Workshop Formatief evalueren - studiedag
Formatief evalueren
Felmen Schinkel
Lesduur is: 30 minOnderdelen in deze les
Formatief evalueren
Felmen Schinkel
Deze slide heeft geen instructies
Felmen Schinkel
Onderwijskundig specialist
Deze slide heeft geen instructies
De aanleiding
De aanleiding benoemen:
Flexrooster
Vakuren en keuzeuren
Nieuw toetsbeleid met FE erin
Wie herkent de uitspraken?
Deze slide heeft geen instructies
"Is het voor een cijfer?"
Deze slide heeft geen instructies
"Martijn heeft altijd zo veel stress voor een toets"
Deze slide heeft geen instructies
"Als het niet voor een cijfer is, kan ik mijn leerlingen niet motiveren om te leren."
Deze slide heeft geen instructies
"Havo 3 heeft 140 toetsen in één schooljaar"
Deze slide heeft geen instructies
"Die 3 voor wiskunde kan ik nóóit meer goedmaken!"
Deze slide heeft geen instructies
"Nee, de toets is niet te herkansen..."
Deze slide heeft geen instructies
Herken je iets?
Deze slide heeft geen instructies
Toetsen hebben de waarde die wij er als leraar aan geven.
Deze slide heeft geen instructies
Bespreken...
Wij gebruiken toetsen niet altijd waarvoor ze bedoeld zijn. We misbruiken toetsen. Jullie natuurlijk niet, maar heel veel andere docenten wel.
Een toets wordt namelijk vaak gezien als eindpunt van het leren. Je hebt een voldoende, je hebt een zes, je bent geslaagd, je mag door. Een 1 halen is super K, omdat het je achtervolgt. Het hele jaar! En dát is precies het probleem.
De toets wordt leidend, en dan bedoel ik natuurlijk met een 'e' en een 'i'
Over toetsen
Waarom?
Wat is leren?
Voorbeelden:
Topogafie
Woordjes Duits
Waarom toetsen we eigenlijk?
Is het om te bepalen of iemand het gehaald heeft? Of over kan? Of dat ze iets geleerd hebben?
En wat is dan eigenlijk leren?
Leren is een proces. Iets wat je nu niet weet, kun je morgen wel weten. Andersom geldt dit ook. Iets wat je vandaag wel weet, kun je volgende week ook weer vergeten zijn.
Voorbeelden: lange en korte termijn.
Zweten, weten en vergeten
Herkansingen(!)
Wat is dan formatief?
Deze slide heeft geen instructies
Wat is formatief evalueren voor jou?
Deze slide heeft geen instructies
Weet je het verschil tussen formatief en summatief toetsen?
Ja, ik ben helemaal op de hoogte
Nee, nog nooit van gehoord
Ik wist het wel, maar het is een beetje weggezakt
Komt me bekend voor, maar heb me er nog nooit in verdiept
Deze slide heeft geen instructies
Wat geeft het beste beeld van formatief evalueren? Formatief evalueren is....
...feedback geven aan leerlingen zodat ze een vervolgstap kunnen zetten
...(toets-)informatie gebruiken om het leren bij te sturen
...gebruikmaken van rubrics
...géén cijfers geven
Deze slide heeft geen instructies
Toetsrevolutie (Sluijsmans & Kneyber, 2016):
"[...] een toets kan van zichzelf niet formatief zijn; het is geen inherente eigenschap van een toets (p. 10).”
Deze slide heeft geen instructies
Summatief vs. Formatief
Deze slide heeft geen instructies
Verschil
Summatief is het beoordelen van het eindproduct v/d lln.
Het eindpunt van leren.
Formatief is het (bij)sturen van het leerproces.
Het startpunt van leren.
Deze slide heeft geen instructies
Formatief en summatief zijn beslissingen, geen eigenschappen van toetsen
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
"Alle activiteiten die leerlingen en docent uitvoeren om leerlingreacties te ontlokken, te interpreteren en te gebruiken om betere beslissingen te maken over vervolgstappen”
(Black & Wiliam, 2009)
Deze slide heeft geen instructies
Formatief toetsen, evalueren of handelen?
Deze slide heeft geen instructies
Welk(e) model(len) ken je?
Feedback, feed up & feedforward (Hattie & Timperley, 2007)
Vijf fasemodel (Gulikers en Baartman, 2017)
'Het nieuwe model' van René Kneyber (2019)
Vijf kernstrategieën (Wiliam & Leahy, 2018)
Deze slide heeft geen instructies
Formatief handelen is net een cocktail
Een cocktail met allerlei didactische principes (strategieën), gemixt op de juiste manier, zodat een perfecte cocktail ontstaat.
