Van boerderij tot badkamer: chemie in voeding en verzorging
Van boerderij tot badkamer: chemie in voeding en verzorging
Wat weet je al over hoe voedsel en schoonmaakmiddelen werken?
Aan het eind van de les kun je...
uitleggen hoe intensieve en biologische landbouw verschillen, hoe planten groeien, het verschijnsel eutrofiëring beschrijven, en verklaren hoe voedsel houdbaar wordt gemaakt. Je weet wat additieven, koolhydraten, vetten, eiwitten, vezels, vitamines en mineralen zijn. Ook begrijp je de energiewaarde van voedsel, de werking van cosmetica, zeep, emulgatoren en indicatoren, en kun je schoonmaakmiddelen kiezen op basis van pH.
Wat kenmerkt biologische landbouw?
Duurzaam gebruik van hulpbronnen
Gebruik van genetisch gemodificeerde organismen
Geen synthetische bestrijdingsmiddelen
Maximale inzet van kunstmest
Intensieve versus biologische landbouw
Minimaliseert gebruik van kunstmest en chemie. Gaat uit van natuurlijke processen en biodiversiteit, milieuvriendelijker maar lagere opbrengsten.
Intensieve landbouw
Biologische landbouw
Gebruikt veel kunstmest en bestrijdingsmiddelen om opbrengst te maximaliseren. Grootschalig en efficiënt, maar minder milieuvriendelijk.
Plantenvoeding: hoofdelementen en sporenelementen
Hoofdelementen: stikstof, fosfor, kalium. Sporenelementen: ijzer, mangaan, zink, koper. Essentieel voor groei, enzymatische processen en celstructuur.
Welke zijn de hoofdelementen in plantenvoeding?
fosfor
kalium
ijzer
stikstof
Wat is een voorbeeld van een sporenelement?
ijzer
kalium
zink
mangaan
Eutrofiëring en het effect op water
Wat is eutrofiëring?
Toename van voedingsstoffen (nitraat, fosfaat) in water, vaak door mestoverschot.
Gevolgen
Algenbloei, zuurstoftekort, vissterfte, verstoring van ecosystemen.
Wat is eutrofiëring?
Afname van zuurstof in lucht
Toename van voedingsstoffen in water
Verlies van biodiversiteit
Overmatige groei van algen
Voedselconservering en E-nummers
Voedsel wordt houdbaar gemaakt door pasteuriseren, inmaken, drogen, koelen en additieven. E-nummers (additieven) zijn stoffen die kleur, houdbaarheid of smaak verbeteren.
Welke methode maakt voedsel houdbaar?
Koelen
Inmaken
Koken
Drogen
Wat doen E-nummers in voedsel?
Verbeteren kleur
Verbeteren smaak
Verlagen voedingswaarde
Verbeteren houdbaarheid
Belangrijke voedingsstoffen: functies
Koolhydraten, vetten en eiwitten
Koolhydraten: energiebron. Vetten/oliën: energiereserve, bouwstof, bescherming. Eiwitten: bouwstof, enzymen, transport.
Vezels, vitamines en mineralen
Vezels: spijsvertering. Vitamines: regulatie lichaamsprocessen. Mineralen: structuur, functies als zenuwgeleiding.
Energiewaarde, cosmetica en de kracht van zeep
Energiewaarde wordt gemeten in joule/calorie. Cosmetische producten beschermen, reinigen, verzorgen of camoufleren. Zeepdeeltjes werken door hydrofiele en hydrofobe kop-staart-structuren en vormen micellen. Emulgatoren verbinden olie en water.
Hoe wordt energiewaarde gemeten?
In joule
In calorie
In meter
In liter
Wat is de functie van cosmetica?
Reinigen
Beschermen
Camoufleren
Verzorgen
Voeg hier je vraag toe
Wat verbindt olie en water?
Emulgatoren
Micellen
Hydrofobe deeltjes
Hydrofiele deeltjes
Schoonmaken en pH
Zuur, base, indicatoren en pH
pH < 7 = zuur, pH > 7 = basisch. pH wordt gemeten met indicatoren. Keuze van schoonmaakmiddel hangt af van de pH van het vuil.
Verschillende schoonmaakstrategieën
Fysisch (schrobben), chemisch (oplossen), enzymatisch (biologische reiniging). Keuze hangt af van vervuiling.
Wat betekent pH < 7?
Het is basisch
Het is onschadelijk
Het is zuur
Het is neutraal
Waar hangt de keuze van schoonmaakmiddel van af?
De pH van het vuil
De temperatuur van het water
De geur van het middel
De kleur van het vuil
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.