Argumentatiestructuren
Argumentatiestructuren
Onderdelen in deze les
Argumentatiestructuren
Open bij een herkenbare situatie: leerlingen geven vaak wel argumenten, maar bouwen ze niet altijd bewust op. Deze les maakt zichtbaar hoe een standpunt logisch ondersteund wordt.
Lesdoel
Ik kan de vier argumentatiestructuren herkennen, maken en weergeven in een blokjesschema.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden koppel jij aan een sterk argument?
Gebruik de opbrengst om voorkennis op te halen rond standpunt, argument, overtuigen, mening, reden en structuur.
Wat is een argumentatiestructuur?
Een argumentatiestructuur laat zien hoe argumenten een standpunt ondersteunen.
Het gaat niet alleen om welke argumenten iemand geeft, maar vooral om hoe die argumenten zijn opgebouwd.
Die opbouw kun je zichtbaar maken met woorden én met een blokjesschema.
Benadruk dat structuur iets anders is dan inhoud. Twee teksten kunnen over verschillende onderwerpen gaan, maar dezelfde argumentatiestructuur hebben.
Waarom is structuur belangrijk?
Je ziet sneller of een redenering sterk of zwak is.
Je kunt argumenten beter ordenen bij schrijven en spreken.
Je herkent of argumenten los van elkaar werken of elkaar nodig hebben.
Je kunt de redenering overzichtelijk weergeven in een blokjesschema.
Deze slide heeft geen instructies
Vier soorten structuren
In deze les werk je met vier argumentatiestructuren:
enkelvoudige argumentatie
onafhankelijk nevenschikkende argumentatie
afhankelijk nevenschikkende argumentatie
onderschikkende argumentatie
Kondig aan dat het belangrijkste onderscheid zit in de vraag: is er één argument, zijn er meerdere losse argumenten, werken argumenten samen, of ondersteunt een argument een ander argument?
Enkelvoudige argumentatie
Bij enkelvoudige argumentatie wordt een standpunt ondersteund door één argument.
Er is dus één directe reden waarom het standpunt volgens de spreker of schrijver klopt.
Leg uit dat dit de eenvoudigste structuur is. Er zijn geen extra argumenten en geen subargumenten.
Voorbeeld enkelvoudig
Standpunt:
Lezen is belangrijk.
Argument:
Lezen vergroot je woordenschat.
Maak duidelijk dat het argument rechtstreeks het standpunt ondersteunt. Vraag mondeling eventueel welk deel het standpunt is en welk deel het argument.
Blokjesschema enkelvoudig
Stelling:
Lezen is belangrijk.
Argument:
Want het vergoot de woordenschat.
Vertel dat nummering helpt om de relatie tussen blokjes zichtbaar te maken. In een enkelvoudige structuur wijst één argument rechtstreeks naar het standpunt.
Herkennen en maken
Je hebt te maken met enkelvoudige argumentatie als:
er maar één argument is
dat argument direct bij het standpunt hoort
er geen tweede argument of subargument nodig is
Benadruk dat leerlingen bij het zelf maken eerst een duidelijk standpunt formuleren en daar één passende reden aan koppelen.
Wanneer is een argumentatie enkelvoudig?
Bij één direct argument
Bij twee losse argumenten
Bij twee samenwerkende argumenten
Bij een argument met subargument
Toetst het kernverschil: enkelvoudig = één argument dat rechtstreeks het standpunt ondersteunt.
Vul de kernwoorden in
Bij enkelvoudige argumentatie hoort één argument direct bij het standpunt. In het blokjesschema wijst dat ene argument rechtstreeks naar het standpunt.
Laat leerlingen de drie basisbegrippen koppelen: soort structuur, standpunt en blokjesschema.
Onafhankelijk nevenschikkend
Bij onafhankelijk nevenschikkende argumentatie ondersteunen meerdere argumenten hetzelfde standpunt.
