Hfstk 5-6.pptx
Tolerantie in de Republiek
De Republiek stond vooral bekend om de handel
Maar ook vanwege vrijheid en tolerantie
Verdraagzaamheid tegenover mensen met andere ideeën over bijvoorbeeld geloof
Doordat Lodewijk XIV het Edict van Nantes intrekt vertrekken veel Hugenoten (protestant) naar de Republiek
Onderdelen in deze les
Tolerantie in de Republiek
De Republiek stond vooral bekend om de handel
Maar ook vanwege vrijheid en tolerantie
Verdraagzaamheid tegenover mensen met andere ideeën over bijvoorbeeld geloof
Doordat Lodewijk XIV het Edict van Nantes intrekt vertrekken veel Hugenoten (protestant) naar de Republiek
Tolerantie richting religie
Protestantisme was de officiële geloof in de Republiek
Katholieken mochten niet in het openbaar samen komen
Katholieken en andere geloven werden getolereerd
Schuilkerken
Van goud naar zilver
Na de vrede van Münster moet de Republiek wennen aan een periode van vrede
80 jaar lang had de oorlog invloed op het dagelijks leven
Een nieuwe stadhouder wil de Republiek veranderen
Willem II
Mislukte staatsgreep
Willem II wil niets liever dan koning worden
Hij wil de macht grijpen in de Republiek
Staatsgreep
Voordat hij zijn plan uit kan voeren..
Dood aan de pokken
Zijn opvolger wordt 8 dagen later geboren
Willem III
Stadhouderloze tijdperk
Binnen de Staten-Generaal twee ‘kampen’
Strijd tussen:
Staatsgezinden
Oranjegezinden
De staatsgezinden maakte gebruik van de dood van Willem II
Willem III was nog te jong om als stadhouder aan het werk te gaan
Besluit van Staten-Generaal om zonder stadhouder verder te gaan
Discussie
“De Republiek moet verder als een koninkrijk met Willem III aan de macht”
Wie zou het hier mee eens en oneens zijn en waarom?
Bedenkt drie argumenten voor alle twee de ‘kampen’
Hoe pak je dit aan?
Economische concurrentie
De landen rondom de Republiek zien de geode economie als een gevaar
Frankrijk: hoge belasting op NL producten
Engeland stelt een verbod in op het invoeren van NL producten
Acte van Navigatie
Ook beginnen de Engelse schepen de Noordzee te bezetten
Gevolg:
Engelse zeeoorlog
Vrede en oorlog
In de Republiek werd Johan de Witt aangewezen als raadspensionaris
Regeringsleider
Doel: stoppen van de oorlog
Acte van Seclusie
Einde aan de eerste Engelse zeeoorlog
Niet veel later: tweede Engelse zeeoorlog
Een Nederlandse held
Admiraal Michiel de Ruyter
Belangrijke rol in de tweede Engelse zeeoorlog
Johan de Witt had veel geïnvesteerd in de vloot
De Ruyter reorganiseert de vloot
Tocht naar Chatham
Vrede van Breda
Rampjaar 1672
Koning Lodewijk XIV van Frankrijk wil de handelspositie van de Republiek breken
Valt aan met een groot landleger
Werkt samen met Engeland
Grote aanval via de zee
In het Oosten een aanval vanuit Duitse gebieden
Crisis in de Republiek
Vraag naar een sterke leider stijgt
Moord op de gebroeders De Witt
Iemand moet de schuld krijgen van de crisis in de Republiek
Cornelis de Witt wordt verdacht van een moordcomplot op Willem III
Johan de Witt krijgt de schuld voor het slecht investeren in het landleger van de Republiek
Vermoord door een boze menigte in Den Haag
Tijd van Regenten en Vorsten
De Republiek was een uitzondering in Europa
Rest van Europa: vorsten
Frankrijk
Lodewijk XIV (14e)
Feodaal stelsel
Koning wil meer macht
Met hulp van centralisatie
Absolute macht
Standenvergadering
Lodewijk XIV
Koning van Frankrijk: 1638-1715
Absolute vorst
Sterke leider heeft voordelen
Snelle beslissingen
Minder strijd om macht
Nadelen:
Koning en Adel in luxe, deel volk in armoede
https://www.youtube.com/watch?time_continue=26&v=pZEqYVTpESE
Goede leider?
