H7 §2 Grootmacht Rusland?

H7 §2 Grootmacht Rusland?

1 / 32
volgende
Slide 1: Slide
newEditorAardrijkskundeMiddelbare schoolhavoLeerjaar 3

In deze les zitten 32 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 50 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

H7 §2 Grootmacht Rusland?

Leerdoelen

Je weet:

  • wat de overgang van een planeconomie naar een vrijemarkteconomie betekende voor Rusland.

  • wat de huidige kenmerken zijn van de Russische economie.

  • waarom Rusland een politieke en militaire (wereld) macht is.

  • wat de huidige demografische situatie in Rusland is.

  • wat de gevolgen zijn van de demografische situatie voor Rusland.

Terugblik vorige les

H7 §1 Een weerbarstige natuur

§1 Wat weet je nog?

§1 welke zaken vind je nog moeilijk?

Sovjet-Unie

Rusland hoorde lange tijd bij de Sovjet-Unie:

  • enorm land met een grote bevolking

  • veel natuurlijke hulpbronnen (olie, aardgas)

  • grootste communistisch land ter wereld

  • alle macht bij één partij

  • staat is eigenaar van productiemiddelen, natuur en kapitaal.

Sovjet-Unie

Planeconomie:

  • door de staat bepaalde vijfjarenplannen: wat en hoeveel produceren?

  • eerlijke verdeling van alle opbrengsten voor iedereen


Nadelen planeconomie:

  • geen concurrentie, dus geen goede kwaliteit

  • geen aandacht voor het milieu

  • geen eerlijke verdeling door corrupte leiders


Slechte omstandigheden --> groeiende onvrede bevolking --> uiteenvallen Sovjet-Unie



Een nieuwe economie

Rusland stapte over naar een vrijemarkteconomie. Aan het begin konden de bedrijven de concurrentie niet aan:


  • veel failliete bedrijven

  • toename werkeloosheid

  • toename armoede

Een nieuwe economie

Daarna is de economie enorm gegroeid:

  • onderdeel van de BRICS-landen

  • veel export van aardolie, aardgas en andere natuurlijke hulpbronnen
    --> nadeel: grote afhankelijkheid prijsschommelingen grondstoffen


Rusland:

  • 11e plek bruto nationaal product (bnp)

  • 60e plek gemiddelde welvaart bevolking

Politieke macht

Rusland erfde de politieke en militaire macht van de Sovjet-Unie.

  • Veel geld naar defensie, groot leger, veel nucleaire wapens en tanks.

  • Veel politieke macht door permanente zetel met vetorecht in de VN-Veiligheidsraad,

Demografische tijdbom

Na de val van het communisme: demografische krimp in Rusland.

  • 1991: 147 miljoen inwoners
    2019: 142 miljoen inwoners


Reden 1: sterke daling geboortecijfer.

  • onzekerheid over baan en inkomen

  • sinds 2000: stijging geboortecijfer
    2013: geboorteoverschot

Demografische tijdbom

Reden 2: hoog sterftecijfer.

  • jong stervende mannen door:
    + slechte werkomstandigheden
    + slecht voedsel
    + alcoholisme
    + slechte gezondheidszorg

  • Levensverwachting mannen: 65 jaar, vrouwen 77 jaar

Demografische tijdbom

  • Minder demografische krimp door een positief migratiesaldo.
    - vooral vanuit de voormalige Sovjetrepublieken
    - migranten op zoek naar werk en welvaart.

Gevolgen

  • Negatieve gevolgen van de demografische krimp:
    - Ontgroening leidt tot minder mensen in de dienstplichtige leeftijd.

    - Ontgroening leidt tot minder arbeiders en kan leiden tot minder economische groei.

    - Minder werkenden betekent minder belasting voor pensioen, gezondheidszorg en defensie.

B14 Dimensies

Dimensies / invalshoeken van waaruit je een gebied of gebeurtenis kunt bekijken:


  • Economische dimensie: (het bezit van) grondstoffen, werk, geld.


  • Sociaal-culturele dimensie: hoe mensen met elkaar willen omgaan en hoe ze voor elkaar zorgen.


  • Politieke dimensie: gaat over het verdelen van macht.


  • Fysische dimensie: vanuit de belangen van de natuur.

