Fotosynthese en assimilatie (Biologie vwo), les 2: Examentraining
STOFWISSELING VAN DE CEL · FOTOSYNTHESE
Examentraining
Fotosynthese en assimilatie: zo pak je examenvragen aan
Lesduur is: 45 minIntroductie
Onderdelen in deze les
STOFWISSELING VAN DE CEL · FOTOSYNTHESE
Examentraining
Fotosynthese en assimilatie: zo pak je examenvragen aan
Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: MUuslimabonu / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
STOFWISSELING VAN DE CEL · FOTOSYNTHESE
Wat ga je kunnen?
Ik kan bij een grafiek, schema of reactievergelijking over fotosynthese de juiste stappen volgen en mijn antwoord onderbouwen.
Deze slide heeft geen instructies
STOFWISSELING VAN DE CEL · FOTOSYNTHESE
Zo pak je een examenvraag aan
1. Lees: wat is gegeven: een grafiek, een schema of een reactievergelijking?
2. Zoek: gaat het om lichtreactie, donkerreactie, beperkende factoren of voortgezette assimilatie?
3. Koppel: verbind stoffen, energievorm en plaats (thylakoïden of stroma) aan dat onderdeel.
4. Schrijf: geef een kort antwoord met het juiste begrip en onderbouw het met een gegeven uit de bron.
Deze slide heeft geen instructies
Tomatenplanten in een kas op Kreta
STOFWISSELING VAN DE CEL · FOTOSYNTHESE
Vraagtype 1: grafiek met beperkende factoren
Kijk eerst naar de assen en de eenheden (hier klux en mg CO2 per uur), en lees dan de lijnen af.
Een stijgende lijn: de factor op de x-as beperkt nog.
Een vlakke lijn: een andere factor beperkt. Zoek welke factor de lijn hoger maakt.
Een kweker verhoogt in een kas het licht, de CO2 of de temperatuur om de opbrengst te verhogen.
Image credit: Petro Stelte / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Hoeveel mg CO2 per uur legt de plant vast bij 25 °C en 30 klux?
8 mg per uur
16 mg per uur
12 mg per uur
30 mg per uur
Antwoord: 12 mg per uur. De rode lijn (25 °C) stijgt tot 40 klux, bij 30 klux is dat 30 x 0,4 = 12. Verwachte fout: 8 aflezen, dat is de waarde van de groene lijn (15 °C). Image credit: Eigen schema, LessonUp
CO2 is ruim aanwezig. Wat beperkt de fotosynthese bij 15 °C en 30 klux?
De temperatuur
De lichtintensiteit
De hoeveelheid CO2
De hoeveelheid chlorofyl
Bij 15 °C is de lijn al vlak vanaf 20 klux: meer licht helpt niet, maar bij 25 °C stijgt de fotosynthese wel verder. Dus de temperatuur beperkt. Verwachte fout: licht kiezen omdat het op de x-as staat. Image credit: Eigen schema, LessonUp
STOFWISSELING VAN DE CEL · FOTOSYNTHESE
Vraagtype 2: reactievergelijking
Fotosynthese: 6 CO2 + 6 H2O + lichtenergie geeft C6H12O6 + 6 O2.
Tel links en rechts van de pijl elke soort atoom: C, H en O moeten gelijk zijn.
De getallen voor de formules zijn aantallen moleculen of mol.
Vermenigvuldig alle getallen met hetzelfde getal als er meer glucose ontstaat.
Deze slide heeft geen instructies
Welke reactievergelijking van fotosynthese is kloppend?
6 CO2 + 6 H2O + lichtenergie geeft C6H12O6 + 12 O2
6 CO2 + 6 H2O + lichtenergie geeft C6H12O6 + 6 O2
6 CO2 + 6 H2O + lichtenergie geeft 6 C6H12O6 + 6 O2
C6H12O6 + 6 O2 geeft 6 CO2 + 6 H2O + lichtenergie
Controleer per atoomsoort. De goede: links 6 C, 12 H en 18 O, rechts 6 C, 12 H en 18 O. De tweede heeft rechts 30 O, de derde rechts 36 C, de vierde is de omgekeerde reactie en heeft geen licht nodig. Verwachte fout: de omgekeerde reactie kiezen.