Duidelijke wetgeving en regels in heel Frankrijk
Versterking van het leger
Meer controle over de adel door deze verplicht in Versailles te laten leven
Goddelijke macht
‘Droit divin’
Door God gekozen om het volk te regeren
Katholiek
Intrekken van het Edict van Nantes
Eén Godsdienst
Problemen in Frankrijk
Lege staatskas
Het bestuur en leger functioneerden slecht
De standenmaatschappij zorgde voor ongelijkheid en onvrede
Lege staatskas
Verschillende oorlogen kostten de staatskas veel geld.
Het luxe hofleven in Versailles moest betaald worden.
De inkomsten van belastingen vielen tegen.
Het bestuur en leger functioneerden slecht
Lodewijk XV en XVI hadden geen interesse in het bestuur en namen daarom vaak verkeerde beslissingen.
De adel en geestelijken hadden veel politieke macht. Wetten die door de koning werden opgesteld, werden dus niet overal doorgevoerd.
Er waren te weinig goede ambtenaren.
Het leger raakte verzwakt door te weinig investeringen.
De standenmaatschappij zorgde voor ongelijkheid en onvrede
Geestelijkheid en Adel slechts 3% van de bevolking
Veel meer voordelen dan de derde stand
Bv: Adel geen belasting over bezit betalen
Video: Marie Antoinette
Welk van de problemen in Frankrijk kun je het beste koppelen aan de video.
Leg je antwoord uit met een verwijzing naar het fragment.
Ongelijkheid van de rijke burgers
Bourgeoisie
= rijke burgers
Klagen over de ongelijkheid
Geen inspraak
Ongelijke belastingverdeling
Ongelijke rechtspraak
Geen aandacht voor de handel
Wetenschappelijk denken
De Franse overheid stimuleert de wetenschap
Wetenschappers en filosofen komen samen in Cafés en Salons
Meer vertrouwen op de menselijke geest
Ratio: ‘Gezond verstand’
Ipv het bijgeloof uit de kerk
Gebruik de bron.
Leg met behulp van een beeldelement uit dat dit schilderij past binnen de verlichting
Verlichting
Denkstroming, met het hoogtepunt in de 18e eeuw, waarbij het gebruik van het menselijk verstand centraal staat
De geest ‘verlichten’
Niet langer alles accepteren wat je hoort
De regels van mens en maatschappij opschrijven
De regels van de natuur opschrijven
Bv: zwaartekracht
Renaissance Wetenschappelijke revolutie Verlichting
Verlichte denkers/wetenschappers
Groepjes van 2
In welk land en in welke tijd leefde jouw persoon?
Waar is jouw persoon bekend door geworden?
Waarom past jouw wetenschapper juist goed binnen de verlichting?
Wat merken we nog in ons huidige leven van de ontdekkingen van jouw wetenschapper?
20 minuten de tijd om je korte presentatie voor te bereiden.
(noteer je bronnen)
De Verklaring van de Rechten van de Mens
Gelijke rechten voor iedere burger
Gebaseerd op de ideeën uit de verlichting
John Locke, Rousseau, Montesquieu
Liberté, egalité, fraternité
Vrijheid, gelijkheid en broederschap
Op basis hiervan het voorstel voor een nieuwe grondwet
Koning weigert deze te ondertekenen
Bestorming Bastille: 14 juli 1789
Bastille: gevangenis in het centrum van Parijs
De bestorming wordt gezien als het begin van:
De Franse Revolutie
Woedende vrouwen mars naar Versailles
Nieuwe grondwet:1791
De macht van de koning werd beperkt. Hij mocht alleen nog ministers benoemen, maar geen wetten meer maken.
Wetten en wetsvoorstellen werden door de Nationale Vergadering geschreven.
Burgers die voldoende belasting betaalden, mochten mensen kiezen die in de Nationale Vergadering zouden plaatsnemen.
‘Wie betaalt, bepaalt.'
