Kruislingsvermenigvuldigen

Kruislingsvermenigvuldigen

1 / 23
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 23 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Kruislingsvermenigvuldigen

Deze les sluit aan bij 3 havo Getal en Ruimte H2.1. Open met het idee dat leerlingen al verhoudingen kennen uit tabellen en dat ze nu leren hoe je een onbekende daarin snel kunt uitrekenen.

Lesdoel

Ik kan een onbekend getal in een verhoudingstabel uitrekenen met kruislingsvermenigvuldigen, zonder haakjes en met haakjes.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden passen volgens jou bij verhouding en onbekende?

Gebruik de reacties om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: verhouding, tabel, x, formule, delen, vermenigvuldigen, Pythagoras, onbekende.

Voorkennis: stelling van Pythagoras

Bij de stelling van Pythagoras werk je met een formule.

Je vult bekende getallen in en rekent de onbekende uit.


Ook vandaag zoek je een onbekende.

Alleen gebruik je nu geen rechthoekige driehoek, maar een verhoudingstabel.

Houd de koppeling licht: het doel is alleen voorkennis activeren over het werken met een onbekende, niet de hele stelling van Pythagoras herhalen.

Wat is een verhouding?

Een verhouding vergelijkt twee hoeveelheden.


In een verhoudingstabel blijven de paren bij elkaar passen.

Als de ene hoeveelheid groter wordt, verandert de andere in dezelfde verhouding mee.

Benadruk dat het om evenredige verbanden gaat. Gebruik eventueel een eenvoudig voorbeeld zoals prijs en aantal bij gelijke stuksprijs.

Van tabel naar vergelijking

Voorbeeld verhoudingstabel:


| links | rechts |

|---|---|

| 3 | 12 |

| 5 | x |


Bij dezelfde verhouding hoort:

3 : 12 = 5 : x

Laat zien dat een verhoudingstabel en een verhouding met dubbele punt hetzelfde idee beschrijven.

Kruislings vermenigvuldigen

Bij 3 : 12 = 5 : x vermenigvuldig je kruislings:


3 × x = 12 × 5


Daarna reken je de vergelijking verder uit om x te vinden.

Noem expliciet dat de producten van de diagonalen gelijk zijn. Dat is de kern van kruislingsvermenigvuldigen.

Zonder haakjes

Voorbeeld:


4 : 7 = x : 21


Kruislings vermenigvuldigen:

4 × 21 = 7 × x

84 = 7x

x = 12

Werk rustig regel voor regel. Besteed aandacht aan de stap van 84 = 7x naar x = 12.

Handige controle

Controleer altijd of je uitkomst past.


Bij 4 : 7 = 12 : 21 kun je beide verhoudingen vereenvoudigen:

  • 4 : 7 blijft 4 : 7

  • 12 : 21 wordt ook 4 : 7


De uitkomst klopt dus.

Leerlingen maken minder fouten als ze leren terugkijken. Koppel dit aan logisch redeneren: past de uitkomst bij de verhouding?

Welke stap hoort bij 4 : 7 = x : 21?

A

4 × 21 = 7 × x

B

4 × 7 = 21 × x

C

4 + 21 = 7 + x

D

4 × x = 7 × 21

Toets of leerlingen de diagonalen goed kiezen. Afleiders passen bij veelgemaakte fouten: recht onder elkaar rekenen, optellen, of x aan de verkeerde diagonaal koppelen.

Vul de stappen aan

Bij een verhoudingstabel zoek je vaak een onbekende. Bij 4 : 7 = x : 21 ga je eerst kruislings vermenigvuldigen. Daarna krijg je 84 = 7x en dan is x = 12. Als controle kijk je of de verhouding nog klopt.

onbekende
kruislings vermenigvuldigen
12
verhouding
evenredig
optellen
14
haakjes
tabel

Deze invuloefening sluit aan op slides 3 t/m 7: onbekende, kruislings vermenigvuldigen, uitkomst 12 en controleren van de verhouding.

Met haakjes

Soms staat er een onbekende in een haakje.