Je kunt veel verschillende ingrediënten gebruiken. Maar niet iedereen vindt alle cocktails lekker, dus het is afstemmen.
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoelen kúnnen helpen en richting geven. Vooral voor jezelf.
Leerdoel op het bord is niet (per se) goed. Je hoeft ook niet per se het leerdoel vooraf te benoemen.
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Feedback hoeft niet per se individueel
Feedback hoeft niet per se 'geadministreerd' te worden
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Een 'simpel' model
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Een paar voorbeelden
Deze slide heeft geen instructies
Voorbeeld 1
Peer-review (Nederlands)
Peer-review
Goede succescriteria (goed en slecht betoog)
Leerlingen elkaar feedback laten geven
Verbeteren van het werk
Jij als laatste nakijken en feedback geven
Ruimte voor verbetering/behalen van leerdoel
Voorbeeld 2
Exit-tickets | Diagnostische vragen (Economie)
Apps gebruiken --> Socrative
Diagnostische vragen
Wisbordjes
Voorbeeld 3
Feedback-strookjes (Wiskunde)
Werkvorm voor Wiskunde bovenbouw:
Feedback codering: https://jvremoortere.wordpress.com/tag/formatief-toetsen/
Feedback strookjes:
https://jvremoortere.wordpress.com/2019/10/15/werkvorm-voor-formatief-evalueren-feedback-strookjes/
Voorbeeld 4
Start met een mind-map (Geschiedenis)
Start de les met een maken van een mind-map over de vorige. Op deze wijze laat je leerlingen terugdenken aan alles wat ze nog weten over de vorige les (of geef een onderwerp: Tweede Wereldoorlog). Dit kun je digitaal laten delen via bijv. Padlet of in tweetallen.
Waarom?
Herinneren (moeite doen) ondersteunt het leren
Voorkennis is belangrijk voor nieuwe kennis
De mindmap geeft jou informatie over wat leerlingen nog weten (en wat niet)
Voorbeeld 5
Interactieve instructie (LessonUp)
Stel tijdens je online les diagnostische vragen. Koppel daaraan bijvoorbeeld specifieke opdrachten voor leerlingen om eraan te werken. Of instructiefilmpjes.
Welke principes van formatief evalueren zie je terugkomen?
Deze slide heeft geen instructies
Algemene opmerkingen
Maak gebruik van informele aanpakken
Kleine stapjes
Docent-leerling relatie
Betrek leerlingen in proces
Zet iedere leerling aan het denken
Durf te vertragen
Meer informele aanpakken (bijv. veel vragen stellen en doorvragen)
Kleine stapjes
Docent-leerling relatie: Vertrouwen en communicatie is belangrijk
Leerlingen zijn cruciaal: betrek hen bij het proces. Bijvoorbeeld het opstellen van succescriteria en peer-feedback
Neem niet het toetsprogramma of methode als uitgangspunt, maar wat jullie als vaksectie belangrijk vinden
Valkuilen
Te snel willen: het vraagt om cultuuromslag bij iedereen
Vergeten dat toetsen momentopnamen zijn
Geen tijd inruimen voor het verwerken van feedback / verbeteren van toetsen
Deze slide heeft geen instructies
Praktische tips
Begin de les met een formatieve startopgave
Gebruik summatieve toetsen
(op een formatieve manier)Stel veel (verdiepende) vragen aan je leerlingen
Maak gebruik van peer-feedback
Geef leerlingen de ruimte om opgaves te verbeteren(!)
Deze slide heeft geen instructies
Leertips
Lezen: Toetsrevolutie (gratis ebook)
Lezen: Een nieuw model voor formatief handelen (Blog)
Luisteren: Toetsen om van te leren
Podcast van Academy4LearningLuisteren: Podcast Voortgezet LerenNablijven met Anke Swanenberg (afl. 2)
Luisteren: Formatief handelen zonder nakijken
Deze slide heeft geen instructies
Heb je een vraag?
Laat het weten in de chat!
Deze slide heeft geen instructies
Praktische opdracht
Bespreek met je vakgroep de genoemde formatieve strategieën en bekijk welke strategie je geschikt vindt voor jou vakgroep (en welke niet).
Maak een selectie, probeer samen tot 1 á 2 formatieve strategieën te komen.
Werk deze formatieve strategie of strategieën uit voor een les die je de komende week gaat geven.
Deze slide heeft geen instructies
Waar ga jij mee aan de slag?
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Bedankt
&
Succes!
Deze slide heeft geen instructies
