Houtsoorten en plaatmateriaal
Houtsoorten en plaatmateriaal
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan uitleggen in welke twee hoofdgroepen hout wordt verdeeld en daar voorbeelden, duurzaamheidsklassen en houtachtige plaatmaterialen bij noemen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden denk jij bij hout?
Gebruik dit als start: laat leerlingen losse woorden noemen zoals boom, plank, hard, zacht, meubel of bos. Pak 2 of 3 woorden uit de wolk terug bij de uitleg over hoofdgroepen.
Twee hoofdgroepen hout
Hout wordt meestal verdeeld in twee hoofdgroepen:
Loofhout
Naaldhout
Deze indeling heeft te maken met de soort boom waar het hout vandaan komt.
Open met het bordje met verschillende houtsoorten als dat aanwezig is. Laat leerlingen zien dat hout er verschillend uit kan zien, maar dat we het eerst grof indelen in twee groepen.
Wat is loofhout?
Loofhout komt van loofbomen.
Loofbomen verliezen vaak hun blad in de winter. Niet al het loofhout is even hard of zwaar.
Benadruk dat leerlingen 'loofhout = hardhout' niet altijd als vaste regel moeten onthouden. In de lesbrief staat dat er ook zachte soorten loofhout zijn.
Voorbeelden van loofhout
Voorbeelden van bomen die loofhout leveren:
eik
berk
beuk
kastanje
populier
wilg
linde
Deze slide heeft geen instructies
Zacht en hard loofhout
Binnen loofhout zijn er verschillen:
zachter loofhout: linde, populier, wilg
hard hout komt vaak uit de tropen
voorbeeld: Azobe
langzaam groeiende bomen zijn vaak duurder
Noem dat sommige tropische hardhoutsoorten heel langzaam groeien. In de lesbrief staat dat een boom soms pas na ongeveer 100 jaar volgroeid is.
Wat is naaldhout?
Naaldhout komt van naaldbomen.
Naalden zijn de bladeren van deze bomen. Sommige naaldbomen hebben smalle naalden, andere schubvormige bladeren.
Deze slide heeft geen instructies
Kenmerken van naaldhout
naaldbomen groeien vaak sneller
het hout is vaak zachter
daardoor is het meestal goedkoper dan loofhout
Leg uit dat dit algemene kenmerken zijn. De boomsoort en het groeiklimaat hebben ook invloed op de hardheid van het hout.
Voorbeelden van naaldhout
Voorbeelden van naaldbomen:
den
spar
lariks
Lariks is bijzonder: deze naaldboom verliest in de winter wel zijn naalden.
Deze slide heeft geen instructies
Veelgebruikte soorten in Nederland
In Nederland worden vaak deze soorten naaldhout gebruikt:
vuren → afkomstig van de fijnspar
grenen → afkomstig van de grove den
Boomsoort en groeiklimaat bepalen mede de eigenschappen van het hout.
Laat eventueel een stukje vuren of grenen zien als dat beschikbaar is.
Van welke bomen komt loofhout?
Loofbomen
Naaldbomen
Fruitplanten
Struiken
Controleert het basisonderscheid tussen loofhout en naaldhout.
Vul de juiste woorden in
Hout wordt verdeeld in twee hoofdgroepen: loofhout en naaldhout. Naaldhout komt van naaldbomen en is vaak goedkoper dan loofhout. Een bijzondere naaldboom is de lariks, want die verliest in de winter zijn naalden.
Blanks volgen de kern uit dit blok: de twee hoofdgroepen, een kenmerk van naaldhout en het bijzondere voorbeeld lariks.
Duurzaamheid van hout
Bij hout betekent duurzaamheid:
hoe goed een houtsoort bestand is tegen schimmels en bacteriële aantasting.
Dat is in Nederland belangrijk, omdat hout hier met vocht en aantasting te maken kan krijgen.
Hier gaat duurzaamheid over natuurlijke weerstand van hout tegen aantasting, niet alleen over milieuvriendelijkheid. Dat verschil is belangrijk.
Duurzaamheidsklassen
Hout krijgt een duurzaamheidsklasse van 1 tot 5:
klasse 1 = zeer duurzaam
klasse 5 = niet duurzaam
Hoe lager het cijfer, hoe duurzamer het hout is.
Deze slide heeft geen instructies
Waarom is dit belangrijk?
De duurzaamheidsklasse helpt bij het kiezen van hout.
Hout dat beter bestand is tegen aantasting gaat meestal langer mee in lastige omstandigheden.
Koppel dit aan praktische toepassingen: buiten, vochtige ruimtes of plekken waar hout lang goed moet blijven.
Welke klasse is het meest duurzaam?
Klasse 5
Klasse 1
Klasse 3
Klasse 4
Veel leerlingen denken dat een hoger getal beter is. Hier juist: hoe lager het cijfer, hoe duurzamer het hout.
Vul de juiste woorden in
Bij hout betekent duurzaamheid hoe goed een houtsoort bestand is tegen schimmels en bacteriële aantasting. Hout krijgt een duurzaamheidsklasse van 1 tot 5. Klasse 1 is zeer duurzaam en klasse 5 is niet duurzaam.
Laat leerlingen goed letten op het verschil tussen duurzaamheid van hout en keurmerken voor bosbeheer, dat later komt.
Wat zijn houtachtige platen?
Houtachtige plaatmaterialen zijn platen die van hout zijn gemaakt.
