Medicatie introductie

• newEditor
• Verpleging en verzorging
• MBO
• Studiejaar 3,4

V erpleegtechnische

vaardigheden

Medicatie introductie

Wat is een medicijn?

-> ook wel geneesmiddel of medicament
-> een stof of een combinatie van stoffen die wordt gebruikt verschillende doeleinden

3 verschillende namen:

Groepsnaam = tot welke groep behoort het medicijn

Generieke- of stofnaam = geeft de werkzame stof van het medicijn aan

Merk- of handelsnaam = Fabrikanten geven de stof hun eigen merknaam of handelsnaam, omdat ze geld willen verdienen aan een medicijn.

Wat is het doel van een medicijn?

Doel van een medicijn?

• De geneesmiddelen worden toegediend om het ontstaan van een ziekte of ongewenste situatie te voorkomen.

• toegediend om verschijnselen die bij een ziekte of aandoening horen te laten verminderen of te laten verdwijnen.

• De geneesmiddelen worden toegediend om een tekort in het lichaam aan te vullen.

• De geneesmiddelen worden toegediend om de oorzaak van een ziekte aan te pakken.
  Als zorgverlener is het belangrijk dat je weet waarom een zorgvrager medicijnen gebruikt, welk effect je kunt verwachten en waar je op moet letten bij de werking en mogelijke bijwerkingen van medicijnen.

Doel van medicijnen / redenen van voorschrijven

1. Preventief of Profylaxe
   De geneesmiddelen worden toegediend om het ontstaan van een ziekte of ongewenste situatie te voorkomen.
   Orale anti-conceptie, vaccinatie

2. Causaal
   De geneesmiddelen worden toegediend om de oorzaak van een ziekte aan te pakken.
   Penicilline, ciprofloxacine
   

3. Symptoombestrijding
   De geneesmiddelen worden toegediend om verschijnselen die bij een ziekte of aandoening horen te laten verminderen of te laten verdwijnen.
   Oxazepam, Paracetamol, Laxantia

4. Aanvullend
   De geneesmiddelen worden toegediend om een tekort in het lichaam aan te vullen.
   Insuline, ferrofumeraat

Onderzoek  glucose voor diabetes; oogdruppels om pupil groot te maken

Op welke manieren kun je medicijnen toedienen?

Medicijnvormen

• Vloeibare vorm: drankjes, druppels, injectievloeistoffen

• Vaste vorm: Tabletten, Dragees, Capsules, Zetpillen, Vaginaal tabletten

• Poedervorm en pleisters: zalf, strooipoeder en pleisters

• Retard medicijnen: met een verlengde werking

Medicatie die de oorzaak van een ziekte aanpakken hebben een

A

Profylactische werking

B

Causale werking

C

placebo werking

D

symptomatische werking

Placebo-effect

Een placebo is een middel dat er wel als geneesmiddel uitziet, maar geen werkzame stoffen bevat. Een soort neppil dus.

Medicatie toedienen

Medicijnen kunnen op twee manieren worden toegediend:
- Enteraal, dat wil zeggen via het maag-darmkanaal
via de mond = per os (bijv. tablet, dragee, capsule)

via de anus = rectaal (bijv. zetpil)

• Parenteraal, opname buiten het maag-darmkanaal
  via de huid, via de slijmvliezen, via de luchtwegen, per injectie

Hoe kies je de juiste toedieningsweg?

Bij de keuze kijk je naar het medicijn én de zorgvrager.

• Hoe snel moet het medicijn werken?
  Snel effect → bijvoorbeeld injectie of infuus
  Langdurig effect → bijvoorbeeld medicatiepleister

• Waar moet het medicijn werken?
  Oog → oogdruppels
  Huid → zalf of crème
  Luchtwegen → inhalatiemedicatie
  Systemisch

• Wat is de toestand van de zorgvrager?
  Let op bewustzijn, slikproblemen, misselijkheid, braken, benauwdheid en onrust.

• Kan de zorgvrager meewerken?
  Denk aan begrip, angst, pijn en het kunnen uitvoeren van de juiste techniek

Farmokinetiek

Farmokinetiek = Proces van wat een medicijn doet met het lichaam.

Dit wordt ingedeeld in vier fasen:

1. absorptie (opnemen);

2. distributie (verdeling);

3. metabolisme (omzetten);

4. eliminatie (uitscheiding).

Wat betekent farmacokinetiek?

A

eliminatie (uitscheiding).

B

distributie (verdeling);

C

Proces van wat een medicijn doet met het lichaam.