Elk argument is zelfstandig sterk genoeg. Als je één argument weghaalt, blijven de andere argumenten nog steeds overeind.
Dit is vaak lastig te onderscheiden van afhankelijk nevenschikkend. Benadruk daarom het woord zelfstandig.
Voorbeeld onafhankelijk
nevenschikkend
Standpunt:
Mobiele telefoons zijn handig.
Argumenten:
Je kunt snel informatie opzoeken.
Je bent bereikbaar voor iedereen.
Laat zien dat beide argumenten apart al steun geven aan hetzelfde standpunt. Ze hebben elkaar niet nodig om logisch te werken.
Blokjesschema onafhankelijk
Standpunt:
Mobiele telefoons zijn handig.
Argument 1:
Je kunt makkelijk informatie opzoeken.
Argument 2:
Je bent bereikbaar voor iedereen.
Noem dat beide pijlen rechtstreeks naar het standpunt lopen. Er is geen pijl tussen argument 1 en argument 2.
Kenmerk van onafhankelijk
De controlevraag is:
Blijft het standpunt nog ondersteund als één argument wegvalt?
Bij onafhankelijk nevenschikkende argumentatie is het antwoord: ja.
Deze controlevraag is een handig herkenningsmiddel. Gebruik hem later ook om het verschil met afhankelijk nevenschikkend scherp te maken.
Welke controlevraag past bij onafhankelijk nevenschikkend?
Is er een subargument nodig?
Vallen de argumenten onder elkaar?
Blijft steun over als één wegvalt?
Is er maar één argument?
De juiste controlevraag komt letterlijk voort uit slides 10-13. Afleiders verwijzen naar andere structuren.
Hoe werken de argumenten hier samen?
Los van elkaar
Alleen samen
Onder elkaar
Er is er één
Deze slide heeft geen instructies
Maak de uitleg compleet
Bij onafhankelijk nevenschikkende argumentatie ondersteunen meerdere argumenten hetzelfde standpunt. Elk argument is zelfstandig sterk genoeg. In het schema lopen beide pijlen direct naar het standpunt.
Controleert of leerlingen de begrippen meerdere, zelfstandig en standpunt goed plaatsen.
Afhankelijk nevenschikkend
Bij afhankelijk nevenschikkende argumentatie ondersteunen meerdere argumenten samen het standpunt.
De argumenten zijn niet zelfstandig genoeg. Pas in combinatie vormen ze een overtuigende ondersteuning.
Benadruk dat de argumenten nog steeds direct bij het standpunt horen, maar dat ze elkaar inhoudelijk nodig hebben.
Voorbeeld afhankelijk nevenschikkend
Standpunt:
De schoolkantine moet gezonder worden.
Argumenten:
Leerlingen eten er vaak.
Het aanbod beïnvloedt hun keuzes
Leg uit dat deze twee argumenten samen overtuigen: alleen 'leerlingen eten er vaak' zegt nog niet genoeg, en alleen 'het aanbod beïnvloedt hun keuzes' blijft te algemeen zonder de context van de schoolkantine.
Blokjesschema (afhankelijk nevenschikkend)
Standpunt:
De schoolkantine moet gezonder worden.
Argument 1:
Leerlingen eten er vaak
Argument 2:
Het aanbod beïnvloedt hun keuzes.
Gebruik het plusteken of een andere markering om te laten zien dat de argumenten samen één steun vormen voor het standpunt.
Kenmerk van afhankelijk
De controlevraag is:
Blijft het standpunt nog goed ondersteund als één argument wegvalt?
Bij afhankelijk nevenschikkende argumentatie is het antwoord: nee.
Vergelijk deze slide expliciet met de vorige controlevraag. Het verschil tussen ja en nee is vaak de sleutel tot herkenning.
Wanneer is nevenschikkende argumentatie afhankelijk?
Als één argument genoeg is
Als argumenten samen nodig zijn
Als er een subargument is
Als argumenten los werken
Richt zich op het onderscheid met onafhankelijk nevenschikkend.
