Houtsoorten en plaatmateriaal

Houtsoorten en plaatmateriaal

1 / 38
volgende
Slide 1: Slide
newEditorTvt algemeenMiddelbare schoolvmbo b, kLeerjaar 2

In deze les zitten 38 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Houtsoorten en plaatmateriaal

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Ik kan uitleggen in welke twee hoofdgroepen hout wordt verdeeld en daar voorbeelden, duurzaamheidsklassen en houtachtige plaatmaterialen bij noemen.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden denk jij bij hout?

Gebruik dit als start: laat leerlingen losse woorden noemen zoals boom, plank, hard, zacht, meubel of bos. Pak 2 of 3 woorden uit de wolk terug bij de uitleg over hoofdgroepen.

Twee hoofdgroepen hout

Hout wordt meestal verdeeld in twee hoofdgroepen:


  • Loofhout

  • Naaldhout


Deze indeling heeft te maken met de soort boom waar het hout vandaan komt.

Open met het bordje met verschillende houtsoorten als dat aanwezig is. Laat leerlingen zien dat hout er verschillend uit kan zien, maar dat we het eerst grof indelen in twee groepen.

Wat is loofhout?

Loofhout komt van loofbomen.


Loofbomen verliezen vaak hun blad in de winter. Niet al het loofhout is even hard of zwaar.

Benadruk dat leerlingen 'loofhout = hardhout' niet altijd als vaste regel moeten onthouden. In de lesbrief staat dat er ook zachte soorten loofhout zijn.

Voorbeelden van loofhout

Voorbeelden van bomen die loofhout leveren:


  • eik

  • berk

  • beuk

  • kastanje

  • populier

  • wilg

  • linde

Deze slide heeft geen instructies

Zacht en hard loofhout

Binnen loofhout zijn er verschillen:


  • zachter loofhout: linde, populier, wilg

  • hard hout komt vaak uit de tropen

  • voorbeeld: Azobe

  • langzaam groeiende bomen zijn vaak duurder

Noem dat sommige tropische hardhoutsoorten heel langzaam groeien. In de lesbrief staat dat een boom soms pas na ongeveer 100 jaar volgroeid is.

Wat is naaldhout?

Naaldhout komt van naaldbomen.


Naalden zijn de bladeren van deze bomen. Sommige naaldbomen hebben smalle naalden, andere schubvormige bladeren.

Deze slide heeft geen instructies

Kenmerken van naaldhout

  • naaldbomen groeien vaak sneller

  • het hout is vaak zachter

  • daardoor is het meestal goedkoper dan loofhout

Leg uit dat dit algemene kenmerken zijn. De boomsoort en het groeiklimaat hebben ook invloed op de hardheid van het hout.

Voorbeelden van naaldhout

Voorbeelden van naaldbomen:


  • den

  • spar

  • lariks


Lariks is bijzonder: deze naaldboom verliest in de winter wel zijn naalden.

Deze slide heeft geen instructies

Veelgebruikte soorten in Nederland

In Nederland worden vaak deze soorten naaldhout gebruikt:


  • vuren → afkomstig van de fijnspar

  • grenen → afkomstig van de grove den


Boomsoort en groeiklimaat bepalen mede de eigenschappen van het hout.

Laat eventueel een stukje vuren of grenen zien als dat beschikbaar is.

Van welke bomen komt loofhout?

A

Loofbomen

B

Naaldbomen

C

Fruitplanten

D

Struiken

Controleert het basisonderscheid tussen loofhout en naaldhout.

Vul de juiste woorden in

Hout wordt verdeeld in twee hoofdgroepen: loofhout en naaldhout. Naaldhout komt van naaldbomen en is vaak goedkoper dan loofhout. Een bijzondere naaldboom is de lariks, want die verliest in de winter zijn naalden.

loofhout
naaldhout
goedkoper
lariks
eikenhout
duurder
berk
triplex

Blanks volgen de kern uit dit blok: de twee hoofdgroepen, een kenmerk van naaldhout en het bijzondere voorbeeld lariks.