Verraad van de koning
Lodewijk XVI zoekt via een brief contact met de keizer van Oostenrijk
Hij vraagt om een leger te sturen naar Frankrijk
De Nationale vergadering komt hier achter
Gevolg: executie met de Guillotine
Verdeling van de Nationale Vergadering
Twee groepen:
Girondijnen
Gematigde, waren het niet eens met de executie van de koning en koningin
Jacobijnen
Radicalen, wilde grote veranderingen doorvoeren in heel Frankrijk. Ten koste van alles
Leider: Robbespiere
De terreur
De Jacobijnen grepen de macht in Frankrijk
Zij veroordeelden elke tegenstander ter dood, zonder rechtszaak.
Vooral de Girondijnen werden hier het slachtoffer van
Deze periode vol moord noemen we de terreur
Einde aan de terreur
In 1794 eindigt de terreur van Robespierre en zijn Jacobijnen
Hij wordt geëxecuteerd
De Girondijnen nemen de macht over
Maar Frankrijk is nog steeds in chaos
De vraag naar eens sterke leider neemt toe
Beleg van Toulon
Opkomst van Napoleon
Bekend om:
Bevrijding van de Franse havenstad Toulon
Was bezet door troepen die trouw waren aan het koningshuis
Promotie tot bevelhebber van de Franse artillerie
Stopt een adellijke opstand in Parijs
Wordt hierdoor gezien als nationale held
Napoleon in Italië en Oostenrijk
https://www.youtube.com/watch?v=ER2b8YEDnqU
Staatsgreep
De gematigden in Frankrijk vroegen Napoleon om hulp bij een staatsreep
Napoleon zou hiervoor een belangrijke positie krijgen in de regering van Frankrijk
Drie consuls van Frankrijk
Maar realiteit:
Napoleon alle macht
Van consul naar keizer
Invloed van Napoleon
https://schooltv.nl/video/de-invloed-van-napoleon-overblijfselen-uit-de-franse-tijd/#q=napoleon
Napoleontische oorlogen
Frankrijk werd tijdens en na de Franse Revolutie veel aangevallen door buurlanden
Absolute leiders bang voor een revolutie in hun land
Napoleon:
Beste verdediging is de aanval
https://youtu.be/AotbMs7BIhE?t=186
Napoleons succes
Verovering van grote delen van Europa
Ook de Nederlandse Republiek
Onderdeel van het Franse keizerrijk
Bataafse Republiek
Eerste Nederlandse koning:
Lodewijk Napoleon Bonaparte
Begin van het einde voor Napoleon
Invasie van Rusland
Rusland gebruikt de tactiek van verschroeide aarde
Daarnaast ook extreme kou
Napoleon moet terugtrekken
Napoleon gevangen
Bij terugkeer in Europa wordt Napoleon gevangen genomen
Verbannen naar Elba
Napoleon ontsnapt terug naar Frankrijk
Snel een nieuw leger bij elkaar
Slag bij Waterloo (1815)
Verbeteringen in de landbouw in Engeland
Vruchtwisselsysteem
Nieuwe gewassen:
Aardappel en mais
Uitbreiden van landbouwgebied
Schaalvergroting
Meer productie van voedsel
Minder oorlogen
= bevolkingsgroei
Ontwikkelingen in de textielindustrie
Het leven als boer was zwaar
In de winter weinig inkomsten
Zelf draad spinnen
Zelf textiel weven
Huisnijverheid
Bevolkingsgroei in Engeland
Door de bevolkingsgroei meer vraag naar textiel (kleding)
Uitvinders wilden de productie versnellen
John Kay: Schietspoel
Hierdoor meer vraag naar draad
Spinning Jenny
Waterframe
Mechanisering
Van handwerk meer werk door machines
Mechanisering
Mankracht, paardenkracht, wind- en waterkracht
Deze krachtbronnen hadden allemaal nadelen
Nieuwe krachtbron
John Newcomen: Stoom
Stoommachine
James Watt
Legde de basis voor de:
Industriële Revolutie
https://schooltv.nl/video/histoclips-afl-8-de-industriele-revolutie/#q=industri%C3%ABle%20revolutie
