Powerpoint Brazilie Brugklas.pptx
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
Hoofdstuk 8: Brazilië
HST 8
AK - Brugklas
Leerdoelen voor vandaag
Een eerste kennismaking met Brazilië
Welke delen zijn dichtbevolkt?
Welke delen zijn dunbevolkt?
En waarom?
Ligging Brazilië t.o.v. andere landen
Vegetatie
Welke delen van Brazilië zijn dunbevolkt? En waarom wonen er weinig mensen daar?
Wat weet je over het land Brazilië?
Opdracht
Lees voor je begint de theorie door.
Lees: 'Groot land, grote bevolking' en 'verschillende landschappen.'
Maken par 4.1:
maak eerst vraag 1,2. Atlas mag je gebruiken.
Klaar:
probeer vraag 3.
Welke landschappen zijn er te vinden in Brazilië?
Welke delen van Brazilië zijn dichtbevolkt? En waarom wonen de mensen daar?
Urbanisatie is een ander woord voor verstedelijking.
Urbanisatiegraad
Bevolkingsdiagram Brazilië
Beroepsbevolking
Levensverwachting
Bevolkingsdiagram
Opdrachten
Doorlezen paragraaf 4.1.
Maken: alle vragen van paragraaf 4.1 behalve vraag 2.
klaar, bekijk het filmpje en het linkje in classroom
• Oplossing overheid: binnenland beter bewoonbaar maken.
🡪 banen creëren, wegen aanleggen
Vooral in het Amazonegebied.
🡪 toename landbouw en mijnbouw
🡪 toename bevolking
• Toename welvaart + verhuizing naar de stad = minder kinderen
- korte termijn: gunstige bevolkingsontwikkeling
🡪 veel productieve mensen (beroepsbevolking),
weinig onproductieve mensen (ouderen, kinderen)
- lange termijn: ongunstige bevolkingsontwikkeling
🡪 meer ouderen, kleinere aanvulling beroepsbevolking
Verstedelijking en bevolking
De leeftijdsopbouw kun je laten zien in een bevolkingsdiagram.
🡪 elke staaf is een leeftijdsgroep
🡪 links mannen, rechts vrouwen
B154 Leeftijdsopbouw
De vorm van een bevolkingsdiagram laat de kenmerken
van de leeftijdsopbouw zien.
• Gambia: piramidevorm
- hoog geboortecijfer
- snelgroeiende bevolking
- ontwikkelingslanden: weinig family planning
B155 Soorten bevolkingsdiagrammen
De vorm van een bevolkingsdiagram laat de kenmerken
van de leeftijdsopbouw zien.
• Indonesië: granaat
- lage geboortecijfers
- langzame bevolkingsgroei
- meer ontwikkeld land
B155 Soorten bevolkingsdiagrammen
De vorm van een bevolkingsdiagram laat de kenmerken
van de leeftijdsopbouw zien.
• Duitsland: urn
- dalend geboortecijfer
- dalende bevolkingsgroei of bevolkingsafname
- rijke ontwikkelde landen
B155 Soorten bevolkingsdiagrammen
Levensverwachting = het gemiddelde aantal te
verwachten levensjaren op een bepaalde leeftijd.
🡪 meestal: bij de geboorte.
🡪 in Nederland: in 100 jaar gestegen van 55 naar
83 jaar (vrouwen) en 80 jaar (mannen)
• Oorzaken:
- verbeteringen gezondheidszorg
- gezondere leefgewoonten
🡪 gevolg: vergrijzing
B156 Levensverwachting
Urbanisatiegraad = hoog in rijke landen (80%), laag in minst
ontwikkelde landen (32%).
🡪 percentage stedelingen in een land.
• Urbanisatietempo = hoog in arme landen door
ruraal-urbane migratie.
🡪 urbanisatietempo = snelheid waarmee de urbanisatiegraad
toeneemt
🡪 ruraal-urbane migratie = migratie van platteland naar stad
• De verstedelijking gaat eigenlijk te snel.