Hoeveel mol O2 komt vrij bij 4 mol glucose?
Antwoord: 24 mol. Per mol glucose komt 6 mol O2 vrij, dus 4 x 6 = 24. Verwachte fout: 6 noemen, de waarde voor één mol glucose.
Bladcellen van mos met veel bladgroenkorrels (groene bolletjes)
STOFWISSELING VAN DE CEL · FOTOSYNTHESE
Vraagtype 3: schema lezen
In een schema geven pijlen de stofstromen aan: let op de richting.
Water en licht gaan de lichtreactie in, zuurstof komt eruit.
ATP en NADPH gaan van de lichtreactie naar de donkerreactie.
Wat de donkerreactie achterlaat gaat terug naar de lichtreactie, CO2 gaat de donkerreactie in.
Image credit: Des_Callaghan / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Welke stoffen gaan via pijl 4 terug naar de lichtreactie?
ATP en NADPH
ADP en NADPH
ATP en NADP+
ADP en NADP+
Pijl 3 voert ATP en NADPH naar de donkerreactie. Daar worden ze gebruikt en blijven ADP (met fosfaat) en NADP+ over, die via pijl 4 teruggaan om opnieuw opgeladen te worden. Verwachte fout: ATP en NADPH kiezen, de stoffen van pijl 3. Image credit: Eigen schema, LessonUp
Welke pijl hoort bij koolstofdioxide?
Pijl 5
Pijl 1
Pijl 2
Pijl 6
CO2 wordt in de donkerreactie vastgelegd, dus pijl 5 naar de donkerreactie. Pijl 1 is water, pijl 2 zuurstof, pijl 6 glucose. Verwachte fout: pijl 2, omdat leerlingen CO2 met gaswisseling uit het blad associëren. Image credit: Eigen schema, LessonUp
STOFWISSELING VAN DE CEL · FOTOSYNTHESE
Vraagtype 4: stoffen en hun functie
Bepaal eerst: gaat het om een bouwstof, een brandstof, een reservestof of een enzym?
Koolhydraten bestaan uit suikereenheden, vetten uit glycerol en vetzuren, eiwitten uit aminozuren.
Let op oplosbaarheid: vetoplosbaar of wateroplosbaar bepaalt de plaats in een membraan.
Gebruik in je antwoord de naam van de stof en de functie.
Deze slide heeft geen instructies
Welk deel van een fosfolipide is vetoplosbaar?
De kop met het fosfaat
Alleen het glycerol
De twee staarten van vetzuren
Het hele molecuul
De vetzuren vormen de vetoplosbare staarten, de kop met glycerol en fosfaat is wateroplosbaar. Verwachte fout: de kop kiezen.
Waarom moet een mens essentiële aminozuren met voedsel binnenkrijgen?
Ze zijn de enige aminozuren in eiwitten
Alleen die bevatten stikstof
Het lichaam kan ze zelf niet maken
Ze leveren meer energie dan andere
Essentiële aminozuren kan het lichaam niet zelf aanmaken. Verwachte fout: denken dat essentieel betekent dat ze het belangrijkst zijn voor de energievoorziening.
Welk vraagtype vind jij het lastigst?
Grafiek met beperkende factoren
Reactievergelijking
Schema lezen
Stoffen en hun functie
Bespreek het gekozen vraagtype na met een voorbeeld uit de les.
STOFWISSELING VAN DE CEL · FOTOSYNTHESE
Tips voor op het examen
Tel bij een reactievergelijking altijd de atomen links en rechts.
Bij een grafiek: een stijgende lijn betekent dat de factor op de x-as beperkt, een vlakke lijn dat een andere factor beperkt.
De zuurstof komt uit water en de koolstof in glucose uit koolstofdioxide.
Lichtreactie levert ATP en NADPH, de donkerreactie gebruikt ze.
Deze slide heeft geen instructies
