Redekundig ontleden vanaf de basis
Wat weet je al over zinsdelen en hun functie?
Leerdoel van deze les
Aan het einde van deze les kun je zinnen ontleden door persoonsvorm, onderwerp, gezegde, lijdend voorwerp, meewerkend voorwerp en bijwoordelijke bepalingen te herkennen.
Wat is redekundig ontleden?
Redekundig ontleden is het benoemen van de delen van een zin en bepalen wat hun functie is.
De persoonsvorm
De persoonsvorm geeft aan wat er gebeurt of wie iets doet in de zin. Je vindt hem door de zin in een andere tijd te zetten of de zin vragend te maken.
Zo vind je de persoonsvorm
Stel de zin vragend of zet hem in een andere tijd. Het woord dat verandert, is de persoonsvorm.
Het onderwerp
Het onderwerp is degene of datgene waarover de zin iets zegt. Wie of wat doet iets?
Wat gaan we doen?
Werkwoordelijke gezegd
Naamwoordelijk gezegde
Lijdend voorwerp
Meewerkend voorwerp
Bijwoordelijke bepaling
MAAK AANTEKENINGEN IN JE SCHRIFT!
Voorbeeld: onderwerp vinden
Vraag: Wie of wat doet (de persoonsvorm)? Het antwoord is het onderwerp.
Het gezegde: werkwoordelijk
Het werkwoordelijk gezegde bestaat uit alle werkwoorden die een handeling aangeven (doen-gezegde).
Ik fiets naar school.
Ik loop op straat.
Het naamwoordelijk gezegde
Bestaat uit een koppelwerkwoord (zoals zijn, worden, blijven) en een naamwoord. Het zegt iets over wat of wie het onderwerp is.
Voorbeeld: naamwoordelijk gezegde
Pim is huisarts. ‘Is’ = koppelwerkwoord, ‘huisarts’ = naamwoord.
Het lijdend voorwerp
Het lijdend voorwerp ondergaat de werking van het gezegde. Vraag: Wie of wat + gezegde + onderwerp?
Lijdend voorwerp: voorbeeld
Pim eet een appel. 'Een appel' is het lijdend voorwerp; het wordt gegeten.
Het meewerkend voorwerp
Het meewerkend voorwerp geeft aan aan wie of voor wie iets gebeurt. Stel: aan/voor wie + gezegde + onderwerp + lijdend voorwerp?
Meewerkend voorwerp: voorbeeld
Tessa geeft haar vriendin een cadeau. 'Haar vriendin' is het meewerkend voorwerp.
De bijwoordelijke bepaling
Geeft extra informatie over tijd, plaats, reden, wijze of doel. Bijvoorbeeld: gisteren, in de tuin, omdat het regende.
Voorbeeld: bijwoordelijke bepaling
Pim fietst snel naar school. 'Snel' geeft aan hoe (wijze).
Samenvatting: zinsdelen
Let op vraagzinnen, volgorde en het verplaatsen van zinsdelen om herkenning makkelijker te maken.
Belangrijkste zinsdelen
- Persoonsvorm - Onderwerp - Gezegde - Lijdend voorwerp - Meewerkend voorwerp - Bijwoordelijke bepaling
Waar op letten?
Test je kennis
Vind in deze zin het onderwerp en de persoonsvorm: 'Lisa bakt een taart.'
Test je kennis (2)
Wat is het lijdend voorwerp in deze zin? 'Jasper leest een boek.'
Test je kennis (3)
Wat is de bijwoordelijke bepaling in deze zin? 'Wij werken vanavond thuis.'
Reflectie
Welke zinsdelen vind jij het makkelijkst, en welke het lastigst? Waarom?
Dit kun je nu
Je kunt nu de belangrijkste zinsdelen herkennen en benoemen in een zin.
Slide heading
Slide text
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.
Maken 1.7
Opdracht 16
Online in Talent