🡪 onvoldoende voorzieningen en woningen in de steden
🡪 krottenwijken
B239 Percentage stedelingen
Primate city = megastad die ver boven de andere steden in een land uitsteekt.
🡪 centrum politiek en economie
🡪 vb: Buenos Aires, Bangkok, Londen, Parijs
• Primacy = mate waarin de eerste stad groter en belangrijker is dan de tweede.
🡪 soms: dubbele primate city
🡪 vb: Rio de Janeiro en São Paulo
Overheden willen primacy vaak graag verkleinen.
🡪 betere spreiding bevolking en welvaart
🡪 lastig door aantrekkelijkheid primate city
B241 Primate city
Globalisering
3 soorten landen - ontwikkelings - opkomende en ontwikkelde landen
Brazilië is een opkomend land.
🡪 nog niet echt ontwikkeld, maar wel een snelle groei
van de economie.
🡪 BRICS-landen: 5 grootste opkomende landen.
Oorzaken economische groei:
• Door globalisering groeit de export
• Veel export mogelijk door:
- veel vruchtbare grond
- veel natuurlijke hulpbronnen
2014: begin economische crisis.
• Export naar China daalde enorm.
• Minder export 🡪 minder producten nodig 🡪
veel werkloosheid.
• Grote afhankelijkheid olieprijs.
De neergang van de economie
2018: Oud president Bolsonaro doet belofte:
einde economische crisis.
🡪 meer ruimte geven aan landbouw
en mijnbouw.
• Hoop Brazilianen: meer banen en welvaart
• Zorgen: natuurlandschappen en klimaat
Land van de toekomst?
Nieuwe president
- vanaf
Lula da Silva
2023
-wil het regenwoud weer beschermen
Opdrachten:
Maakwerk:
Maak van paragraaf 4.2 (met atlas / internet).
Vraag 2
Klaar ga verder met: 3, 6,7,8
Opdrachten:
Maakwerk:
Controleer of je paragraaf 8.1 en 8.2 in het (digitale) werkboek
helemaal af hebt.
Maak hiervan een samenvatting van paragraaf 8.1 en 8.2.
Lever deze in via Classroom.
( (klas) AK 2019-2020)
Samenvatting: alle belangrijke onderdelen (begrippen, stukjes tekst)
verhalend noteren.
Bij aardrijkskunde gebruik je vijf schaalniveaus:
- lokale schaal: stad of dorp
- regionale schaal: landsdeel, provincie, streek
- nationale schaal: land
- continentale schaal: meer dan één land, werelddeel
- mondiale schaal: wereld
(- fluviale schaal: stroomgebied van een rivier)
Door inzoomen en uitzoomen kun je van schaalniveau
veranderen.
B13 Wisselen van schaalniveau
De ontwikkelingskenmerken laten zien of een land is
ontwikkeld of niet.
• Bnp per inwoner
🡪 hoe hoger het bnp per inwoner, hoe hoger de welvaart
• Welzijn = kwaliteit van leven
🡪 4 basisbehoeften: voedsel, huisvesting,
onderwijs, gezondheidszorg
• Andere ontwikkelingskenmerken:
- snelle bevolkingsgroei
- groter aandeel mensen werkzaam in de landbouw
- snellere groei percentage stedelingen
B224 Kenmerken van ontwikkeling
Iets wat iedereen echt nodig heeft om redelijk te kunnen leven, noem je een basisbehoefte.
Vier basisbehoeften:
• Voedsel
• Huisvesting
• Onderwijs
🡪 analfabetisme
• Gezondheidszorg
🡪 artsendichtheid
🡪 zuigelingensterfte
B226 Basisbehoeften
Vroeger: scherpe tweedeling in de wereld: noord-zuidverdeling.
🡪 noordelijk halfrond: ontwikkelde landen
🡪 zuidelijk halfrond: ontwikkelingslanden (derde wereld)
• Nu: noordelijk halfrond nog wel rijker, maar welvaart zuidelijk
halfrond neemt sterk toe.
