begeleidingsbijeenkomst 4 leren leren 13-mei 2026

• Studievaardigheden
• HBO
• Studiejaar 1

Coachen en Begeleiden 

Montessori Lyceum Oostpoort

4

14 mei 2025

BSML traject

Terugblik Het individu                                                     3

• Differentiëren                                           
• Zelfstandig werken                                 
• Feedback geven die leerling aan het denken zet            
• In groepjes werken        
• Activerende werkvormen
• Puberbrein                                                                           
  
• Iedere leerling zien en werken aan individueel leerdoel   
• De leerling in zijn kracht                                                                      

Wat heb je n.a.v. de vorige bijeenkomst over het individu uitgeprobeerd en met welk succes?

Leren leren                                 4

• Executieve vaardigheden
• Studievaardigheden
• Leerlingen plannen, stellen doelen en monitoren (zelfregulatie)
• Effectief leren 
• Leerstof spreiden in de tijd
• Toetsing als leer -en oefenstrategie
• Huiswerk: geven, noteren en controleren 

Doelen

• Ik weet wat executieve vaardigheden zijn
• Ik weet het verschil tussen executieve vaardigheden en studievaardigheden
• Ik kan mijn leerlingen opweg helpen door executieve vaardigheden, studievaardigheden expliciet in mijn lesprogramma op te nemen
• Ik kan leerlingen helpen met plannen , doelen stellen en monitoren
• Ik kan leerlingen leren lesstof die geleerd moet worden in tijd te spreiden
• Ik kan leerlingen leren zichzelf te toetsen (actief leren)  
• Ik heb als docent een modus om huiswerk op te geven, te noteren en effectief te controleren

Wat zijn executieve vaardigheden?

Voorkennis activeren

www.lerenlerennederland.nl

Wat zijn (de 11) executieve vaardigheden?

executieve vaardigheden/functies

basisvoorwaarde leven

voorwaarde schoolsuccessen

concentratie

taakgericht

doelgericht

..... 11 stuks

studievaardigheden/

leren leren

voor MO en Beroepsopleiding

leerstrategieën

samenvatting maken

aantekeningen maken

woordjes leren

voorbereiden toets

leerstijlen

Wat is het verschil tussen studievaardigheden en executieve vaardigheden? 

Film Charissa

https://www.lessonup.com/nl/lesson/qp2KrYYHXQWdYBrxR?utm_source=app&utm_campaign=shared-lesson-app&utm_content=1746960517407&utm_medium=shared-link

www.lessonup.com

Tekst

Cognitieve vaardigheden

met het brein

analyseren

probleem oplossend vermogen

structureren

verbanden leggen

Van invloed

• genen
• thuissituatie
• cultuur

Wat vraagt dit van jou als docent? 

Hoe kan je rekening houden met het huidige niveau (executieve vaardigheden en studievaardigheden) van je leerling?

Hoe kan je het huidige niveau (executieve vaardigheden en studievaardigheden) van je leerlingen helpen ontwikkelen?

Hoe heb je zelf leren leren? Met welke hulp, van wie? En hoe leer jij je leerlingen (toetsen) leren?

Film Gino Camp

Kijkopdracht: 

Boek Wijze lessen

www.lessonup.com

Effectief leren

Gebruik duidelijke instructie

Gebruik voorbeelden

Check of de klas het begrepen heeft. 

Ondersteun bij moeilijke opdrachten

Effectief leren

Leerstof spreiden in de tijd

Bied leerstof aan, op verschillende manieren, op verschillende momenten in verschillende contexten. 

Gebruik oefentoetsen als leerstrategie

Geef heldere feedback

www.lessonup.com

 4 Leerlingen plannen, stellen doelen en monitoren (zelfregulatie)

Zelfregulatie is....

Als je beschikt over goede metacognitieve vaardigheden, kun je je eigen leerproces sturen of reguleren. Je bent dus in staat tot zelfregulatie. Dat is een zeer belangrijke vaardigheid, omdat leren een activiteit is, niet iets wat je passief ondergaat. Steeds meer wordt duidelijk hoe belangrijk een actieve leerhouding is, waarbij leerlingen invloed hebben op hun eigen leerproces. Een definitie van zelfregulatie luidt: “De leerling neemt zelfstandig en met zin voor verantwoordelijkheid de sturing voor de eigen leerprocessen in handen” (Boekaerts & Simons, 1995).

Zelfregulatie vindt plaats in drie fasen: voor, tijdens en na het leren. Tijdens alle drie fasen spelen metacognitieve vaardigheden een rol. Zimmerman (2002) omschrijft die drie fasen als volgt:

1. voorbereidingsfase: doelen stellen, plannen, jezelf motiveren voor de taak;

2. uitvoeringsfase: concentreren op de taak, toepassen van leerstrategieën, eigen voortgang monitoren;

3. reflectiefase: zelfbeoordeling en bepalen van vervolgstappen, op basis van het resultaten.

Hoe kun je zelfregulatie stimuleren?

 

Leerlingen hebben ‘steun, sturing en inspiratie’ nodig om hun eigen leren te kunnen reguleren, schrijft Jelle Jolles (2017). Steun en sturing is nodig om hen te helpen leerstrategieën te beheersen, maar inspiratie is net zo belangrijk. Om zelfsturing van leerlingen op deze manier te bevorderen, is het zoeken naar de juiste balans tussen structuur bieden (steun en sturing) en ruimte geven (voor inspiratie). Leraren zouden het volgende moeten doen (Pino-Pasternak & Whitebread, 2010):

1. keuzes bieden;

2. instructie van leerstrategieën;

3. feedback op het leerproces;

4. geleidelijk loslaten.

Hoe kun je zelfregulatie stimuleren? 