B14 Dimensies


B150 Natuurlijke bevolkingsgroei

De bevolkingsgroei van een gebied verandert door natuurlijke en sociale factoren.

  • Natuurlijke factoren: geboorte - sterfte = natuurlijke bevolkingsgroei.


  • Geboortecijfer: het gemiddelde aantal geboorten per duizend inwoners per jaar (‰). Geboortecijfer van 9‰ betekent gemiddeld 9 baby's per duizend inwoners

  • Sterftecijfer: het gemiddelde aantal sterfgevallen per duizend inwoners per jaar (‰)


Geboorteoverschot en sterfteoverschot

B151 Sociale bevolkingsgroei

Sociale bevolkingsgroei = verandering van de bevolking door vertrek en vestiging. (migratie)


  • Migratiesaldo = vestiging - vertrek


  • Vestigingsoverschot / positief migratiesaldo = vestiging > vertrek


  • Vertrekoverschot / negatief migratiesaldo = vestiging < vertrek


B156 Levensverwachting

Levensverwachting = het gemiddelde aantal te verwachten levensjaren op een bepaalde leeftijd. (meestal bij geboorte)


  • In Nederland: in 100 jaar gestegen van 55 naar 83 jaar (vrouwen) en 80 jaar (mannen).


Oorzaken:

  • Verbetering gezondheidszorg

  • Gezondere leefgewoonten

Gevolg--> Vergrijzing



B157 Demografische transitie(model) = model dat een overgang laat zien van hoge geboorte en sterftecijfers (fase 1) naar lage geboorte- en sterftecijfers (fase 5)

B157 Demografische transitie

  • Fase 1: Langzaam groeiende bevolking.
    - Hoge geboortecijfers
    - Hoge sterftecijfers


  • Fase 2: sterk natuurlijke bevolkingsgroei.
    - Hoge geboortecijfers
    - Daling sterftecijfers
    --> bevolkingsexplosie (Gambia)

B157 Demografische transitie

  • Fase 3: minder sterke bevolkingsgroei.
    - daling geboortecijfers
    - Lage sterftecijfers
    (Indonesië)


  • Fase 4: langzaam groeiende bevolking (transitie voltooid)
    - lage geboortecijfers
    - lage sterftecijfer


  • Fase 5: sterfteoverschot
    - afname bevolking
    (Duitsland)


  • Veel landen in Azië en Latijns-Amerika zitten al in fase 3 of 4

B194 Productiemiddelen

Om iets te maken heb je drie productiemiddelen nodig:

  • Natuur = onderdelen van de natuur die nodig zijn voor de productie.
    - grondstoffen, delfstoffen, grond, water

  • Arbeid = het betaalde werk dat mensen verrichten om goederen te maken of diensten te verlenen.
    - primaire, secundaire en tertiaire sectoren

  • Beroepsbevolking = mensen die betaald werk (willen) doen.
    - deel dat op zoek is naar werk: werkloos

  • Kapitaal = alle gebouwen, machines, hulpmiddelen en voertuigen die nodig zijn voor de productie.

Slide titel

B194 productiemiddelen

B229 Opkomende landen

Kenmerken opkomende landen (groeilanden):

  • Kenmerk 1: snelle economische groei
    - veel buitenlandse investeringen
    - BRICS-landen: van gesloten naar vrijemarkteconomie

  • Kenmerk 2: bnp per inwoner is nog relatief laag.
    - nog steeds aantrekkelijk voor buitenlandse bedrijven door relatief lage lonen

  • Kenmerk 3: grote sociale en regionale ongelijkheid.
    - sommige mensen profiteren, anderen niet
    - groeiende middenklasse
    - grote verschillen tussen regio's en tussen stad en platteland

B229 Opkomende landen

Slide tekst

Wat zijn de nadelen van een planeconomie?

A

Slechte kwaliteit producten

B

Weinig aandacht milieu

C

Geen concurrentie

D

Grote omzetten

Wat is een nadeel wanneer een land voor een groot deel afhankelijk is van het exporteren van natuurlijke hulpbronnen?

A

De vraag naar natuurlijke hulpbronnen kan stoppen

B

Natuurlijke hulpbronnen kunnen opraken

C

De prijs kan schommelen

D

Ze kunnen de natuurlijke hulpbronnen niet zelf gebruiken