• Opkomende landen / groeilanden
🡪 BRICS-landen
Nieuwe afkortingen: MINT-landen en N-11
• Achterblijvers: bewoners kunnen niet voorzien in basisbehoeften
🡪 leven onder de armoedegrens
B228 Groeiers en achterblijvers
Globalisering = het doorgaande proces van internationale uitwisseling van mensen, goederen, geld en
informatie (kennis, cultuur).
🡪 mondialisering
• Drie soorten:
- economische globalisering
- politieke globalisering
- culturele globalisering
• De aarde als global village door
afname relatieve afstand.
🡪 ook negatieve gevolgen
B247 Globalisering
Vroeger: grote inkomensongelijkheid in Brazilië.
🡪 economische groei: afgenomen
🡪 economische crisis: toegenomen
• Ongeveer 10% bevolking is nog arm.
🡪 niet goed voorzien in basisbehoeften
🡪 noordoosten en grote steden
• Sterk gegroeide middenklasse.
• Superrijken.
🡪 zuidoosten
Grote verschillen in rijkdom
Grote regionale ongelijkheid in Brazilië.
• Zuidoosten en regio rond Brasília: meest welvarend.
Noordoosten: minst welvarend.
🡪 gevolg: binnenlandse migratie
• Hoeveelheid banen + soort banen bepalend voor de welvaart.
🡪 hogere lonen in industrie en dienstensector
Brasília: goedbetaalde banen voor hoogopgeleide mensen.
🡪 niet voor iedereen: grote informele sector
Arm en rijk in Brazilië
Ook binnen gebieden is sprake van grote
ongelijkheid: sociale ongelijkheid.
🡪 Sᾶo Paulo en Rio de Janeiro
• Zelfbouwwijken / favela’s:
- op plekken waar niemand wil wonen
- gebrekkige of geen voorzieningen
- meer armoede, criminaliteit en werkloosheid
🡪 ook sterk verbeterde wijken: Rocinha
• Contrast met rijke rijken als Ipanema is groot:
- op de beste plekken
- luxe voorzieningen
🡪 gated community’s
Arm en rijk in Rio de Janeiro
Met de dienstensector moet je goed uitkijken.
- rijke landen: hoe hoger de welvaart, hoe meer mensen
werken in de dienstensector.
🡪 goedbetaalde banen voor hoogopgeleide mensen
- ontwikkelingslanden: grote dienstensector door:
+ te veel banen bij de overheid
+ veel ongeschoold, slechtbetaald werk
🡪 vluchtsector = veel werklozen ‘vluchten’ in de dienstensector.
🡪 straathandelaar, schoenpoetser
• Groot deel dienstensector ontwikkelingslanden = informeel.
🡪 informele sector
🡪 zwart werken: geen belasting, geen administratie
B233 Werken in de dienstensector
Wijken waar de bewoners zelf illegaal woningen
hebben gebouwd.
🡪 sloppenwijk, zelfbouwwijk, slum, bidonville,
favela, barrio, township
• Er zijn goede en slechte krottenwijken.
🡪 leeftijd van de wijk
🡪 hoe ouder, hoe beter
B240 Krottenwijken
Globalisering heeft voor- en nadelen.
🡪 voordelen: toename welvaart en vrijheid en meer
uitwisseling informatie.
• Economisch nadeel: de ongelijkheid neemt toe.
🡪 de één profiteert van globalisering, de ander niet
🡪 regionale ongelijkheid
🡪 sociale ongelijkheid
B256 Gevolgen van globalisering
Amazoneregenwoud: grootste regenwoud
op aarde.