Ze ontstaan door houtdelen samen te voegen, zoals:
latten
fineerlagen
spanen
vezels
Leg het woord 'houtachtig' eenvoudig uit: het is geen massief stuk hout, maar een plaat gemaakt van houtonderdelen.
Waarvoor gebruik je deze platen?
Houtachtige platen worden gebruikt voor:
interieur
meubels
vloeren
plafonds
wanden
verpakkingen
Deze slide heeft geen instructies
Soorten plaatmateriaal
Voorbeelden van houtachtige plaatmaterialen:
triplex
multiplex
underlayment
spaanplaat
meubelplaat
MDF
OSB
Noem dat er nog meer soorten zijn, zoals hardboard, zachtboard en cementgebonden spaanplaat, maar houd de aandacht bij de bekendste voorbeelden uit de les.
Triplex en multiplex
Deze platen bestaan uit houtfineerlagen.
De lagen worden haaks op elkaar gelijmd. Dat maakt de plaat stevig en helpt tegen kromtrekken.
Leg 'haaks op elkaar' uit als: de nerfrichting van de ene laag loopt anders dan die van de volgende laag.
Verschil tussen triplex en multiplex
Kenmerkend is een oneven aantal lagen:
triplex = 3 lagen
multiplex = 5 of meer lagen
In de praktijk worden de namen soms door elkaar gebruikt.
Deze slide heeft geen instructies
Bewerken van triplex en multiplex
Bij het bewerken let je op dit soort punten:
gebruik een scherp zaagblad
boor schroefgaten voor
verzink daarna de schroefkop
voorboren helpt scheuren voorkomen
Verbind dit aan veilig en netjes werken in BWI. Vooral bij dun materiaal en triplex is voorboren belangrijk.
MDF
MDF betekent Medium-Density-Fibreboard.
MDF is gemaakt van houtvezels die met harsen tot platen worden geperst.
Deze slide heeft geen instructies
Eigenschappen van MDF
MDF:
is relatief zacht
is makkelijk te bewerken
zaag je met fijne vertanding
heeft een sterk zuigende werking
Noem dat MDF daardoor populair is in technieklessen en interieurwerk.
Soorten en afwerking van MDF
Er zijn verschillende soorten MDF, zoals:
standaard MDF voor binnen
brandvertragend MDF
vochtbestendig MDF (V313)
Voor schilderen zet je MDF eerst in de grondverf.
Leg uit dat grondverf belangrijk is omdat MDF veel verf opzuigt.
Waaruit bestaat multiplex?
Houtvezels
Drie lagen
Vijf of meer lagen
Losse latten
Distractors komen uit de les: houtvezels hoort bij MDF, drie lagen bij triplex.
Vul de juiste woorden in
Triplex en multiplex bestaan uit houtfineerlagen. Die lagen worden haaks op elkaar gelijmd. MDF is gemaakt van houtvezels en moet voor schilderen eerst in de grondverf worden gezet.
Dit checkt de twee belangrijkste plaatmaterialen uit het blok: opbouw van triplex/multiplex en afwerking van MDF.
Noem één kenmerk van MDF of multiplex.
Bespreek antwoorden als: triplex 3 lagen, multiplex 5 of meer lagen, lagen haaks op elkaar, MDF van houtvezels, MDF eerst in grondverf. Laat leerlingen één juist kenmerk noemen in eenvoudige taal.
Keurmerken voor hout
Omdat bossen en grondstoffen belangrijk zijn, bestaan er keurmerken voor hout.
Die keurmerken helpen bij het herkennen van hout uit verantwoorde of duurzaam beheerde bossen.
Hier betekent duurzaamheid juist wel: verantwoord omgaan met bossen en grondstoffen. Benoem het verschil met duurzaamheidsklassen van hout.
FSC, PEFC en STIP
FSC: hout uit verantwoord beheerde bossen of recyclage
PEFC: internationaal keurmerk voor duurzaam bosbeheer
STIP: Nederlands bedrijfskeurmerk voor verantwoord ingekocht en verkocht hout
Houd de uitleg eenvoudig op A1-niveau. Het doel is herkenning van de drie namen en hun betekenis in grote lijnen.
Welk keurmerk is Nederlands?
PEFC
MDF
FSC
STIP
MDF is een bewust gekozen afleider: geen keurmerk maar plaatmateriaal.
Welk keurmerk kende jij al?
FSC
PEFC
STIP
Geen van deze
Deze slide heeft geen instructies
Wat heb jij vandaag geleerd over hout?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen kort terugkijken op de lesinhoud.
Wat hielp jou het meest bij deze les?
Reflectie op het leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeelden, plaatjes, uitleg, invuloefeningen, herhalen.
Begrippenlijst
loofhout - hout van loofbomen
naaldhout - hout van naaldbomen
loofboom - boom die vaak in de winter blad verliest
naaldboom - boom met naalden of schubvormige bladeren
duurzaamheid van hout - mate waarin hout bestand is tegen schimmels en bacteriën
duurzaamheidsklasse - indeling van hout van klasse 1 tot en met 5
houtachtig plaatmateriaal - plaat gemaakt van samengevoegde houtdelen
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
triplex - plaat met 3 houtfineerlagen
multiplex - plaat met 5 of meer houtfineerlagen
houtfineerlaag - dunne laag hout
MDF - plaat van houtvezels en hars
FSC - keurmerk voor verantwoorde herkomst van hout
PEFC - internationaal keurmerk voor duurzaam bosbeheer
STIP - Nederlands keurmerk voor houtverwerkingsbedrijven
Deze slide heeft geen instructies