iets over de emoties van de maker.’

Expressie van wat?


-Uitdrukking geven aan emotie

Vasili Kandinsky, Grote studie, 1914, olieverf op doek, collectie Museum Boijmans Van Beuningen

Expressionisme

Om emoties adequaat vorm te geven is er geen belemmering om de werkelijkheid te veranderen als dat beter werkt:

  • Personen en objecten kunnen vervormd worden weergegeven

  • Kleuren hoeven niet naar waargenomen kleuren te zijn

  • Emotie kan ook worden vertaald naar hevige kwaststreken of andere ‘extreme’ vormgevingsaspecten.

Edvard Munch: De Schreeuw 1910? Tempera and oil on unprimed cardboard,

Expressionisme

Welke vormgevingsaspecten worden in dit werk gebruikt om emoties ‘adequaat’ vorm te geven?


Denk aan de begrippen uit de syllabus.

> Wat kun je zeggen over:


  • Vorm

  • Ruimte

  • Licht

  • Kleur

  • compositie

Edvard Munch: De Schreeuw 1910? Tempera and oil on unprimed cardboard,

Welke vormgevingsaspecten worden in dit werk gebruikt om emoties ‘adequaat’ vorm te geven?

Wat kun je zeggen over:


  1. vorm

  2. ruimte

  3. licht

  4. kleur

  5. compositie

Deze slide heeft geen instructies

Expressionisme

  • Voorstelling niet realistisch, vervormd weergegeven werkelijkheid


  • Geïnspireerd op primitieve bronnen:

Werk van: kinderen, natuurvolken, volkskunst


  • Nadruk op (bonte) kleuren, niet vanuit de waarneming


  • Academische regels worden afgewezen: spontaan, sober en direct


  • Gebruik van eenvoudige technieken

Henri Matisse, Portrait of Madame Matisse. The Green Line, 1905

Expressionisme

Ernst Ludwig Kirchner,

tentoonstellingsaffiche voor Galerie Arnold, 1910


die Brücke

Ernst Ludwig Kirchner - KG Brücke (tentoonstellingsaffiche voor Galerie Arnold in Dresden), 1910


Voorstelling niet realistisch, vervormd weergegeven werkelijkheid


Geïnspireerd op primitieve bronnen:

Werk van: kinderen, natuurvolken, volkskunst


Nadruk op (bonte) kleuren, niet vanuit de waarneming


Academische regels worden afgewezen: spontaan, sober en direct


Gebruik van eenvoudige technieken

Welke hiervoor benoemde kenmerken herken je hier?

Deze slide heeft geen instructies

Expressionisme

Architectuur

Michel de Klerk en Piet Kramer, De dageraad, 1923 (woningbouw amsterdam)

Expressionisme

Architectuur


Bouwen vanuit gevoel, zonder het verstand te gebruiken is af te raden.


De Amsterdamse school heeft als bouwstijl wel expressionistische kenmerken.





Michel de Klerk en Piet Kramer, De dageraad, 1923 (woningbouw amsterdam)


-Organische vormen: Gevels doen denken aan beeldhouwkunst.

-Uitbundig metselwerk: Er is veel aandacht voor de textuur en het patroon van metselwerk

-Decoratieve elementen: Gevels zijn versierd met sculpturen, raampartijen zijn decoratief.

-Gebouwen hebben vaak dramatische silhouetten, zoals scherpe hoeken en opvallende torenconstructies.

-De ontwerpen zijn minder rationeel en gericht op emotie, gevoel en ambacht

Opdracht:

-Onderzoek in duo's drie expressionistische kenmerken van de Amsterdamse school.


-Verzamel bij ieder kenmerk een afbeelding waarin je dit terugziet.


-Licht toe hoe je dit terugziet.


-Zet de kenmerken met toelichting en illustrerende afbeeldingen in een (word-)bestand en deel dat in One-Note

Michel de Klerk en Piet Kramer, De dageraad, 1923 (woningbouw amsterdam)


-Organische vormen: Gevels doen denken aan beeldhouwkunst.

-Uitbundig metselwerk: Er is veel aandacht voor de textuur en het patroon van metselwerk

-Decoratieve elementen: Gevels zijn versierd met sculpturen, raampartijen zijn decoratief.

