Deze slide heeft geen instructies
Het bewustzijn: drie niveaus
1. Het onbewuste (centraal in de persoonlijkheid)
2. Het onder- of voorbewuste
3. Het bewuste
- Welke niveaus?
Onbewuste: ervaringen, motieven, angsten, drijfveren, verlangens
Verdringen: niet toegelaten tot het bewuste
Verborgen, bestuderen via technieken zoals hypnose, droomanalyse en vrije associatie
Onder- of voorbewuste: bv. gsm-nummer
Bewuste: waar je nu actief aan denkt, voelt of op let
Welk bewustzijnsniveau herken je in het voorbeeld?
Momenteel denk je niet aan de maaltafels, maar als ik ze benoem dan ben je daar direct bewust van.
Een boek lezen.
Je wordt plots boos op iemand zonder te weten waarom.
- Eerst individueel kiezen
- Dan overleggen per twee
- Dan klassikaal
Bewuste: het programma dat je actief gebruikt (spel, document).
Voor- of onderbewuste: programma's of bestanden die openstaan of opgeslagen zijn, maar niet op je scherm staan. Makkelijk terug te halen.
Onbewuste: verborgen processen en bestanden waar je niet zomaar aan kunt (systeemprocessen).
--- SKIP ----
Stel dat je hoofd een computer is.
- Wat is volgens jullie het BEWUSTE op een computer?
- Wat is het VOORBEWUSTE of ONDERBEWUSTE op een computer?
- Wat is het ONBEWUSTE?
- Eerst individueel kiezen
- Dan overleggen per twee
- Dan klassikaal
het Es of Id
het Ich of Ego
het Über-Ich of Superego
Persoonlijkheidsstructuur
HB: p. 56-57
Persoonlijkheid
De ontwikkeling ervan loopt synchroon met de vijf fasen van de psychoseksuele ontwikkeling.
Es of Id (het)
Basisdriften die streven naar onmiddellijke bevrediging.
Aangeboren impulsen die je aanzetten tot een bepaald gedrag
Bv. honger je wilt z.s.m. eten.
"Ik wil wat ik wil wanneer ik het wil."
Driften = krachten die je aanzetten tot actie en jouw gedrag sturen.
- Lichamelijke behoeften (honger of seksualiteit)
= Willen spanning reduceren of verminderen (bv. geen honger)
Eens spanning verdwijnt, spreek je over bevrediging (een goed gevoel nadat je een behoefte of drift vervult)
Honger = het probleem
De drang om dat probleem op te lossen = de drift
Eten = de oplossing
Bevrediging = het vervullen van een wens, behoefte of verlangen wat leidt tot een tevreden gevoel
Honger => Je wilt z.s.m. eten.
"Ik wil wat ik wil wanneer ik het wil."
Enige component van persoonlijkheid die aanwezig is vanaf de geboorte.
Pasgeborene heeft alleen maar een Es.
Reflexen om te kunnen overleven.
Eros
= Seks- of levensdrift
Voedsel, water, slaap, seksualiteit
Overleven
Thanatos
= Agressie- of doodsdrift
Destructief en agressief gedrag
Op zichzelf als op de anderen
Twee belangrijke driften
sturen het Es
Eros; griekse god van liefde (Cupido is de Romeinse variant)
Thanatos; griekse personificatie van de dood
Levensdrift zorgt voor spanning en opwinding.
Doodsdrift streeft naar een spanningsloze toestand: de dood
Het Es wordt geleid door het lustprincipe.
Z.s.m. spanning verminderen
Je hebt honger = spanning.
Je hebt eten bij jou.
Eros: eet het op,
dan geen spanning meer!
Je hebt honger = spanning.
Je hebt geen eten bij jou.
Thanatos: frustratie, geïrriteerd reageren
Spanning wordt (even) ontladen.
= Uitlaatklep
Het Es wordt geleidt door het lustprincipe, dat streeft naar spanningsreductie (het verminderen van spanning).
Lustprincipe streeft naar aangename gebeurtenissen en probeert onaangename te vermijden.
Es of Id
Enige component van persoonlijkheid die aanwezig is vanaf de geboorte.
Pasgeborene heeft alleen maar een Es.
Reflexen om te kunnen overleven.
Deze slide heeft geen instructies
In dit filmpje zie je twee reflexen: welke?
De baby gedraagt zich op een bepaalde manier om beter te kunnen overleven. Wat doet de baby?
Twee reflexen:
- Zoekreflex
Wanneer de wang of mondhoek van de baby wordt aangeraakt, draait het kindje het hoofdje richting de prikkel en opent de mond om de tepel of fles te vinden.
- Zuigreflex
Baby zuigt instinctief op alles wat het gehemelte raakt.
Deze reflexen staan toe dat de baby meteen na de geboorte borstvoeding of flesvoeding kan drinken.