1. keuzes bieden;

2. instructie van leerstrategieën;

3. feedback op het leerproces;

4. geleidelijk loslaten.

Keuzes bieden?

Als leerlingen kunnen kiezen voor leertaken waarvan ze de waarde, het belang en de relevantie zien, werkt dat inspirerend en stimuleert het de zelfstandigheid. Het kan ook leiden tot betere prestaties. Herhaaldelijk

keuzes bieden heeft de voorkeur. Daarbij helpt het om het aantal keuzemogelijkheden overzichtelijk te houden. Een keuze uit twee tot vier opties werkt het best. Voor het positieve effect is het overigens niet nodig dat leerlingen echt hun eigen doelen en leerproces bepalen. Integendeel, het is juist beter om ze zeggenschap te geven in zaken die minder bepalend zijn (Patall et al., 2008). Op die manier vergroot je wel het ‘eigenaarschap’, maar houd je als leraar de touwtjes in handen.

Instructie van leerstrategieën

Leerstrategieën komen de meeste leerlingen niet vanzelf aanwaaien. 

De leraar kan die strategieën onderwijzen, op een interactieve manier (Callan et al., 2016). Enkele voorbeelden:

· Expliciete instructie geven in strategieën, gericht op plannen, monitoren en evalueren van het leerproces; bijvoorbeeld door middel van directe instructie (Hollingsworth & Ybarra, 2019).

· Hints geven: Niet alles in één keer uitleggen, maar gedoseerd stukjes informatie geven, in opdracht- of vraagvorm. De leerling wordt hierdoor aan het denken gezet.

· Modelleren: Vaardigheden voordoen en hardop denken bij de leerling stimuleren.

· Transfer: Het is niet voldoende een strategie in slechts één situatie aan te leren. Leerling moeten geleerde vaardigheden ook toepassen in nieuwe situaties. Het is aannemelijk dat daarbij extra ondersteuning nodig is (Raaijmakers, 2018).

Feedback op het leerproces

Goede leraren geven concrete aanwijzingen en s

Feedback op het leerproces

 

Goede leraren geven concrete aanwijzingen en stimuleren gewenst gedrag. Ze laten leerlingen zien wat ze goed hebben gedaan bij het toepassen van leerstrategieën en wat niet. Met deze feedback op het leerproces bevorderen ze zelfvertrouwen en zelfstandigheid veel effectiever dan met feedback op het leerresultaat (Hattie & Timperley, 2007).

Geleidelijk loslaten

 

Ruimte geven is niet hetzelfde als loslaten. Het eerste doet de leraar zodra hij begint zelfregulatie te stimuleren, het tweede pas als leerlingen leerstrategieën beheersen. Dit gebeurt door een geleidelijke overgang van volledige externe sturing door de leraar naar meer zelfstandigheid van de leerling. Deze geleidelijke overgang is uitgewerkt in het Gradual Release of Responsibility Instruction Model (GRRIM of GRR-model), in vier fasen (Fisher & Frey, 2013):

· ik-fase: de leraar demonstreert een nieuwe vaardigheid;

· wij-fase: leraar en leerlingen oefenen samen de nieuwe vaardigheid;

· jullie-fase: leerlingen werken samen aan toepassing;

· jij-fase: leerlingen passen de vaardigheid zelfstandig

Wat kan je hier nu mee?

Welke elementen kun je gaan gebruiken voor je les?

Wat doe je vanaf nu met de leerling die niet start met de oefening?

Wat doe je vanaf nu voor een leerling die niet goed kan plannen?

7 Huiswerk geven, noteren en controleren 

• mondeling en schriftelijk: datum en huiswerk op bord en in Magister
• uitleg van de functie van een toets afnemen ( in zijn algemeenheid)
• complete instructie: wat, wanneer, hoe toetsen, hoe leren, hoe becijferen, herkansing, consequentie
• check het begrip
• verlengde instructie
• Magister: bijlagen, huiswerk 

Huiswerk opgeven live

Good praktisch

Tip: hoe opdrachten in Magister in te voeren

Mindmap als huiswerk

wat

wanneer heel concreet

doel

wat nodig

....

Leren leren                                 4

• Executieve vaardigheden
• Studievaardigheden
• Effectief leren
• Leerlingen plannen, stellen doelen en monitoren (zelfregulatie)
• Leerstof spreiden in de tijd
• Toetsing als leer -en oefenstrategie
• Huiswerk: geven, noteren en controleren 

Woensdag 10 juni, 16.00 -17.30 uur, lokaal 620

Routines leren leren

• gesprek aangaan met leerlingen: Hoe leer jij? Wie heeft het je zo geleerd? Wat werkt goed voor jou?
• Leerlingen het verschil leren tussen executieve vaardigheden en studievaardigheden
• Leerlingen leren lesstof te leren door te spreiden in tijd
• Leerlingen leren actief te leren door zichzelf te toetsen
• Leerlingen laten ervaren hoe het is om elkaar te toetsen
• Leerlingen leren plannen, doelen te stellen en te monitoren (zelfregulatie)
• Huiswerk opgeven:

1.  datum op het bord
2. volledige ( verlengde) instructie va nhet opgegeven huiswerk
3.  in woord en in beeld aanbieden va nhet huiswerk
4.  in Magister, met bijlagen
5. check van het begrip: Begrijpen alle leerlingen wat ze moeten doen?

• Controleren van het huiswerk adv Montessori legwerkjes, antwoordkaarten of klassikaal ( in woord en in schrift) met controle in schriften ( hebben de leerlingen hun werk zelf goed gecontroleerd 

Schrijf op hoe we deze bijeenkomst beter kunnen maken

Belangrijkste eye opener?

Wat heb jij aan deze bijeenkomst gehad?

 

Wat ga jij morgen toepassen?