Beschermen vanwege:
🡪 grote biodiversiteit
🡪 opname CO₂ tegen klimaatverandering
🡪 medicijnen
Bron 1 Tropisch regenwoud
Verschillende oorzaken ontbossing:
- tropisch hardhout
- tekort aan land voor kleine boeren door
grootgrondbezitters
- grote soja- en veeboeren, mijnbouwbedrijven,
energiebedrijven
🡪 veel land
🡪 veel grondstoffen
🡪 rivieren
- gelijkere bevolkingsspreiding
- meer banen en welvaart Brazilianen
- meer export van grondstoffen
Bron 2 Ontbossing
Natuurorganisaties en indianen willen dat het
regenwoud wordt beschermd.
🡪 reservaten
🡪 toch ontbossing door omvang regenwoud
en corruptie
Bron 4 Bescherming?
Bron 6 Indianen
Concurrentie om de ruimte in het Amazonegebied.
🡪 conflicten
Nederland = klein, welvarend, niet elk gewas kan hier groeien.
🡪 dus: ruimte benutten in andere landen als Brazilië voor
voedselproductie.
🡪 Voedselafdruk = het aantal hectare dat nodig is om
voedsel te verbouwen per inwoner of per land.
🡪 Voorbeeld: soja
🡪 Jouw rol in de ontwikkeling van het Amazonegebied.
Bron 7 Soja en jij
Tropisch regenwoud: dunbevolkt door niet erg
geschikte bodem voor landbouw.
🡪 door warme + vochtige klimaat veel bodemleven
= dunne humuslaag (= vruchtbare laag)
• Bewoners regenwoud: aangepast aan natuur door:
- stukje bos in brand te steken 🡪 as = vruchtbaar
- na 2 of 3 jaar: nieuw stukje bos
- oude stukje kan zich herstellen
🡪 zwerflandbouw
• Veel ontbossing voor grootschalige akkerbouw
en weidegebieden voor vee.
B80 Tropisch regenwoud: onvruchtbaar
Tropische regenwouden liggen in de tropen.
Vier kenmerken:
• Altijd warm en veel neerslag.
• Heterogeen bos met grote biodiversiteit.
• Schemerig door etages in begroeiing.
• Altijd groen.
B81 Tropisch regenwoud
Natuurlijke hulpbronnen zijn niet oneindig: ze kunnen opraken.
🡪 duurzaamheid = niet meer natuurlijke hulpbronnen gebruiken dan dat er bijkomen, zodat de mensen er ook
in de toekomst nog gebruik van kunnen maken.
• Theorie van de drie P’s:
- people (mensen)
- profit (winst)
- planet (aarde)
🡪 balans moet in evenwicht zijn.
B125 Duurzaamheid
Voedselafdruk = het aantal hectares dat nodig is om
voedsel te verbouwen per inwoner of per land.
🡪 onderdeel ecologische voetafdruk
🡪 0,9 hectare beschikbaar per wereldbewoner
🡪 Nederland: 2,1 hectare
• De voedselafdruk groeit in veel landen door:
- bevolkingsgroei
- stijging welvaart
- westerse voedingspatronen (vlees + zuivel)
B128 Voedselafdruk
B137 Ontbossing
Ontbossing komt veel voor.
🡪 hout
🡪 biodiversiteit
🡪 waterhuishouding
• Bladerdek werkt als een soort paraplu: water
stroomt langzaam naar een rivier in het dal.
🡪 ontbossing leidt tot overstromingen en
bodemerosie door kortere vertragingstijd
🡪 oplossing: herbebossing
De verschillen in ontwikkelingspeil tussen de
landen in Zuid-Amerika zijn groot.
🡪 bnp per inwoner
🡪 toegang tot basisbehoeften
• Chili: meest ontwikkelde land.
- bijna 90% woont in een moderne stad
- goed salaris in de dienstensector (tertiaire sector)
🡪 welvaart + welzijn (kwaliteit van het leven)
🡪 laag urbanisatietempo
Arm en rijk in Zuid-Amerika
Arm en rijk in Zuid-Amerika
• Bolivia: een van de minst ontwikkelde landen
- veel mensen op het platteland
- laag inkomen in de landbouw (primaire sector)
🡪 hoog urbanisatietempo
Het ontwikkelingspeil kun je meten met veel ontwikkelingskenmerken.