Met deze reflexen kunnen ze hun biologische behoeften invullen: eten.
het Es of Id
het Ich of Ego
het Über-Ich of Superego
Wilt onmiddellijke behoefte of impuls volgen om spanning te verminderen.
"Ik wil nu"
Persoonlijkheidsstructuur
Deze slide heeft geen instructies
Ich of Ego (ik)
Es: "Ik wil NU dit" Botst met de realiteit: lukt niet altijd
Bv. Je kan niet altijd eten wanneer je wilt.
Tweede deel van de persoonlijkheid: het Ich
Peutertijd: het zelfbewustzijn groeit
Beheersen driften (Es) en aanpassen aan de verwachtingen van anderen
Bv. Eten op geschikte tijdstippen
Het realiteitsprincipe
Wat kan hier? Wat is verstandig? Wat zijn de gevolgen?
Niet zomaar impulsen volgen, maar rekening houden met anderen en de realiteit.
Peutertijd 2-6j
het Es of Id
het Ich of Ego
het Über-Ich of Superego
Wilt onmiddellijke behoefte of impuls volgen om spanning te verminderen.
"Ik wil nu"
Persoonlijkheidsstructuur
Bemiddelen tussen wat je wil en wat mogelijk is.
Gebaseerd op realiteit.
Wat is haalbaar en verstandig?
Deze slide heeft geen instructies
Über-Ich of Superego (boven-ik)
Rond 5 à 6 jaar: ontwikkeling 'geweten'
Leren wat wel en niet kan (ouders, school, grootouders, ...)
= Vorming interne set van regels
Stuurt gedrag via normen en waarden
Wat is goed? Wat is fout?
Schuldgevoel
Het geweten is het innerlijke besef van goed en kwaad, vaak omschreven als een moreel kompas of een "innerlijke rechter" die jouw eigen gedrag en keuzes beoordeelt.
het Es of Id
het Ich of Ego
het Über-Ich of Superego
Wilt onmiddellijke behoefte of impuls volgen om spanning te verminderen.
"Ik wil nu"
Persoonlijkheidsstructuur
Bemiddelen tussen wat je wil en wat mogelijk is.
Gebaseerd op realiteit.
Wat is haalbaar en verstandig?
Moraal: goed/fout
Gedrag sturen via normen en waarden.
Wat mag wel of niet?
Deze slide heeft geen instructies
het Es of Id
het Ich of Ego
het Über-Ich of Superego
Wilt onmiddellijke behoefte of impuls volgen om spanning te verminderen.
"Ik wil nu"
Bemiddelen tussen wat je wil en wat mogelijk is.
Gebaseerd op realiteit.
Wat is haalbaar en verstandig?
Moraal: goed/fout
Gedrag sturen via normen en waarden.
Wat mag wel of niet?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Rollenspel - 5A
Werken in groepjes van 4.
Binnen elke groep:
(Es): wilt onmiddellijke behoefte of impuls volgen
(Über-Ich): zegt wat goed of fout is (geweten, regels)
(Ich): kiest wat je uiteindelijk doet
(waarnemer): observeert en analyseert: wat gebeurt er? Wie is wie? Waarom denk je dat?
Waarnemer wordt eerst gekozen: mag niet weten wie welke rol speelt.
Je kiest een situatie en speelt die uit.
Situaties
Je vindt geld in de gang.
Je moet een belangrijke toets maken, maar je hebt niet gestudeerd.
Rollenspel - 5B
Werken in groepjes van 3.
Binnen elke groep:
(Es): wilt onmiddellijke behoefte of impuls volgen
(Über-Ich): zegt wat goed of fout is (geweten, regels)
(Ich): kiest wat je uiteindelijk doet
(waarnemer): observeert en analyseert: wat gebeurt er? Wie is wie? Waarom denk je dat?
Waarnemer / Ich wordt eerst gekozen: mag niet weten wie welke rol speelt.
Je kiest een situatie en speelt die uit.
Situaties
Je vindt geld in de gang.
Je moet een belangrijke toets maken, maar je hebt niet gestudeerd.
Rollen
(Es): wilt onmiddellijke behoefte of impuls volgen
(Über-Ich): zegt wat goed of fout is (geweten, regels)
(Ich): kiest wat je uiteindelijk doet (oplossing)
(waarnemer): observeert en analyseert: wat gebeurt er? Wie is wie? Waarom denk je dat?
Situaties
Je vindt geld op de gang.
Je maakt een belangrijke toets. Je hebt niet gestudeerd.
Je weet een geheim over iemand die je niet leuk vindt.
Je verwacht een belangrijke SMS, je krijgt bericht terwijl je in de les zit.
Deze slide heeft geen instructies
1. Wat gebeurt hier? Wat doet de leerling?
2. Wat wil het Es?
3. Wat zegt het Über-Ich?
4. Wat zou het Ich kunnen doen?
5. Welk deel van de persoonlijkheid lijkt de jongen hier het meest te sturen? Waarom denk je dat?