Water.pptx
Hoofdstuk 5
Water
Onderdelen in deze les
Hoofdstuk 5
Water
De brug 1
water op aarde
Aan het einde van de les
Weet je wat voor soorten water er zijn en waar deze voorkomen
Begrijp je hoe de waterkringloop werkt
Begrijp je hoe de waterbalans per gebied verschilt en wat daarvan gevolgen zijn
De waterkringloop
De zon verdampt zeewater, waterdamp stijgt op, koelt af en condenseert.
Neerslag valt uiteindelijk terug in zee
De zon is de motor achter de waterkringloop
Condensatie is wanneer waterdamp in vloeibaar water veranderd
De waterkringloop
Neerslag valt boven land en het water gaat via rivieren en grondwater weer naar de zee
Vast (ijs of sneeuw)
Vloeibaar (water of regen)
Gasvorming (waterdamp)
Korte waterkringloop
Lange waterkringloop
Zoet, zout en brak water
Zoet water
Oppervlaktewater: rivieren , kanalen, meren, sloten en beken
Grondwater: planten en drinkwater
Brak water
Mix wat zout en zoet water
Vooral in het westen van Nederland, hier drijft zoet grondwater op zout water (zoet water is lichter)
Boeren zijn het hier blij mee, gewassen kunnen er niet tegen
Zoet, zout en brak water
Sluis
Riviermonding
De waterbalans
We krijgen water via
De rivieren die naar Nederland stromen
De neerslag
Het grondwater dat vanuit de buurlanden naar Nederland toestroomt
We verliezen water via
Het oppervlaktewater en het grondwater dat naar de zee stroomt
Verdamping
Door het te gebruiken
Waterbalans, het verschil tussen watertoevoer en waterverlies
Positieve waterbalans
Meer krijgen dan verliezen (kan voor overstromingen zorgen)
Negatieve waterbalans
Meer verliezen dan krijgen (kan voor waterschaarste zorgen)
Voeg hier je vraag toe
Voeg hier je vraag toe
De brug 2
Rivieren en hun stroomgebied
Aan het einde van de les
Weet je uit welke onderdelen een stroomgebied bestaat
Je kunt beschrijven en verklaren wat er in de boven- midden- en benedenloop van een rivier gebeurd
Je kent de verschillende soorten rivieren en hun kenmerken
Zet de nummers van de foto’s in de juiste volgorde op je antwoordblad. Begin met de bron van de Rijn en eindig met de monding van de Rijn
1-2-3
3-2-1
2-3-1
1-3-2
stroomgebied
Rivieren stromen altijd van een hoog naar een laag punt, vaak beginnen ze in berggebieden
Dit noemen we de bron, de plek waar de rivier begint
Rivieren beginnen smal, maar door de doordat verschillende beekjes samenkomen wordt het een grote rivier
Soorten rivieren
Een stroomgebied is het gebied waarbinnen al het regen- en smeltwater via een hoofdrivier naar de zee stroomt
De waterscheiding is de grens tussen de stroomgebieden
Bestaat uit 3 delen
De bovenloop
De middenloop
De benedenloop, hier vindt je de delta
Materiaal wordt steeds fijner naar mate de rivier bij de delta komt
Zwitserland
Frankrijk
Soorten rivieren
Rivieren stromen van hoog naar laag
Regenrivier (Rivier die alleen water krijgt door regen) Maas
Gletsjerrivier (Rivier die water van smeltende gletsjers krijgt)
Gemengde rivieren (Smeltwater van gletsjers en regenwater) Rijn
Geef aan waardoor teveel drinkwaterwinning in de duinen erosie door de wind veroorzaakt
De brug 3
Water en de mens
Aan het einde van de les
Begrijp je hoe belangrijk water voor de mens is
Kun je uitleggen op welke manieren water vervuild wordt
Begrijp je waarom en hoe er duurzamer met water omgegaan kan worden
Watergebruik
Water wordt overal ter wereld gebruikt
persoonlijke verzorging
huishouden
recreatie
landbouw
transport
industrie
Vooral de industrie slurpt waren om te wassen, koelen of spoelen
Doordat de wereldbevolking groeit en we welvarender zijn geworden neemt de vraag naar bruikbaar water toe
Het aanbod blijf hetzelfde, daardoor ontstaat er waterstress, een tekort aan school water
Watervervuiling
Door de bevolkingsgroei neem watervervuiling toe, dot zijn de grootste vervuilers
De landbouw (door bestrijdingsmiddelen en meststoffen)
De industrie (microplastics en kleine chemische stoffen)
De consument (medicijnresten, steeds meer door vergrijzing)
Energiecentrales (koelwater, dit wordt warm, slecht voor de
planten en dieren)
Slim met water omgaan
Ook toekomstige generaties willen graag over voldoende schoon zoetwater beschikken
Oplossing
- Duurzaam waterbeheer: bewust
en zuinig omgaan met drinkwater