🡪 of met een gemiddelde: de human development index (hdi)
Crisis in Venezuela
• Venezuela scoort best goed, maar kent
grote problemen.
🡪 mensen emigreren
🡪 hoge werkloosheid
🡪 lege winkels
🡪 tekort aan basisbehoeften
Crisis in Venezuela
Venezuela heeft de grootste oliereserves ter wereld.
🡪 voor de crisis: inkomsten deels naar sociale
programma’s
🡪 gevolg: hele lage inkomensongelijkheid.
🡪 2018: enorme kloof tussen arm en rijk.
Hoe komt dat?
• Door daling olieprijs geldnood bij de overheid.
🡪 olie = 95% van de inkomsten uit de export
• Door daling olieprijs + verwaarlozing eigen productie en
opleidingen: onvoldoende geld import.
🡪 tekort aan basisbehoeften, medicijnen, artsen
• Inflatie: dingen werden duurder.
🡪 1 bolivar werd steeds minder waard.
Toenemende ongelijkheid
De ontwikkelingskenmerken laten zien of een land is
ontwikkeld of niet.
• Bnp per inwoner
🡪 hoe hoger het bnp per inwoner, hoe hoger de welvaart
• Welzijn = kwaliteit van leven
🡪 4 basisbehoeften: voedsel, huisvesting,
onderwijs, gezondheidszorg
• Andere ontwikkelingskenmerken:
- snelle bevolkingsgroei
- groter aandeel mensen werkzaam in de landbouw
- snellere groei percentage stedelingen
B224 Kenmerken van ontwikkeling
Uitrekenen ontwikkelingspeil land:
- bnp per inwoner
- basisbehoeften
🡪 of: gemiddelde
• index menselijke ontwikkeling (imo) /
human development index (hdi):
- inkomen: bnp per inwoner
(economisch kenmerk)
- gezondheid: levensverwachting
(demografisch kenmerk)
- onderwijs: aantal jaren naar school
(sociaal-cultureel kenmerk)
🡪 hoe dichter bij 1, hoe hoger de ontwikkeling
B227 Human development index (hdi)
B227 Human development index (hdi)
Percentage mensen dat werkt in de landbouw (primaire sector):
- laag in rijke landen
- hoog in arme landen
• - rijke landen: producten bestemd voor de handel 🡪 commercieel
- arme landen: verbouwen eigen voedsel 🡪 zelfvoorzienend
Veel veranderd laatste tientallen jaren: Groene Revolutie.
🡪 commercialisering in sommige arme landen
🡪 door betere gewassen meer productie en meer verkoop
🡪 geld over voor zaden, kunstmest en bestrijdingsmiddelen
Andere verandering: mechanisatie
🡪 gevolg: trek naar de stad
B231 Werken in de landbouw
> 80% wereldbevolking: ontwikkelingslanden en
opkomende landen.
• Snelle bevolkingsgroei in ontwikkelingslanden.
🡪 hoog geboortecijfer
🡪 veel geld nodig voor voorzieningen: scholen, ziekenhuizen
• Verband: armoede en hoge geboortecijfers.
Te weinig geld en kennis voor family planning
Elk kind is een werkkracht en een ‘sociale verzekering’
Godsdienst
• Hoe hoger de welvaart, hoe groter de kans op kleine gezinnen.
B238 Bevolking: aantal en groei
B238 Bevolking: aantal en groei
Urbanisatiegraad = hoog in rijke landen (80%), laag in minst
ontwikkelde landen (32%).
🡪 percentage stedelingen in een land.
• Urbanisatietempo = hoog in arme landen door
ruraal-urbane migratie.
🡪 urbanisatietempo = snelheid waarmee de urbanisatiegraad
toeneemt
🡪 ruraal-urbane migratie = migratie van platteland naar stad
• De verstedelijking gaat eigenlijk te snel.
🡪 onvoldoende voorzieningen en woningen in de steden
🡪 krottenwijken
B239 Percentage stedelingen
