Verkrijgbaarheid van medicijnen

Verkrijgbaarheid van medicijnen

1 / 34
volgende
Slide 1: Slide
newEditorVpkMBOPraktijkonderwijsStudiejaar 2,3

In deze les zitten 34 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 60 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Verkrijgbaarheid van medicijnen

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Ik kan uitleggen welke soorten geneesmiddelen er zijn, waar ze verkrijgbaar zijn en waarom daar regels voor gelden.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden koppel jij aan medicijnen zonder of met recept?

Gebruik de woordenwolk om voorkennis op te halen rond recept, apotheek, drogist, veiligheid en toezicht.

Twee hoofdgroepen

De verkrijgbaarheid van geneesmiddelen is verdeeld in twee hoofdgroepen:


  • UR-geneesmiddelen: uitsluitend op recept

  • NR-geneesmiddelen: niet-receptplichtig


NR-geneesmiddelen worden ook wel zelfzorggeneesmiddelen genoemd.

Benadruk dat 'verkrijgbaarheid' gaat over onder welke voorwaarden een medicijn mag worden verstrekt, niet alleen over de plek waar je het koopt.

Waar haal je ze?

  • UR: alleen met recept

  • Alleen verkrijgbaar bij de apotheek

  • NR / zelfzorg: zonder recept verkrijgbaar

  • Te koop afhankelijk van de categorie

De brontekst noemt tweemaal dat UR-medicatie alleen bij de apotheek verkrijgbaar is; noem dit één keer helder.

Wat betekent UR?

Uitsluitend Recept (UR) betekent dat een medicijn volgens de wet alleen veilig gebruikt kan worden onder medisch toezicht.


Een bevoegd beroepsbeoefenaar, zoals een huisarts of specialist, schrijft dan een recept uit.

Deze slide heeft geen instructies

Waarom zijn sommige middelen UR?

In de Geneesmiddelenwet staan medicijnen waarvoor een recept nodig is. Dat is bijvoorbeeld zo bij middelen:


  • met een verhoogde kans op bijwerkingen

  • waarbij verslaving kan optreden

  • die nog niet lang op de markt zijn

  • die via een injectie moeten worden toegediend

Koppel elk punt aan het idee van veiligheid onder toezicht.

Voorbeeld: antibiotica

Antibiotica zijn een voorbeeld van UR-medicatie.


Bij onjuist of herhaald gebruik kunnen bacteriën resistent worden. Dan is de bacterie niet meer gevoelig voor het antibioticum.

Licht toe dat resistentie betekent dat een latere infectie moeilijker te behandelen kan zijn.

Waarom valt een medicijn onder UR?

A

Door medisch toezicht

B

Door lage prijs

C

Door vrije verkoop

D

Door kleine verpakking

Toets of leerlingen snappen dat UR draait om veilig gebruik onder medisch toezicht, niet om prijs of verpakking.

Vul de juiste begrippen in

Een UR-geneesmiddel is alleen veilig te gebruiken onder medisch toezicht. Een bevoegd beroepsbeoefenaar schrijft dan een recept uit. Antibiotica zijn hiervan een voorbeeld, omdat bacteriën anders resistent kunnen worden.

UR-geneesmiddel
medisch toezicht
recept
resistent
zelfzorgmiddel
drogist
bijsluiter
algemeen verkrijgbaar
gevoelig

Alle begrippen komen letterlijk terug in het blok over UR en antibiotica.

Wat zijn zelfzorgmiddelen?

Een zelfzorgmiddel is een medicijn dat zonder recept verkocht mag worden.


Je noemt dit ook een OTC-middel: over the counter. Het gaat om middelen waarvan gebruik relatief veilig wordt geacht zonder toezicht van arts of specialist.

Deze slide heeft geen instructies

Voorbeeld van zelfzorg

Paracetamol is een bekend voorbeeld van een zelfzorgmiddel.


Dit medicijn kun je zonder recept kopen, bijvoorbeeld bij:

  • de drogist

  • een tankstation

Benadruk dat 'zonder recept' niet betekent 'zonder risico'. Dat wordt in de volgende slides verder uitgewerkt.

Drie soorten zelfzorgmiddelen

Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) deelt zelfzorgmiddelen in drie categorieën in:


  • AV

  • UAD

  • UA


Deze indeling zegt iets over waar het middel verkocht mag worden en hoeveel begeleiding nodig is.