- Handig omgaan met regenwater
de wc
de tuin
5.1 rivieren
Aan het einde van de les
Kun je het stroomgebied van de grote rivieren in de Nederlandse delta beschrijven
Kun je het verschil in waterafvoer tussen de Maas en Rijn verklaren
Begrijp je waarom het transport over water belangrijk is voor Nederland
Stroomgebieden in Nederland
kenmerken
Bij het eindpunt sedimenteren zij hun meegevoerde zand en klei bij de delta
De Rijn
De Maas
De Schelde
De Eems
Nederland ligt in de stroomgebieden van 4 verschillende rivieren, voor alle rivieren in Nederland hun eindpunt
Het is de plek waar rivieren in zee uitmonden
Er vindt sedimentatie van zand en klei plaats
Het is een vlak, laag gelegen gebied
Verschillen tussen de rijn en de maas
Het debiet is de totale hoeveel water die een rivier afvoert op een bepaalde plek per tijdseenheid
Het regiem is de schommeling in de waterafvoer van een rivier
De Rijn
- Gemengde rivier
- Debiet is 2300 m3 per seconde
- Regiem is ongelijk verdeeld
De Maas
- Regen rivier
- Debiet is 230 m3 per seconde
- Regiem is ongelijk verdeeld
Transpoort over water
Om regenrivieren (de Maas) het hele jaar bevaarbaar te houden zijn er stuwen en sluizen aangelegd
Leg uit dat door de oude zeebodem deze zoetwatermeren ongeschikt zijn voor waterwinning
Kies eerst of door waterwinning verdroging of verzilting optreedt
5.2 Watergebruik
Aan het einde van de les
Weet je hoe in hoog- en laag-Nederland drinkwater gewonnen wordt
Begrijp je hoe het watergebruik verandert
Begrijp je hoe de kwaliteit en beschikbaarheid van het water onder druk staan
Hoog en laag Nederland
Drinkwater in hoog-Nederland
Waterleidingbedrijven zorgen voor de drinkwaterwinning in Nederland
Het winnen van zoetwater voor consumptie
In hoog Nederland (gebieden boven NAP) zakt regenwater snel de grond in
Het zand heeft een filtrerende werking (het vermogen om vervuiling uit het water te halen)
Grondwater wordt hier gepompt uit de grond, gezuiverd en dot water is dan geschikt als drinkwater
Drinkwater in laag-Nederland
Laag Nederland: de grond bestaat uit klei en veen. Soms ligt de grond zo laag dat er zeewater omhoog komt
Grondwater wordt brak en niet meer te drinken
Oppervlakte wordt naar de duinen gepompt zodat het daar gefilterd kan worden
Spaarbekkens, grote plassen waar planten en bacteriën en water filteren
Er moet zoet water worden blijven aangevuld, anders kan het uitdrogen
Watergebruik
In Nederland is het watergebruik vrij constant
Waterbesparende apparaten
1 = piekafvoer
2 = veel
1 = stormvloed
2 = weinig
5.3 waterbeheer
Aan het einde van de les
Begrijp je hoe en waarom Nederland steeds vaker te maken krijgt met wateroverlast en –tekorten
Kun je uitleggen wat het nationaal Deltaprogramma is
Kun je uitleggen wat de voor- en nadelen zijn van de maatregelen die Nederland neemt om water op duurzame manier te beheren
Te veel en te weinig
Ongeveer de helft van Nederland ligt onder de zeespiegel
Kustgebied en het rivierengebied lopen het meest gevaar
Als een rivier extreem veel water afvoert noem je dit piekafvoer
Niet te veel, niet te weinig
Dit maakt Nederland kwetsbaar voor overstromingen
Naast de regen zijn er ook drogere en warmere periodes
Klimaatverandering zorgt voor extremere weersomstandigheden
Stevigere hoosbuien
Stijgende zeespiegel
Hogere temperaturen
Er ontstaat bodemerosie
= het wegspoelen of wegwaaien van de vruchtbare bovenlaag van de bodem
Niet te veel, niet te weinig
In kustgebieden kan er dan makkelijker zoutwater doorlekken onder de duinen en dijken
Dit het kwelwater en maakt de bodem zouter
In drogere periodes daalt de grondwaterstand
Nationaal deltaprogramma
Waterveiligheid (bescherming tegen overstromingen d.m.v. dijken en sluizen)
Zoetwatervoorziening (goed gebruik maken van zoetwater)
Ruimtelijke adaptatie
klimaatadaptatie, zo goed mogelijk aanpassen aan klimaatverandering
Het nationaal Deltaprogramma is een plan waarin afspraken staan om Nederland te beschermen tegen overstromingen en te zorgen voor voldoende zoetwater
Effecten van maatregelen
Economisch (heeft te maken met geld)
Wat kost het om de leefomgeving aan te passen
Politiek (hoe denkt de overheid erover)
Welke wetten/regels komen er en hoe lang duur dat?
