Twastriid: u/ú/ue & G/GG/CH

• Fries
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 2

Frysk

Twastriid: u/ú/ue & G/GG/CH 

Klasse 2

Leardoelen:

• Ik wit wannear't ik in G/GG/CH yn it Frysk skriuwe moat.
• Ik wit it ferskil tussen u/ú/ué.
• Ik kin kloktiden goed skriuwe.

Leardoel: Ik wit de regels oer de G/GG/CH yn it Frysk

Ja dat wit ik!

Ik twivelje, ik bin der net wis fan.

Nee dat wit ik net.

Regels: g/ch/gg

Oan it begjin fan in wurd altyd -G
> goed, grien, grou

Oan it ein fan in wurd altyd -CH

> Graach, heech, berch

GG brûkst allinnich as it foar de klank moat
> miggen, biggen, dogge

Regels: g/ch/gg

Yn ‘e midden fan in wurd stiet meastentiids G, mar tink derom:

• Hat it Nederlânsk CH, dan it Frysk ek!                                "NACHT"
• Foar in –S of in –T komt altyd CH                                         "ACHT"
• Yn in ferlytsingswurd komt altyd CH                                  "DWERCHJE"

Hokker (welke) wurden binne goed skreaun?

1. berg, dreech, biggen
2. grien, doggen, chraag
3. dreech, miggen, heech
4. graag, heeg, miggen

Skriuw it Fryske wurd op:
NL: Maag
FR: MA.E

Skriuw it Fryske wurd op foar:
graag

Set oer:
De bergen zijn hoog.

Set oer:
De muggen zijn groot.

Leardoel: Ik wit it ferskil tussen u/ú/ué.

Ja dat kin ik!

Ik twivelje, ik bin der net wis fan.

Nee dat kin ik net.

uu = ue

Haadregel: -uu komt yn it Frysk net foar, wy skriuwe -ue. Let op! Soms binne wurden ek hielendal oars.

puur                 puer                        muur    muorre

natuur             natuer                    uur        oere

cultuur            kultuer

ú of u

De letter kin deselde klank hawwe, mar dochs oars skreaun wurde. 

• -ú skriuwst eins alinnich as dat foar de útspraak nedich is
• Oan de ein fan in wurd altyd: -u
  
  

Yn it Frysk is it hiel belangryk oft in wurdlid (lettergreep)  iepen of sletten is. 

iepen of sletten wurdlid

Open lettergreep: de letter (klinker) is ingesloten door medeklinkers. 1 klapje.

Gesloten lettergreep: de letter (klinker) is niet ingesloten door medeklinkers. Meerdere klapjes, hij kan niet sluiten.

iepen                           sletten

tút                                  tu-ten

drúf                               dru-ven

nút                                 nu-ten

Hokker (welke) wurden binne goed skreaun?

1. nút en núten
2. nut en nutten
3. nút en nuten

Hokker (welke) wurden binne goed skreaun?

1. tut, cultuer, drúven
2. tút, kultuur, druven
3. tut, kultuer, drúven
4. tút, kultuer, druven

Hokker (welke) wurden binne goed skreaun?

1. Yndividú en figuur
2. Yndividu en figuer
3. Yndividú en figuer

Kloktiden

• Ien oere hat sechtich minuten
• ien minút hat sechtich sekonden

Kertier foar / oer
kwartier voor/na

Healwei

half 

Jou dysels in sifer fan 0-10

Hoe goed behearsto de stof?

010

• Laat de leerlingen de vraag beantwoorden.
• Vraag aan enkele leerlingen om hun antwoord toe te lichten.