Deze slide heeft geen instructies

AV en UAD

  • Algemeen verkrijgbaar

  • Indeling hangt af van criteria zoals:

- de aandoening

- ervaring met de werkzame stof

- aantal eenheden per verpakking

AV-middelen

UAD-middelen

  • Uitsluitend Apotheek en Drogist

  • Verkoop vanuit bediening

  • Aanwezigheid van een gediplomeerd (assistent-)drogist voor advies

Leg uit dat 'verantwoorde zorg' bij UAD betekent dat de consument advies kan krijgen bij aankoop.

UA-middelen

UA-middelen zijn zelfzorgmiddelen die uitsluitend bij een apotheek verkrijgbaar zijn.


Deze middelen zijn niet zonder risico te gebruiken. Daarom is verstrekking via de apotheek nodig.

Maak eventueel het onderscheid scherp: UA is zonder recept, maar wel alleen via de apotheek.

Zelfzorg is niet risicoloos

Zelfzorgmiddelen zijn niet zonder risico.


Vooral in combinatie met andere geneesmiddelen kunnen problemen ontstaan. Daarom mag je nooit zelf zomaar een zelfzorgmiddel aan een patiënt geven.

Dit is een belangrijk beroepsmatig punt binnen zorg: eerst overleggen met de verantwoordelijke arts.

Welke combinatie is juist?

A

AV = overal, UA = apotheek

B

AV = apotheek, UA = overal

C

UAD = overal, AV = drogist

D

UA = recept, UR = zelfzorg

Laat leerlingen de categorieën vergelijken: AV algemeen verkrijgbaar, UA alleen apotheek, UAD apotheek en drogist.

Vul de categorieën in

Zelfzorgmiddelen zijn zonder recept verkrijgbaar, maar niet altijd overal. AV-middelen zijn algemeen verkrijgbaar. UAD-middelen koop je bij apotheek en drogist met advies. UA-middelen zijn alleen bij de apotheek verkrijgbaar, omdat ze niet zonder risico gebruikt kunnen worden.

AV
UAD
UA
risico
UR
CBG
recept
tankstation
toezicht

Deze invuloefening verstevigt de driedeling binnen zelfzorgmiddelen.

Waarom mag je niet zomaar een zelfzorgmiddel aan een patiënt geven?

Bespreek dat zelfzorgmiddelen interacties kunnen geven met andere medicijnen en dat je daarom nooit zelf zomaar iets aan een patiënt geeft; eerst overleggen met de verantwoordelijke arts.

Alternatieve geneesmiddelen

Alternatieve geneesmiddelen zijn kruiden, vitamines en voedingssupplementen die gebruikt worden binnen alternatieve geneeswijzen.


Deze middelen vallen niet onder de Geneesmiddelenwet.

Deze slide heeft geen instructies

Ook deze middelen kunnen schade geven

Alternatieve geneesmiddelen kunnen, net als reguliere medicijnen, schade veroorzaken.


Voorbeeld: sint-janskruid kan ernstige bijwerkingen geven in combinatie met bepaalde antidepressiva of andere medicijnen.

Noem dat sint-janskruid ook voorkomt in gezondheidsproducten zoals kruidenthee, waardoor patiënten het gebruik soms niet als 'medicijn' zien.

Voorbeelden van risicovolle producten

  • Kunnen de werking van onder andere:

- antibiotica

- schildklierhormonen

verminderen

Vitaminepreparaten

  • Bepaalde vitamines, zoals K, A, D, E en foliumzuur

  • Kunnen de werking verminderen van medicijnen bij onder andere:

- epilepsie

- reuma

- infecties behandeld met antibiotica

Ijzer en kalk

Benadruk dat 'natuurlijk' niet hetzelfde is als 'veilig'.

Homeopathische middelen

Homeopathische middelen worden bereid uit natuurlijke producten, zoals:


  • mineralen

  • planten

  • dieren


Ze worden gecontroleerd door het CBG en vallen daardoor wel onder de Geneesmiddelenwet.

Leg uit dat hier volgens de bron vooral de kwaliteit wordt gecontroleerd.