Duurzaamheid van hout

Bij hout betekent duurzaamheid:


hoe goed een houtsoort bestand is tegen schimmels en bacteriële aantasting.


Dat is in Nederland belangrijk, omdat hout hier met vocht en aantasting te maken kan krijgen.

Hier gaat duurzaamheid over natuurlijke weerstand van hout tegen aantasting, niet alleen over milieuvriendelijkheid. Dat verschil is belangrijk.

Duurzaamheidsklassen

Hout krijgt een duurzaamheidsklasse van 1 tot 5:


  • klasse 1 = zeer duurzaam

  • klasse 5 = niet duurzaam


Hoe lager het cijfer, hoe duurzamer het hout is.

Deze slide heeft geen instructies

Waarom is dit belangrijk?

De duurzaamheidsklasse helpt bij het kiezen van hout.


Hout dat beter bestand is tegen aantasting gaat meestal langer mee in lastige omstandigheden.

Koppel dit aan praktische toepassingen: buiten, vochtige ruimtes of plekken waar hout lang goed moet blijven.

Welke klasse is het meest duurzaam?

A

Klasse 5

B

Klasse 1

C

Klasse 3

D

Klasse 4

Veel leerlingen denken dat een hoger getal beter is. Hier juist: hoe lager het cijfer, hoe duurzamer het hout.

Vul de juiste woorden in

Bij hout betekent duurzaamheid hoe goed een houtsoort bestand is tegen schimmels en bacteriële aantasting. Hout krijgt een duurzaamheidsklasse van 1 tot 5. Klasse 1 is zeer duurzaam en klasse 5 is niet duurzaam.

schimmels
bacteriële aantasting
5
niet duurzaam
verf
3
waterdicht
heel zwaar

Laat leerlingen goed letten op het verschil tussen duurzaamheid van hout en keurmerken voor bosbeheer, dat later komt.

Wat zijn houtachtige platen?

Houtachtige plaatmaterialen zijn platen die van hout zijn gemaakt.


Ze ontstaan door houtdelen samen te voegen, zoals:

  • latten

  • fineerlagen

  • spanen

  • vezels

Leg het woord 'houtachtig' eenvoudig uit: het is geen massief stuk hout, maar een plaat gemaakt van houtonderdelen.

Waarvoor gebruik je deze platen?

Houtachtige platen worden gebruikt voor:


  • interieur

  • meubels

  • vloeren

  • plafonds

  • wanden

  • verpakkingen

Deze slide heeft geen instructies

Soorten plaatmateriaal

Voorbeelden van houtachtige plaatmaterialen:


  • triplex

  • multiplex

  • underlayment

  • spaanplaat

  • meubelplaat

  • MDF

  • OSB

Noem dat er nog meer soorten zijn, zoals hardboard, zachtboard en cementgebonden spaanplaat, maar houd de aandacht bij de bekendste voorbeelden uit de les.

Triplex en multiplex

Deze platen bestaan uit houtfineerlagen.


De lagen worden haaks op elkaar gelijmd. Dat maakt de plaat stevig en helpt tegen kromtrekken.

Leg 'haaks op elkaar' uit als: de nerfrichting van de ene laag loopt anders dan die van de volgende laag.

Verschil tussen triplex en multiplex

Kenmerkend is een oneven aantal lagen:


  • triplex = 3 lagen

  • multiplex = 5 of meer lagen


In de praktijk worden de namen soms door elkaar gebruikt.

Deze slide heeft geen instructies

Bewerken van triplex en multiplex

Bij het bewerken let je op dit soort punten:


  • gebruik een scherp zaagblad

  • boor schroefgaten voor

  • verzink daarna de schroefkop

  • voorboren helpt scheuren voorkomen

Verbind dit aan veilig en netjes werken in BWI. Vooral bij dun materiaal en triplex is voorboren belangrijk.

MDF

MDF betekent Medium-Density-Fibreboard.


MDF is gemaakt van houtvezels die met harsen tot platen worden geperst.

