Sondevoeding (1)

Sondevoeding

1 / 36
volgende
Slide 1: Slide
newEditorVerzorgendeMBOStudiejaar 2

In deze les zitten 36 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Sondevoeding

Wat weet je al over sondevoeding?

Inleiding

Om sondevoeding aan een zorgvrager te kunnen toedienen, is het belangrijk dat je de anatomie en fysiologie van het spijsverteringskanaal kent en het slikproces begrijpt.



Er zijn verschillende redenen waarom je als verzorgende sondevoeding toedient aan een zorgvrager. Op basis van de reden bepaalt de arts of diëtist welke soort sondevoeding nodig is en via welke weg je deze moet toedienen.


Anatomie van het spijsverteringsstelsel

Spijsverteringsstelsel

Het spijsverteringsstelsel kun je zien als een elastische buis die begint in de mondholte en eindigt bij de anus.

De functies van het spijsverteringsstelsel zijn:


  • inname van voedsel uit het uitwendig milieu (eten en drinken)

  • verkleining en menging van het voedsel (kauwen en kneden)

  • chemische bewerking door enzymen (vertering)

  • vervoer van voedsel door het spijsverteringsstelsel (knijpbewegingen)

  • overdracht van de voedingsstoffen aan het bloed (opname)

  • uitscheiding van onverteerde en onverteerbare stoffen (ontlasting)

Wat is sondevoeding

Sondevoeding is een volwaardige vloeibare voeding die via een voedingssonde (flexibele slang) in de maag of dunne darm terechtkomt.


Sondevoeding bevat alle voedingsstoffen die een mens dagelijks nodig heeft, zoals:

  • koolhydraten

  • eiwitten

  • vetten

  • vitaminen

  • mineralen

  • water

Soorten sondevoeding

Er zijn veel soorten sondevoeding. De voeding kan verschillen in verteerbaarheid, samenstelling en vorm. De arts of diëtist bepaalt welke soort sondevoeding en welke toedieningswijze geschikt is voor de zorgvrager.


Op basis van verteerbaarheid kun je sondevoeding onderverdelen in;

  • In polymere voeding zijn de eiwitten, vetten en koolhydraten hetzelfde opgebouwd als in normale voeding. Je kunt polymere sondevoeding dus alleen toedienen aan zorgvragers met een intact spijsverteringsstelsel.

  • In monomere voeding zijn de eiwitten, vetten en koolhydraten al voor verteerd. Het lichaam neemt deze voeding sneller en gemakkelijker op dan polymere voeding, omdat het niet meer verteerd hoeft te worden. Monomere voeding wordt vooral toegediend aan zorgvragers met problemen in het spijsverteringsstelsel.


  • Een specifiek soort monomere voeding is oligomere voeding. Het lijkt op monomere voeding, maar de moleculen zijn iets minder klein.

Verschillende soorten sondevoeding

  • De kant-en-klare sondevoeding wordt in zorgorganisaties het meest gebruikt.


  • De voordelen van kant-en-klare sondevoeding zijn dat deze hygiënisch is en gemakkelijk in gebruik.


  • Ongeopend hoef je de voeding niet gekoeld te bewaren.


  • Een geopende fles sondevoeding zet je voorzien van datum en tijd in de koelkast. (24u houdbaar)

Redenen voor sondevoeding?

Reden voor sondevoeding;
somatische aandoeningen

Een somatische aandoening kan het voor de zorgvrager moeilijk maken om voldoende voeding binnen te krijgen. Bijvoorbeeld;


  • Na een operatie of behandeling niet voldoende voedsel en vocht binnenkrijgen


  • Zijn eten niet binnenhouden en ernstig afvallen door een maag- en/of darmaandoening (zoals de ziekte van Crohn) die langdurig braken en diarree veroorzaakt


  • Ondervoed raken door kanker, omdat de aandoening en de behandeling daarvan leiden tot verminderde eetlust, misselijkheid en braken

Reden voor sondevoeding;
neurologische aandoeningen

  • Neurologische aandoeningen kunnen kauwproblemen en ernstige slikstoornissen veroorzaken. Dat komt doordat de samenwerking van spieren bij het kauwen en slikken is verstoord.