Veilig omgaan met alternatieve middelen

Voor alternatieve en homeopathische middelen geldt:


  • laat de patiënt de bijsluiter goed lezen

  • controleer mogelijke (bij)werkingen

  • meld gebruik bij apotheek en arts

Deze slide heeft geen instructies

Richtlijnen in de zorg

De arts is verantwoordelijk voor het voorschrijven van medicijnen.


Als de arts een medicijn niet heeft voorgeschreven, mag je nooit zelf zomaar medicijnen voorschrijven of geven. Dat geldt ook voor zelfzorgmiddelen.

Gebruik hier de beroepsgrens als kern: adviseren kan pas veilig binnen de afgesproken verantwoordelijkheden.

Waarom melden zo belangrijk is

Het gebruik van alternatieve geneesmiddelen kan invloed hebben op de werking van andere medicijnen.


Daarom is het belangrijk dat zowel de arts als de apotheek weet welke middelen een patiënt gebruikt.

Deze slide heeft geen instructies

Veilig handelen samengevat

Veilig gebruik van medicijnen vraagt om duidelijke afspraken:


  • kijk of een middel UR of NR is

  • let op de categorie AV, UAD of UA

  • geef niet zelf zomaar medicijnen aan een patiënt

  • stem gebruik altijd af met arts en apotheek

Deze slide landt de centrale lijn van de les: verkrijgbaarheid is gekoppeld aan risico, toezicht en verantwoordelijkheid.

Welke uitspraak is juist?

A

Alternatieve middelen vallen altijd onder de Geneesmiddelenwet

B

Homeopathische middelen vallen wel onder de Geneesmiddelenwet

C

Sint-janskruid heeft geen invloed op andere medicijnen

D

Vitamines zijn altijd veilig naast antibiotica

De afleiders sluiten aan bij veelvoorkomende misverstanden: natuurlijk is niet automatisch veilig, en alternatief is niet hetzelfde als homeopathisch.

Vul de juiste woorden in

Alternatieve geneesmiddelen, zoals kruiden en vitamines, vallen niet onder de Geneesmiddelenwet. Homeopathische middelen vallen daar wel onder, omdat ze door het CBG worden gecontroleerd.

niet
Geneesmiddelenwet
wel
CBG
soms
apotheek
arts
recept
UA

Benadruk het verschil tussen alternatief en homeopathisch zoals in de bron uitgelegd.

Waarom is melden van alternatieve middelen belangrijk?

Bespreek dat arts en apotheek moeten weten welke alternatieve of homeopathische middelen iemand gebruikt, vanwege mogelijke invloed op andere medicijnen en veilige afstemming.

Wat is één ding dat je uit deze les onthoudt?

Laat leerlingen benoemen wat ze inhoudelijk meenemen, zoals UR/NR, AV-UAD-UA, risico's of melden bij arts en apotheek.

Welk onderdeel hielp jou het best om dit te begrijpen?

Stimuleer reflectie op het leerproces, bijvoorbeeld voorbeelden, indelingen of praktijkregels.

Begrippenlijst

UR-geneesmiddelen - geneesmiddelen die uitsluitend op recept verkrijgbaar zijn

NR-geneesmiddelen - niet-receptplichtige geneesmiddelen die zonder recept verkrijgbaar zijn

zelfzorggeneesmiddelen - NR-geneesmiddelen die de patiënt zonder recept kan kopen

OTC-middel - zelfzorgmiddel dat over the counter, dus zonder recept, verkocht mag worden

Geneesmiddelenwet - wet waarin onder andere is vastgelegd voor welke medicijnen een recept nodig is

CBG - College ter Beoordeling van Geneesmiddelen

resistentie - ongevoelig worden van bacteriën voor een antibioticum

Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

AV-middelen - zelfzorgmiddelen die algemeen verkrijgbaar zijn

UAD-middelen - zelfzorgmiddelen die alleen bij apotheek en drogist verkrijgbaar zijn

UA-middelen - zelfzorgmiddelen die uitsluitend bij een apotheek verkrijgbaar zijn

alternatieve geneesmiddelen - kruiden, vitamines en supplementen uit alternatieve geneeswijzen

homeopathische middelen - middelen uit natuurlijke producten die wel onder de Geneesmiddelenwet vallen

bijsluiter - informatie over gebruik, werking, waarschuwingen en bijwerkingen van een middel

Deze slide heeft geen instructies