Sociaal-cultureel (hoe denken de bewoners erover)
Wat vinden bewoners van de maatregelen?
Natuurlijk (wat is het best voor de natuur)
Zijn de ingrepen niet te schadelijk voor de natuur
Alle wensen en maatregelen van het Deltaprogramma kun je bekijken vanuit verschillende dimensies
Natuur
6.1 belangrijke rivieren
Aan het einde van de les
Ken je de namen en kenmerken van enkele grote rivieren in het Midden-Oosten en China
Kun je uitleggen hoe belangrijk die rivieren in het Midden-ooaten en China zijn voor het transport over water
Rivieren in het Midden-Oosten
90% van het Midden-Oosten bestaat uit woestijn en is voor water afhankelijk van de volgende 4 rivieren
1. Eufraat > bron: hooggebergte Turkije
2. Tigris > bron: hooggebergte Turkije
3. Jordaan > bron: in Libanon
4. Nijl > bronnen: in Ethiopië en in Uganda
transport in het Midden-Oosten
De grote rivieren zijn internationaal niet zo belangrijk
Niet goed bevaarbaar omdat ze ondiep zijn
Alleen in Egypte speelt transport over de rivier een rol
Ook het Suezkanaal is cruciaal en verbindt de Rode zee met de Middellandse zee
Rivieren in China
In China zijn er 3 belangrijke (gemengde) rivieren
Huang He (Gele Rivier) > bron: Himalaya.
Löss zorgt voor de gele kleur
Chang Jiang (Blauwe Rivier) > bron: Himalaya;
Vervoert het meeste water
Xi Jiang (Parelrivier) > bron: op de grens met Noord-Vietnam:
Mond uit in Guangzhou en is zo verbonden met het achterland
transport over water in China
De rivieren in China worden veel gebruikt voor scheepvaart
De rivieren zijn goed verbonden met de grote steden Shanghai en Guangzhou en het achterland
Leg uit op welke plaats meer sediment op de rivierbodem ligt en waarom
6.2 waterbronnen en Waterverbruik
Aan het einde van de les
Ken je de belangrijkste waterbronnen in het Midden-Oosten en China
Begrijp je waarom het watergebruik in het Midden-Oosten en China toeneemt
Je kunt uitleggen wat de gevolgen van het toenemende watergebruik in het Midden-Oosten en China zijn
Belangrijke waterbronnen
Hoe komen de landen in het Midden-Oosten en China aan water?
