Ben jij ondernemend?

Ben jij ondernemend?

1 / 44
volgende
Slide 1: Slide
newEditorEconomieMiddelbare schoolvmbo tLeerjaar 4

In deze les zitten 44 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Ben jij ondernemend?

De les opent vanuit de herkenbare situatie dat leerlingen producten kopen en prijzen zien, maar vaak niet weten hoe die prijs ontstaat. De centrale lijn is: hoe denk en reken je als ondernemer?

Wat heb je nodig voor de economieles?

  • Pincode boek 7e editie VMBO-T4

  • Schrift, pen, REKENMACHINE

  • En natuurlijk heel veel motivatie!!

Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Ik kan uitleggen hoe een ondernemer waarde toevoegt, kosten berekent en de verkoopprijs van een product bepaalt.

Deze slide heeft geen instructies

Welk woord past volgens jou bij ondernemend zijn?

Gebruik de woordenwolk als start: laat leerlingen kort toelichten waarom ze dat woord kiezen en koppel daarna naar waarde toevoegen, kosten en prijzen berekenen.

Toegevoegde waarde

  • Een ondernemer maakt een product of dienst meer waard

  • Dat heet toegevoegde waarde

  • Door bewerken, verpakken, vervoeren of verkopen ontstaat extra waarde

Gebruik een eenvoudig voorbeeld: meel wordt brood, en brood heeft voor consumenten meer waarde dan losse grondstoffen.

Hoe ontstaat waarde?

Toegevoegde waarde ontstaat wanneer een ondernemer iets doet waardoor klanten er meer voor willen betalen. Dat kan door een product te maken, te verbeteren, op de juiste plek te verkopen of goede service te bieden.

Benadruk dat waarde niet alleen in het product zelf zit, maar ook in gemak, tijdswinst en service.

Productiefactoren

  • Arbeid: mensen die werken = loon

  • Natuur: grondstoffen en ruimte = pacht

  • Kapitaal: machines, gebouwen, geld = rente en huur

  • Ondernemerschap: ideeën en risico nemen = winst

Houd dezelfde termen steeds aan. Leg uit dat zonder deze productiefactoren productie niet goed mogelijk is.

Productiefactoren in de praktijk

  • Een snackbar heeft personeel nodig: arbeid

  • Aardappelen en olie komen uit de natuur

  • Frituur, pand en kassa zijn kapitaal

  • De eigenaar organiseert alles: ondernemerschap

Koppel terug naar een bekende lokale onderneming. Zo zien leerlingen dat economische begrippen in gewone bedrijven terugkomen.

Welke productiefactor is de frituur in een snackbar?

A

Arbeid

B

Kapitaal

C

Natuur

D

Ondernemerschap

Sluit aan op het snackbarvoorbeeld. Veel leerlingen kiezen arbeid of ondernemerschap, maar een frituur is een machine en dus kapitaal.

Begrippen uit het eerste deel

Een ondernemer zorgt voor toegevoegde waarde als klanten meer willen betalen voor een product of dienst. Om te produceren zijn productiefactoren nodig, zoals arbeid en natuur. Machines en gebouwen horen bij kapitaal.

toegevoegde waarde
productiefactoren
kapitaal
variabele kosten
investeren
btw

Controleer of leerlingen de kernwoorden niet alleen herkennen, maar ook in de juiste context plaatsen.

Kosten van een bedrijf

  • Een ondernemer maakt kosten om te kunnen verkopen

  • Er zijn variabele kosten en vaste kosten

  • Dat verschil is belangrijk voor de winst

Deze slide heeft geen instructies

Variabele kosten

  • Variabele kosten veranderen mee met de productie of verkoop

  • Meer producten maken → meer variabele kosten

  • Voorbeelden: grondstoffen, verpakking, stroom per productie, inkoop van artikelen

Noem dat variabele kosten vaak per stuk of per bestelling toenemen.

Vaste kosten

  • Vaste kosten blijven in een periode ongeveer gelijk

  • Ook als je tijdelijk minder verkoopt

  • Voorbeelden: huur, verzekeringen, abonnementen, vast loon

Maak duidelijk dat 'vast' niet betekent voor altijd hetzelfde, maar meestal gelijk binnen een bepaalde periode.

Vaste of variabele kosten?

Denk steeds na: verandert deze kost direct mee met het aantal producten? Zo ja, dan is het een variabele kost. Blijft de kost in die periode gelijk, dan is het een vaste kost.

Veel leerlingen verwarren inkoopkosten met vaste kosten. Benadruk de koppeling met aantal producten.

Welke kost verandert direct mee met het aantal producten?