  • Als verzorgende ben je extra alert op mogelijke kauw- en slikproblemen bij een zorgvrager met een neurologische aandoening. Je kunt een logopediste vragen of deze met een slikproef kan bepalen of eten en drinken veilig is.


  • Een zorgvrager in een coma (bewusteloosheid) is niet in staat om zelfstandig voedsel en vocht binnen te krijgen; hij krijgt sondevoeding.

Reden voor sondevoeding;
psychische aandoeningen

Voedings- en eetstoornissen zijn psychische aandoeningen waarbij mensen langdurig te weinig voeding binnenkrijgen en/of binnenhouden. De meest bekende eetstoornis waarbij (gedwongen) sondevoeding nodig kan zijn, is anorexia nervosa.


Deze zorgvragers vertonen ook gedrag om gewichtstoename te voorkomen, zoals vrijwel niets eten, dwangmatig bewegen, braken en laxeermiddelen gebruiken.


Soorten voedingssondes

Er zijn verschillende voedingssondes van verschillende materialen zoals:

  • pvc (polyvinylchloride) voedingssonde: voor kortdurend gebruik, na maximaal tien dagen verwijderen omdat de tip hard wordt door inwerking van maagzuur (een harde tip kan de maagwand beschadigen of zelfs doorboren)

  • PUR (polyurethaan) voedingssonde: soepel en glad door de dunne wand, heeft een voerdraad om het inbrengen te vergemakkelijken, mag meestal maximaal vier tot acht weken blijven zitten (je leest dat in de richtlijn van de fabrikant)

  • silicone voedingssonde: erg soepel, iets dikkere wand dan de PUR-sonde, heeft een voerdraad, mag meestal maximaal een aantal maanden blijven zitten (je leest dat in de richtlijn van de fabrikant). De wand van deze sonde is minder kwetsbaar; zo is er bijvoorbeeld minder interactie van het materiaal met medicatie

Dikte en lengte van de voedingssonde

  • De diameter (dikte) van een voedingssonde wordt uitgedrukt in Charrière (Ch).



  • Een voedingssonde van Ch 6 (voor kinderen) is bijvoorbeeld dun. Een voedingssonde van Ch 12 (voor volwassenen) is dik. De arts schrijft voor welke dikte je moet gebruiken.



  • Voedingssondes zijn in verschillende lengten verkrijgbaar. Een neusmaagsonde voor volwassenen is ongeveer 110 centimeter. Voor kinderen is dit 50 centimeter.

Manieren om sondevoeding toe te dienen

Sondevoeding kun je op verschillende manieren toedienen:

  • per portie (bolus) via een spuit

  • druppelsgewijs met een voedingspomp

  • druppelsgewijs met een toedieningssysteem op zwaartekracht

Welke soorten sondes bestaan er?


Er zijn verschillende soorten sondes waaronder;


  • Neusmaagsonde

  • Neusdunnedarmsonde (naso-duodenale sonde)

  • PEG – sonde (Percutane Endoscopische Gastrostomie)

  • PEJ – sonde (Percutane Endoscopische Jejunostomie)


De neusmaagsonde is de meest gebruikte voedingssonde.

Sondevoeding via neus-maagsonde

Controleren

Complicaties neus- maagsonde


  1. De sonde is verschoven.

    • Controleer met de pH-indicator of de sonde nog in de maag ligt.

    • Als de sonde niet meer in maag ligt: verwijder de sonde en breng in overleg met de behandelaar een nieuwe sonde in.

  2. De sonde is niet doorgankelijk.

  • Controleer of de sonde de juiste dikte heeft.

  • Laat de cliënt een andere houding aannemen.

  • Spoel de sonde door met lauwwarm water in een 10-20 ml-spuit.

  • Breng zo nodig een nieuwe sonde in.

  1. De cliënt braakt.

  • Stop de toediening en laat de cliënt rechtop zitten.

  • Controleer of de temperatuur goed is.

  • Controleer de ligging van de sonde met een pH-meting.

  • Dien de voeding op een langzamer tempo toe.

4.De cliënt moet hoesten of wordt benauwd.

  • Stop de toediening.

  • Controleer de ligging van de sonde met een pH-meting.

  • Overleg met de behandelaar.

Peg-sonde


Wanneer krijgt iemand een PEG-sonde?