Voorbeeld:

3 : 5 = (x + 1) : 15


Dan vermenigvuldig je nog steeds kruislings:

3 × 15 = 5 × (x + 1)

Benadruk dat de haakjes eerst blijven staan. Leerlingen willen soms te snel 5x + 1 schrijven; dat is fout.

Met haakjes uitwerken

Ga verder met:

3 × 15 = 5 × (x + 1)


45 = 5(x + 1)

45 = 5x + 5

40 = 5x

x = 8

Noem dat eerst de haakjes worden weggewerkt met distributie. Gebruik steeds dezelfde volgorde: kruislings, haakjes wegwerken, oplossen.

Nog een voorbeeld met haakjes

2 : 9 = (x - 3) : 18


Kruislings:

2 × 18 = 9 × (x - 3)

36 = 9(x - 3)

36 = 9x - 27

63 = 9x

x = 7

Dit voorbeeld laat zien dat het ook met min in de haakjes werkt. Controleer mondeling of x - 3 dan gelijk is aan 4.

Veelgemaakte fouten

  • Getallen recht onder elkaar verkeerd koppelen

  • Niet beide diagonalen gebruiken

  • Haakjes te vroeg of fout wegwerken

  • Vergeten de laatste stap naar x te zetten

  • Niet controleren of de verhouding klopt

Gebruik deze slide om fouten te normaliseren en herkenbaar te maken. Laat zien dat de methode juist houvast geeft als je de stappen netjes volgt.

Wat is de juiste stap bij 3 : 5 = (x + 1) : 15?

A

3 × 15 = 5 × (x + 1)

B

3 × 15 = 5x + 1

C

3 × (x + 1) = 5 × 15

D

3 + 15 = 5 + (x + 1)

Controleert of leerlingen bij haakjes eerst nog steeds kruislings vermenigvuldigen en de haakjes laten staan.

Vul de regel goed in

Bij 3 : 5 = (x + 1) : 15 ga je eerst kruislings vermenigvuldigen. Dan krijg je 45 = 5(x + 1). Daarna werk je de haakjes weg: 45 = 5x + 5. Aan het eind vind je x = 8.

kruislings vermenigvuldigen
5(x + 1)
5x + 5
8
3(x + 1)
5x + 1
6
45x
optellen

Laat leerlingen de vaste volgorde herhalen: kruislings, haakjes wegwerken, oplossen.

Welke fout wil jij zelf extra goed voorkomen?

Bespreek dat leerlingen kunnen noemen: haakjes te vroeg fout wegwerken, diagonalen verkeerd kiezen, laatste stap naar x vergeten, niet controleren. Er zijn meerdere goede antwoorden mogelijk.

Begrippen

verhouding - vergelijking tussen twee hoeveelheden

verhoudingstabel - tabel waarin bij elkaar horende waarden in dezelfde verhouding staan

onbekende - het getal dat je nog moet uitrekenen

kruislingsvermenigvuldigen - de diagonale getallen met elkaar vermenigvuldigen in een verhouding

haakjes wegwerken - een getal voor een haakje vermenigvuldigen met alles in de haakjes

evenredig - als twee hoeveelheden steeds in dezelfde verhouding veranderen

Deze slide heeft geen instructies

Afsluiting

Bij kruislingsvermenigvuldigen zet je een verhouding om in een vergelijking.


  • Zonder haakjes: direct oplossen

  • Met haakjes: eerst kruislings, dan haakjes wegwerken

  • Daarna controleer je of de verhouding klopt

Dit is de inhoudelijke afronding. De aparte interactieve exitvraag kan in een volgende stap worden toegevoegd door de vervolggenerator.

Wat heb jij vandaag geleerd?

Laat leerlingen kort terugblikken op de kern van de les. Goede antwoorden noemen bijvoorbeeld kruislings vermenigvuldigen, haakjes wegwerken of controleren.

Wat vond jij het lastigst in deze les?

1

Diagonalen kiezen

2

Vergelijking oplossen

3

Haakjes wegwerken

4

Controleren

Deze slide heeft geen instructies

Wat ga jij de volgende keer zeker onthouden?

Gebruik deze exitvraag om te horen wat blijft hangen en waar de volgende les mee gestart kan worden.