A

Huur

B

Verzekering

C

Inkoop

D

Abonnement

De juiste keuze is inkoop, omdat die toeneemt als je meer producten verkoopt of maakt.

Vaste en variabele kosten

Een ondernemer heeft variabele kosten die meegaan met productie of verkoop. Bij meer verkoop stijgen bijvoorbeeld de grondstoffen. Vaste kosten blijven in een periode ongeveer gelijk, zoals huur of verzekeringen.

variabele kosten
grondstoffen
Vaste kosten
restwaarde
kapitaal
btw

Laat leerlingen benoemen waarom grondstoffen niet vast zijn: ze hangen af van het aantal producten.

Investeren

  • Investeren is geld uitgeven aan iets dat langer meegaat

  • Bijvoorbeeld een machine, oven, bestelbus of computer

  • Een investering helpt het bedrijf in de toekomst

Maak het verschil duidelijk tussen gewone dagelijkse kosten en een investering.

Waarom investeren?

  • Sneller of goedkoper produceren

  • Betere kwaliteit leveren

  • Meer klanten bedienen

  • Klaar zijn voor groei van het bedrijf

Deze slide heeft geen instructies

Afschrijving

  • Een investering gaat niet oneindig mee

  • Daarom verdeel je de kosten over meerdere jaren

  • Dat heet afschrijving

Leg uit dat een machine elk jaar een deel van haar waarde verliest door gebruik en ouder worden.

Afschrijving berekenen

Afschrijving per jaar = (aanschafwaarde - restwaarde) / aantal jaren


  • Aanschafwaarde: prijs bij aankoop

  • Restwaarde: waarde aan het einde

  • Aantal jaren: gebruiksduur

Gebruik exact deze formule, omdat die later nodig is bij kostprijsberekeningen.

Voorbeeld afschrijving

Een machine kost €10.000.

De restwaarde is €2.000.

De gebruiksduur is 4 jaar.


(10.000 - 2.000) / 4 = €2.000 afschrijving per jaar

Wijs erop dat niet de hele aanschafwaarde wordt verdeeld, maar alleen het deel dat 'verbruikt' wordt.

Wat is een investering?

A

Geld voor huur

B

Geld voor reclame

C

Geld voor voorraad

D

Geld voor een machine

Een investering is geld uitgeven aan iets dat langer meegaat. De andere opties zijn gewone kosten in de bedrijfsvoering.

Afschrijving begrijpen

Bij afschrijving verdeel je de kosten van een investering over meerdere jaren. Je rekent met de aanschafwaarde, de restwaarde en de gebruiksduur. Zo bereken je de kosten per jaar.

afschrijving
aanschafwaarde
per jaar
per product
verkoopprijs
btw

Dit checkt begrip van de formule zonder direct een hele som te laten maken.

Hoe reken je de afschrijving per jaar uit?

Bespreek dat een goed antwoord benoemt: aanschafwaarde min restwaarde delen door aantal jaren. Bij het voorbeeld is dat 10.000 - 2.000 = 8.000 en 8.000 / 4 = 2.000 per jaar.

Kostprijs per product

  • De kostprijs per product is wat één product het bedrijf kost

  • Daarin tel je kosten mee die bij de productie horen

  • De kostprijs is de basis voor de verkoopprijs

Deze slide heeft geen instructies

Kostprijs berekenen

Kostprijs per product =

(vaste kosten + variabele kosten) / aantal producten


Vaste kosten + variabele kosten = totale kosten

Benadruk dat afschrijving vaak via de vaste kosten in de kostprijs terechtkomt.

Voorbeeld kostprijs

Totale kosten voor een productie zijn €1.200.

Er worden 300 producten gemaakt.


Kostprijs per product = 1.200 / 300 = €4

Koppel terug: als je de kostprijs kent, kun je nadenken over winst en verkoopprijs.

Wat is de kostprijs per product bij €1.200 en 300 stuks?

A

€3

B

€4

C

€5

D

€6

De berekening is 1.200 / 300 = 4. Let op dat leerlingen niet vermenigvuldigen.

Kostprijs berekenen

De kostprijs per product laat zien wat één product het bedrijf kost. Je berekent die door de totale kosten te delen door het aantal producten.

kostprijs per product
totale kosten
aantal producten
inkoopprijs
btw
brutowinstopslag

Laat leerlingen de formule hardop verwoorden: totale kosten gedeeld door aantal producten.

Van inkoop naar verkoop

  • Een winkel koopt producten in voor een inkoopprijs

  • Daarna komt er een brutowinstopslag bij

  • Zo ontstaat de verkoopprijs exclusief btw

  • verkoopprijs inclusief btw noemen consumentenprijs

Gebruik hier consequent het woord brutowinstopslag, omdat dit in methodes en toetsing vaak zo staat.