D

absorptie (opnemen)

Lokale werking

Medicijn doet z'n werk op de plek waar het wordt aangebracht

Pufjes, zalven, oogdruppels, oordruppels

Systemische werking

Medicijn die via de bloedbaan door je hele lichaam werkt. Sommige medicijnen hebben een specifiekere toepassing.

Wie levert een actuele medicatie toedieningslijst?

A

De arts

B

De apotheek

C

De verpleegkundige

D

De helpende

Paracetamol is een

A

Uitsluitend op recept - medicijn

B

Niet recept plichtig -medicijn

C

Homeopathisch middel

D

Alternatief geneesmiddel

Echinaforce is een

A

Uitsluitend op recept - medicijn

B

Niet recept plichtig -medicijn

C

Homeopathisch middel

D

Alternatief geneesmiddel

Fosinopril (bloeddrukverlager) is een

A

Uitsluitend op recept - medicijn

B

Niet recept plichtig -medicijn

C

Homeopathisch middel

D

Alternatief geneesmiddel

Indicatie

Contra-indicatie

Aandoening/ziekte of symptoom waarvoor het medicijn wordt voorgeschreven

Medicijn verergert de ziekte, dit is een reden om het medicijn niet te gebruiken

Deze medicijnvorm noemen we

A

Tablet

B

Dragee

C

Bruistablet

D

Capsule

Deze medicijnvorm noemen we

A

Dragee

B

Tablet

C

Zetpil

D

Smelttablet

Deze medicijnvorm noemen we

A

Tablet

B

Dragee

C

Smelttablet

D

Capsule

Deze medicijnvorm noemen we

A

Drank

B

Klsyma

C

Gel

D

Spray

Deze medicijnvorm noemen we

A

Gel

B

Klysma

C

Drank

D

Druppelvloeistof

Deze medicijnvorm noemen we

A

Tablet

B

Dragee

C

Bruistablet

D

Smelttablet

Systemische werking

Lokale werking

Wie doet wat?

Arts: schrijft medicatie voor

Apotheek: Maakt medicatie klaar en levert af

JIJ:

- zet medicatie uit

- reikt medicatie aan en/of dient medicatie toe

- registreert en tekent af

- signaleert knelpunten (VIM/MIM!)

- Evalueert behandeling samen met cliënt en arts

Beoordeling eigen beheer medicatie

Categorie 1: cliënt bestelt en gebruikt medicatie zelf

Categorie 2: begeleider bestelt medicatie, cliënt gebruikt medicatie zelf

Categorie 3: cliënt bestelt medicatie, begeleider biedt hulp bij (een deel van) medicatie

Categorie 4: begeleider bestelt en biedt hulp bij (een deel van) medicatie

Categorie 5: begeleider bestelt, biedt hulp bij medicatie en ziet toe op inname

Welke 'BEM' komt in jouw zorginstelling het meest voor?

Casus

Je komt bij binnen bij Dhr. Kaas. Het is 11.00h en hij ligt in bed, hij vertelt zich ziek te voelen. Ook geeft hij aan om 10.00h gebraakt te hebben en erge last van diarree te hebben.

Wat doe je?

Casus

Je hebt ochtendzorg verleent bij Mw. Roelvink en reikt de medicatie aan. Mw. wil de medicatie niet nemen, zegt dat ze er erg buikpijn van krijgt en dat jullie daar niets aan doen. 

Wat doe je?

Casus

Je helpt Dhr. Tolbeek bij het eten en innemen van medicatie. Dhr. heeft moeite met slikken, hij kan de grote tabletten moeilijk wegkrijgen. 

Wat doe je?

Observaties

Na het toedienen van medicijnen moet je de zorgvrager altijd observeren. Je observeert of hij eventueel bijwerkingen heeft die beschreven zijn in de bijsluiter.

Observeer:

• Allergische reactie

• Anafylactische shock

De zorgverlener die medicijnen gereedmaakt moet hiervoor .... zijn

A

bevoegd

B

bekwaam

C

bevoegd en bekwaam

D

niet bevoegd en bekwaam

Hoe controleer of je aan de juiste persoon het medicijn geeft?

A

geboortedatum zeggen en vragen of het klopt

B

naam aan de zorgvrager vragen

C

geboortedatum aan de zorgvrager vragen

D

je hoeft niet te controleren je kent hem al

Wat is een GDS ?

Wie is verantwoordelijk als de zorgvrager weigert zijn medicijnen in te nemen?

A

zorgvrager zelf

B

jij, je hebt de medicijnen aangereikt

C

de arts

D

de teamleider