Neerslag
Oppervlaktewater (belangrijkste leverancier)
Grondwater
Zeewater ontzilten
Aquifers
Het Midden-Oosten en China beschikken over aquifers
Waterhoudende laag in de ondergrond
Dit water is heel lang geleden hier opgeslagen
Het water wordt niet aangevuld
(wordt ook wel fossiel water genoemd)
Steeds meer water
Het watergebruik in het Midden-Oosten neemt steeds meer toe door volgende punten
- Bevolkingsgroei
- Welvaartsgroei
- Landbouw (irrigatie)
- Industrie
- Neerslag
- Stuwmeren
- Oppervlaktewater
- Grondwater
- Zeewater (ontzilten)
Afkomstig van
Gevolgen van het toenemende watergebruik
De vraag naar water blijft groeien terwijl veel landen al waterstress hebben
Grondwater daalt
Aquifers raken leger
Spanning over het water
Vooral gebieden in de benedenloop hebben hier last van
6.3 Waterproblemen
Aan het einde van de les
Je kunt uitleggen voor welke problemen watertekorten in het Midden-Oosten en China zorgen
Begrijp je wat de gevolgen van wateroverschotten in het Midden-Oosten en China zijn
Waterproblemen in het Midden-Oosten
Het Midden-Oosten heeft vooral last van watertekorten
Droge en warme klimaten, klimaatverandering en mensen gebruiken meer dan dat er eigenlijk beschikbaar is
Er ontstaat verdroging
= de grondwaterstand staat blijvend lager dan normaal
Waterproblemen in het Midden-Oosten
Het meeste water gaat naar de landbouw voor irrigatie
Verzilting
= het zouter worden
van de bodem
Door verdamping blijven er zouten achter waardoor er niets meer kan groeien
nadeel
Waterproblemen in China
China is een erg groot land met verschillende klimaten en heeft te maken met watertekorten en wateroverschotten
Waterkrachtcentrales vallen uit -> tekort aan energie
Het water in de rivier staat te laag -> geen scheepsvaart
Waterproblemen in China
In China vind grootschalig bodemerosie plaats door het kappen van bossen in de boven- en middenloop
Door hevige regenbuien stomen mineralen maar ook de hele grond zelf de rivier in
Modderstromen
6.4 waterbeheer
Aan het einde van de les
Ken je enkele algemene manieren om zuiniger met water om te gaan
Kun je enkele oplossingen voor waterproblemen in het Midden-Oosten en China beschrijven
Begrijp je wat de voor- en nadelen van die oplossingen zijn gezien vanuit de verschillende aardrijkskundige dimensies
Algemene oplossingen
Er zijn verschillende manieren om slimmer met het kostbare water om te gaan
Afvalwater opnieuw gebruiken
Water ontzilten
Druppelirrigatie of gewassen bedekken met plastic en doeken
Gewassen die minder water nodig hebben
Vervuiling van oppervlakte- en grondwater tegengaan
Oplossingen in het Midden-Oosten
In het Midden-Oosten zijn er verschillende plannen en projecten om voldoende water te beschikken voor de bevolking en landbouw
Red-Sea Dea-Sea project (energie en stabiel waterpeil)
Stuwdammen
Voordelen:
Leveren een watervoorraad
Controle op het waterpeil
Elektriciteit opwekken
Nadelen
Mensen worden gedwongen te verhuizen
Weinig vruchtbaar slib in de benedenloop
Ruzies
Oplossingen in China
In China wordt steeds meer gebruik gemaakt van manieren om slimmer voedsel te verbouwen met minder waterverbruik
De drieklovendam
Zuid-Noord water transfer project
6.5 grote waterbouwkundige projecten
Aan het einde van de les
Weet je welke grote waterbouwkundige werken in Egypte, Turkije en Israël zijn uitgevoerd
Kun je de voor- en nadelen van deze waterbouwkundige werken uitleggen
Egypte
In 1971 werd in het zuiden van Egypte de Aswandam geopend
Voordelen
Waterstanden kunnen geregeld worden
Boeren beschikken het hele jaar over irrigatiewater
De stuwdam levert elektriciteit op
Nadelen
Er wordt geen slib meer afgezet, veel slib blijft voor de dam liggen
Er verdampt meer, omdat het meer een groot oppervlak heeft
Mensen worden gedwongen om te verhuizen
Turkije
De Eufraat en Tigris ontspringen in Turkije, in Turkije liggen 22 stuwdammen
Grote zoetwatervoorraad, elektriciteit en minder overstromingen voor Turkije
Syrië en Irak krijgt juist minder stroom en viezer water
Stroomopwaarts en stroomafwaarts
Stroomopwaarts wijst de richting tegen de stroom in, naar de bron van de rivier
Stroomafwaarts wijst met de stroom mee, naar de monding van de rivier
6.6 Conflicten om water
Aan het einde van de les
Kun je enkele voorbeelden van waterconflict geven
Kun je verklaren wat de oorzaak en gevolgen van die waterconflicten zijn
Langs de nijl
Boeren gaan in Egypte steeds meer bestrijdingsmiddelen gebruiken
De vervuiling neemt toe en komt in het grondwater terecht
Egypte ligt in de benedenloop en stroomopwaarts in Sudan liggen ook stuwdammen
Dit zorgt voor ruzie tussen de landen