Deze slide heeft geen instructies

Eigenschappen van MDF

MDF:


  • is relatief zacht

  • is makkelijk te bewerken

  • zaag je met fijne vertanding

  • heeft een sterk zuigende werking

Noem dat MDF daardoor populair is in technieklessen en interieurwerk.

Soorten en afwerking van MDF

Er zijn verschillende soorten MDF, zoals:


  • standaard MDF voor binnen

  • brandvertragend MDF

  • vochtbestendig MDF (V313)


Voor schilderen zet je MDF eerst in de grondverf.

Leg uit dat grondverf belangrijk is omdat MDF veel verf opzuigt.

Waaruit bestaat multiplex?

A

Houtvezels

B

Drie lagen

C

Vijf of meer lagen

D

Losse latten

Distractors komen uit de les: houtvezels hoort bij MDF, drie lagen bij triplex.

Vul de juiste woorden in

Triplex en multiplex bestaan uit houtfineerlagen. Die lagen worden haaks op elkaar gelijmd. MDF is gemaakt van houtvezels en moet voor schilderen eerst in de grondverf worden gezet.

houtfineerlagen
haaks op elkaar
houtvezels
grondverf
spanen
naast elkaar
lakverf
naalden

Dit checkt de twee belangrijkste plaatmaterialen uit het blok: opbouw van triplex/multiplex en afwerking van MDF.

Noem één kenmerk van MDF of multiplex.

Bespreek antwoorden als: triplex 3 lagen, multiplex 5 of meer lagen, lagen haaks op elkaar, MDF van houtvezels, MDF eerst in grondverf. Laat leerlingen één juist kenmerk noemen in eenvoudige taal.

Keurmerken voor hout

Omdat bossen en grondstoffen belangrijk zijn, bestaan er keurmerken voor hout.


Die keurmerken helpen bij het herkennen van hout uit verantwoorde of duurzaam beheerde bossen.

Hier betekent duurzaamheid juist wel: verantwoord omgaan met bossen en grondstoffen. Benoem het verschil met duurzaamheidsklassen van hout.

FSC, PEFC en STIP

  • FSC: hout uit verantwoord beheerde bossen of recyclage

  • PEFC: internationaal keurmerk voor duurzaam bosbeheer

  • STIP: Nederlands bedrijfskeurmerk voor verantwoord ingekocht en verkocht hout

Houd de uitleg eenvoudig op A1-niveau. Het doel is herkenning van de drie namen en hun betekenis in grote lijnen.

Welk keurmerk is Nederlands?

A

PEFC

B

MDF

C

FSC

D

STIP

MDF is een bewust gekozen afleider: geen keurmerk maar plaatmateriaal.

Welk keurmerk kende jij al?

1

FSC

2

PEFC

3

STIP

4

Geen van deze

Deze slide heeft geen instructies

Wat heb jij vandaag geleerd over hout?

Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen kort terugkijken op de lesinhoud.

Wat hielp jou het meest bij deze les?

Reflectie op het leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeelden, plaatjes, uitleg, invuloefeningen, herhalen.

Begrippenlijst

loofhout - hout van loofbomen

naaldhout - hout van naaldbomen

loofboom - boom die vaak in de winter blad verliest

naaldboom - boom met naalden of schubvormige bladeren

duurzaamheid van hout - mate waarin hout bestand is tegen schimmels en bacteriën

duurzaamheidsklasse - indeling van hout van klasse 1 tot en met 5

houtachtig plaatmateriaal - plaat gemaakt van samengevoegde houtdelen

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

triplex - plaat met 3 houtfineerlagen

multiplex - plaat met 5 of meer houtfineerlagen

houtfineerlaag - dunne laag hout

MDF - plaat van houtvezels en hars

FSC - keurmerk voor verantwoorde herkomst van hout

PEFC - internationaal keurmerk voor duurzaam bosbeheer

STIP - Nederlands keurmerk voor houtverwerkingsbedrijven

Deze slide heeft geen instructies