PEG-sonde

  • Percutane: dat betekent 'door de huid'

  • Endoscopische: dat betekent 'binnenin kijken'

  • Gastrostomie: dat betekent 'opening naar de maag'


Een PEG-sonde wordt geplaatst wanneer iemand langdurig (langer dan 4 weken) sondevoeding of medicatie nodig heeft en niet in staat is via de mond voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen.


Een PEG-sonde is een slangetje van de buitenkant van uw buik naar de binnenkant van uw maag.


Complicaties

De fistel bloedt - Oefen met een gaas lichte druk uit op de fistel. Als het bloeden niet stopt, overleg met de behandelaar.

De sonde is uit de fistelopening gevallen. - Plaats een reservesonde in het fistelkanaal, om te zorgen dat het fistelkanaal niet dichtgroeit. Neem contact op met de behandelaar. Breng bij een vers fistelkanaal (niet ouder dan 4 weken) niets in en neem meteen contact op met de behandelaar. Let op: een sonde die uitkomt in de darm kun je niet zelf inbrengen. Neem meteen contact op met de behandelaar.

Koorts of pijn - Overleg met de behandelaar.

Drukplekken door druk van de externe fixatiedisk. Plaats de fixatiedisk vrij van de huid, ongeveer 5 tot 10 mm.

Wildvleesvorming. - Pas de normale verzorging van de sonde toe. Niet aanstippen. Overleg met de behandelaar bij hardnekkige klachten.

Sonde door buikwand verzorgen

  • De huid rond de insteekopening kan ook onder de douche schoongespoeld worden.

  • Doorspoelen van de sonde kan verschillen per type sonde, hoe vaak er voeding of medicatie wordt gegeven. Doorspoelen: met 20 ml kraanwater.

  • Controleer regelmatig de balloninhoud 10ml +/-. Volg de instructie van de fabrikant hoe vaak dit moet gebeuren.

  • Let op: dompelen en draaien van de sonde mag niet altijd.

  • Klem de sonde af met een klem, maak een knik of gebruik een driewegkraan. Gebruik liever geen kocher in verband met mogelijke beschadiging van de sonde.

  • Zorg voor een reservesonde of katheter om de fistel open te houden als de sonde eruit valt.

Dompelen en draaien?

  1. Let op: dompelen en draaien mag niet altijd.

    1. PEG-sonde met interne fixatiedisk: wel dompelen, niet draaien.

    2. PEJ-sonde: wel dompelen, niet draaien.

    3. PEG-J-sonde: wel dompelen, niet draaien.

    4. PEC-sonde: wel dompelen, niet draaien.

    5. Sonde met fixatieballon: dompelen volgens afspraak, wel draaien.

    6. Button: draaien volgens afspraak.

      • Dompelen: duw de sonde 5 cm naar binnen, zodat de interne fixatiedisk loskomt van de maag/darmwand. Frequentie in overleg met de behandelaar.

      • Draaien: draai eenmaal daags een volledige slag om de lengteas, zowel linksom als rechtsom.

Medisch rekenen

Medisch rekenen - sondevoeding

Formules
1. aantal ml : aantal uren = ml per uur

  1. (aantal ml x 20) : (aantal uur x 60) = het aantal druppels per minuut 



1ml = 20 druppels

1 L = 1000 ml


Oefensom

Myrthe Valk is een cliënt in de gehandicaptenzorg. Zij krijgt 1000ml sondevoeding van 8:00 tot 12:00u. 


Op hoeveel ml per uur stel je de pomp in?

(aantal ml : aantal uren = ml per uur)





Oplossing

1000 ml : 4 uur = 250 ml per uur

Oefensom

Myrthe Valk is een cliënt in de gehandicaptenzorg. Zij krijgt 1000ml sondevoeding van 8:00 tot 12:00u. 


Myrthe krijgt nu ook sondevoeding maar de pomp is kapot. Je moet nu sondevoeding geven zonder pomp.
Hoe doe je dat?

Oplossing

(1000 X 20) : (4 x 60) = het aantal druppels per minuut 


20000 : 240 = 83,333 druppels per minuut. 


83 druppels per minuut

Bronnen

Thiemen Meulenhoff – Traject – Verpleegtechnische handelingen n3

Module 5 Sondevoeding