Ecosystemen
4 VWO 2026
Ecosystemen
4 VWO 2026
Programma
Uitleg PO
Uitleg ecosystemen
Zelf oefeningen maken.
PO Ecologie ‘Buurserzand’
Vak: Biologie (Ecologie)
Klas: 4 Havo en VWO
Praktisch
Je fietst zelfstandig naar infocentrum de wakel
VWO
12:30 wegfietsen van school
13:15 uur starten bij infocentrum De Wakel.
13.15- 14.15 Wandelexcursie,
14.15- 15-45 veldwerk en uitwerken opdrachten.
Uiterlijk 16:00 uur terugfietsen naar school/huis.
Praktisch
Benodigdheden
Stevige wandelschoenen
Lange broek en hoge sokken tegen teken
Voldoende eten en drinken
Deze handleiding
Pennen en potloden
Goede fiets
1 laptop met de tabel met Ellenbergwaardes (downloaden van teamssite)
Mobiel met google lens of de app Plantnet®
Eventueel kleine paraplu of regenjas.
Waardoor wordt een ecosysteem begrensd?
Hoe noemen we alle organismen in een ecosysteem samen?
Vegetatie en vegetatie type
Alle planten samen uit de levensgemeenschap wordt de vegetatie genoemd.
De vegetatie van een bepaald ecosysteem heeft meestal een zelfde samenstelling.
Ecosystemen worden meestal naar hun vegetatie type benoemd.
Doel van de opdracht
Jullie trekken op basis van waarnemingen in jullie plots een conclusie over de abiotische staat van de plot die je onderzoekt.
Je vergelijkt je conclusie met de doelen/voorwaarden die Natuurmonumenten heeft gesteld aan dit stukje natuur?
Waarom zou je dit willen weten?
Omdat bepaalde stukken natuur zeer kwetsbaar en belangrijk zijn voor het ecosysteem. Zijn abiotische factoren niet gunstig, dan verdwijnen deze kwetsbare soorten.
Leerdoelen
- Je kunt enkele kenmerken van een heidegebied beschrijven en kan benoemen voor welke uitdagingen de Nederlandse natuur staat.
- Je kunt beschrijven hoe een vegetatie opname gemaakt wordt en welke aandachtspunten er zijn.
- Je kunt de namen van planten opzoeken aan de hand van de kenmerken van planten (Flora)
- Je kunt aan de hand van de Ellenberg waardes een uitspraak doen over de verzuring van de heide.
- Je kunt beschrijven welke technieken er kunnen worden toegepast om de heide te beheren.
Het gentiaanblauwtje
De bijzondere levenscyclus van het gentiaanblauwtje | Natuurnieuws
Vegetatietypen
Kensoorten: typische planten en dieren die karakteristiek zijn voor dit ecosysteem/vegetatie.
Je verwacht op het Buurserzand dus de soorten die typerend zijn voor dit vegetatietype.
Vegetatietypen Buurserzand: Droge heide, vochtige heide, bos, schraalgrasland en vennen.
Komen we de kensoorten niet tegen? Dan gaat er ergens iets fout.
Vegetatie beschrijving met behulp van plotjes
(vegetatiekunde)
Onderzoeksvraag
Voldoet het plot aan de doelen van natuurmonumenten?
Je brengt soorten in jouw plot op naam, telt ze en zoekt ze op in het excel bestand.
De waarden die hieruit komen vergelijk je met de getallen van Ellenberg in de legenda (excel)
Wat zijn jullie resultaten? Komt dit overeen met de doelen van natuurmonumenten voor jouw vegetatieopname?
Verwerking resultaten
Resultaten haal je op in het veld. (Vegetatieopname met Ellenbergwaarden)
Je kan pas naar huis als het boekje is ingevuld en je laat zien dat resultaten kloppen.
De uitwerking van de opdracht doe je thuis en in de les.
tolerantiecurve
Relatie tolerantiecurve en Ellenbergwaarden
Voorbeelden van Ellenbergwaarden
vocht voedselrijkdom zuurgraad
Komen jouw resultaten overeen met de doelen van natuurmonumenten?
Ecologie
Leerdoel
Je kunt een voedselrelaties en de informatienetwerken binnen een ecosysteem beschrijven.
Je kunt de energiestroom door een ecosysteem beschrijven.
ecosystemen
Complexe systemen (open, genest)
Je kunt dus op heel veel verschillende manieren naar ecosystemen kijken
Tropisch regenwoud
Tuiniermieren (Atta sp.)
Relaties tussen organismen
Binnen een populatie
Competitie
Voedsel
Nestruimte
Voortplanting
Cooperatie
Groepsvorming (kudde, school)
Statenvorming (bijen, mieren)
Voedselketen: pijlen, plant aan de basis
voedselweb
Trofische niveaus
trofische niveaus
Producenten: autotroof
Consumenten: heterotroof
Eerste orde (herbivoren)
Tweede orde (carnivoren – omnivoren)
Etc.
Relatie tussen assimilatie en dissimilatie
Kringloop van stoffen
Overdracht van stoffen en energie
Voedselpiramide
Energiestromen in een ecosysteem