-Gebouwen hebben vaak dramatische silhouetten, zoals scherpe hoeken en opvallende torenconstructies.

-De ontwerpen zijn minder rationeel en gericht op emotie, gevoel en ambacht

Expressionisme

Architectuur

Peter Behrens, AEG Turbinefabriek Berlijn (1909)

Expressionistische muziek

> Hoe zou je de kenmerken van het expressionisme kunnen terugherkennen in muziek?

  • Voorstelling niet realistisch, vervormd weergegeven werkelijkheid


  • Geïnspireerd op primitieve bronnen


  • Nadruk op (bonte) kleuren, niet vanuit de waarneming


  • Academische regels worden afgewezen


  • Gebruik van eenvoudige technieken

Arnold schönberg, Blue Self-Portrait 1910


Atonaliteit: Het loslaten van traditionele toonsoorten; muziek heeft geen rustpunt of centrale toon.

Gebruik van dissonantie: Samenklanken die als 'spannend' of 'wringend' ervaren worden, overheersen.

Extreme dynamiek en contrasten: Plotselinge wisselingen tussen zeer zacht (pianissimo) en zeer luid (fortissimo).

Hoekige melodielijnen: Melodieën zijn grillig, onvoorspelbaar en bevatten grote, onnatuurlijke intervallen.

Instrumentatie: Ongebruikelijke instrumentcombinaties

Thematiek: Vaak donker, dramatisch en psychologisch (angst, dromen, het onderbewuste).

Primitieve inspiratiebronnen zoals volksmuziek

Expressionistische dans

> Hoe zou je de kenmerken van het expressionisme kunnen terugherkennen in dans?

  • Voorstelling niet realistisch, vervormd weergegeven werkelijkheid


  • Geïnspireerd op primitieve bronnen


  • Nadruk op (bonte) kleuren, niet vanuit de waarneming


  • Academische regels worden afgewezen


  • Gebruik van eenvoudige technieken

Isadora Duncan


Afkeuring academische regels: Vrijheid in beweging, blote voeten

Emotie en expressie: De innerlijke emotionele toestand staat centraal.

Zwaartekracht: Dansers werken met de aarde (grondgebonden), vallen en herstellen, in plaats van te streven naar gewichtloosheid.

Bewegingsstijl: Vaak hoekig, grillig, dierlijk of primitief, maar soms ook vloeiend en geïnspireerd op de natuur.

Ademhaling: Ademhaling is de bron van beweging.

Geen vast patroon: Choreografieën zijn vaak experimenteel, improviserend en persoonlijk.

Let ook op de kleding

Expressionistische film

> Hoe zou je de kenmerken van het expressionisme kunnen terugherkennen in film?

  • Voorstelling niet realistisch, vervormd weergegeven werkelijkheid


  • Geïnspireerd op primitieve bronnen


  • Nadruk op (bonte) kleuren, niet vanuit de waarneming


  • Academische regels worden afgewezen


  • Gebruik van eenvoudige technieken

The Cabinet of Dr. Caligari, 1920


Vervormde Decors & Architectuur: Decors zijn vaak abstract, asymmetrisch en geschilderd, met kromme lijnen en scherpe hoeken

Chiaroscuro Belichting: Sterk contrast belichting wordt gebruikt om emotionele spanning en onheil te benadrukken.

Thematiek van Onrust: Films verkennen vaak duistere thema's zoals waanzin, paranoia, verraad, angst en onderdrukking

Overacting: overdreven mimiek bij acteurs en gebaren om emoties fysiek zichtbaar te maken.

Symboliek: de fotografie weerspiegelt de psychologische toestand van de personages. 

Extreme camerastandpunten: hier zie je die symboliek ook terug

Voorafgaand:

Post-impressionisme

“Hokusai wekt hetzelfde gevoel op – maar in zijn geval, met zijn lijnen, zijn tekening, […] zijn die golven klauwen, de boot zit erin verstrikt, je voelt het. Ach ja, als we de kleuren of de tekening perfect zouden maken, zouden we die emoties niet oproepen.” Vincent van Gogh, 1888, brief 676 aan Theo van Gogh.