Brutowinstopslag

  • De brutowinstopslag is het bedrag of percentage boven op de inkoopprijs

  • Daarmee betaalt de ondernemer kosten terug en verdient hij winst

  • Zonder opslag kan een bedrijf meestal niet blijven bestaan

Je hoeft hier het verschil met nettowinst nog niet uit te diepen; houd de focus op prijsopbouw.

Prijs opbouwen

Inkoopprijs → brutowinstopslag → verkoopprijs exclusief btw → btw → verkoopprijs inclusief btw

Deze keten is de kern van het laatste deel van de les. Laat leerlingen zien dat btw pas aan het einde wordt toegevoegd.

Prijs exclusief en inclusief btw

  • Prijs exclusief btw: prijs zonder belasting

  • Prijs inclusief btw: prijs met belasting erbij

  • Consumenten zien meestal de prijs inclusief btw

Houd het begrip eenvoudig en praktisch: wat ziet een klant in de winkel?

Inclusief btw berekenen

Bij 21% btw geldt:


Prijs inclusief btw = prijs exclusief btw × 1,21


Voorbeeld:

€50 × 1,21 = €60,50

Als de klas btw-percentages kent, kun je kort noemen dat niet alles 21% is, maar werk in deze les met één vast percentage voor duidelijkheid.

Exclusief btw berekenen

Bij 21% btw geldt:


Prijs exclusief btw = prijs inclusief btw / 1,21


Voorbeeld:

€121 / 1,21 = €100

Veel leerlingen trekken foutief 21% af. Benadruk dat je terugrekent door te delen door 1,21.

Van ondernemer naar prijs

Een ondernemer voegt waarde toe met productiefactoren, maakt kosten, investeert in bedrijfsmiddelen, berekent de kostprijs en bouwt daarna de verkoopprijs op. Zo wordt duidelijk hoe een product uiteindelijk in de winkel geprijsd is.

Dit is de inhoudelijke landing van de les: ondernemerschap is keuzes maken én rekenen.

Wat tel je eerst op bij de inkoopprijs?

A

Btw

B

Korting

C

Restwaarde

D

Brutowinstopslag

Volgens de prijsopbouw komt eerst de brutowinstopslag en pas daarna de btw.

Van inkoop naar verkoopprijs

Een winkel start met de inkoopprijs. Daar komt de brutowinstopslag bij. Dan ontstaat de verkoopprijs exclusief btw. Daarna tel je btw erbij op voor de consumentenprijs.

inkoopprijs
brutowinstopslag
exclusief btw
kostprijs
afschrijving
variabele kosten

Controleer of leerlingen de volgorde van de prijsopbouw goed hebben.

Wat heb jij vandaag het beste geleerd?

Vrije reflectie. Mogelijke antwoorden: toegevoegde waarde, verschil tussen vaste en variabele kosten, afschrijving, kostprijs, btw terugrekenen.

Welk onderdeel hielp jou het meest begrijpen?

Vrije reflectie op leerproces. Laat leerlingen concreet zijn: voorbeeldsom, uitleg met schema, voorbeeld van snackbar, samen oefenen.

Welk onderdeel vond jij nog lastig?

Vrije reflectie. Gebruik antwoorden om te bepalen wat nog herhaald moet worden, bijvoorbeeld afschrijving of btw-berekeningen.

Aan het werk!

Opdracht:

1 en 2 blz 74


Opdracht:

3,5 en 6 blz 75


Opdracht:
7, 8 9 en 10 blz 77

Deze slide heeft geen instructies

Begrippen

toegevoegde waarde - extra waarde die een ondernemer aan een product of dienst geeft

productiefactoren - middelen die nodig zijn om te produceren

arbeid - werk dat mensen doen in een bedrijf

natuur - grondstoffen en ruimte die bij productie worden gebruikt

kapitaal - machines, gebouwen en geld die een bedrijf gebruikt

ondernemerschap - het organiseren van een bedrijf en het nemen van risico

variabele kosten - kosten die veranderen met de productie of verkoop

Deze slide heeft geen instructies

Begrippen

vaste kosten - kosten die in een periode ongeveer gelijk blijven

investeren - geld uitgeven aan iets dat langer meegaat in het bedrijf

afschrijving - het verdelen van de kosten van een investering over meerdere jaren

kostprijs per product - de kosten van één gemaakt of verkocht product

inkoopprijs - de prijs waarvoor een winkel een product inkoopt

brutowinstopslag - bedrag of percentage dat boven op de inkoopprijs komt

btw - belasting die wordt toegevoegd aan de verkoopprijs

Deze slide heeft geen instructies