Waarom werkt één argument hier niet goed alleen?
Bespreek dat bij afhankelijk nevenschikkend de steun wegvalt of veel zwakker wordt als één argument ontbreekt. Belangrijk element: de argumenten hebben elkaar inhoudelijk nodig.
Vul de vergelijking aan
Bij afhankelijk nevenschikkende argumentatie ondersteunen argumenten het standpunt samen. Ze zijn niet zelfstandig genoeg. Als één argument wegvalt, is het standpunt niet meer goed ondersteund.
Leg bij nabespreking het contrast met onafhankelijk nog eens expliciet.
Onderschikkende argumentatie
Bij onderschikkende argumentatie ondersteunt een subargument eerst een argument, en dat argument ondersteunt daarna het standpunt.
Er zit dus een laag dieper in de redenering.
Maak duidelijk dat dit anders is dan nevenschikking: het subargument ondersteunt niet rechtstreeks het standpunt, maar eerst een ander argument.
Voorbeeld onderschikkend
Standpunt:
Fietsen naar school is goed.
Argument:
Het is gezond.
Subargument:
Je beweegt elke dag.
Laat zien dat 'Je beweegt elke dag' niet direct het standpunt bewijst, maar eerst uitlegt waarom fietsen gezond is.
Blokjesschema onderschikkend
Standpunt:
Fietsen naar school is goed.
Argument:
Het is gezond.
Argument:
Je beweegt iedere dag.
Benadruk de nummering 1 en 1.1. Daarmee zien leerlingen dat 1.1 onder argument 1 hangt en niet rechtstreeks onder het standpunt.
Kenmerk van onderschikking
Je herkent onderschikkende argumentatie als:
een argument extra uitleg of steun nodig heeft
die steun in een subargument staat
het blokjesschema uit meerdere niveaus bestaat
Deze slide heeft geen instructies
Vul de begrippen in
Bij onderschikkende argumentatie ondersteunt een subargument eerst een argument. Daardoor bestaat het blokjesschema uit meerdere niveaus.
Versterkt de kern: onder elkaar, niet naast elkaar.
Wat is het verschil tussen argument en subargument?
Een goed antwoord noemt dat het subargument niet direct het standpunt ondersteunt, maar eerst uitlegt of versterkt waarom het argument klopt.
De vier structuren vergeleken
Een subargument ondersteunt eerst een argument.
Dat argument ondersteunt daarna pas het standpunt.
Onderschikkend
Onafhankelijk:
argumenten werken los van elkaar
Afhankelijk:
argumenten werken samen
Nevenschikkend
Gebruik deze slide als samenvattend onderscheid: naast elkaar, samen, of onder elkaar.
Van tekst naar blokjesschema
Zo werk je van een redenering naar een schema:
zoek eerst het standpunt
markeer de argumenten
kijk of argumenten zelfstandig, samen of onder elkaar werken
zet daarna de relaties in een blokjesschema
Benadruk dat leerlingen niet meteen moeten tekenen. Eerst de functies bepalen, daarna pas het schema maken.
Zelf een structuur opbouwen
Als je zelf argumenteert:
begin met een duidelijk standpunt
kies argumenten die echt bij dat standpunt passen
bepaal of je één argument, meerdere losse argumenten, samenwerkende argumenten of een subargument nodig hebt
controleer of je schema klopt met je tekst
Koppel dit aan schrijfvaardigheid: een goede structuur maakt een betoog overzichtelijker en overtuigender.
Welke structuur past bij: 1 + 2 → standpunt?
Enkelvoudig
Onderschikkend
Afhankelijk nevenschikkend
Onafhankelijk nevenschikkend
Hiermee passen leerlingen de schemanotatie toe op het juiste begrip.
Van tekst naar schema
Zo werk je van een redenering naar een schema: zoek eerst het standpunt, markeer de argumenten, kijk hoe ze werken en zet daarna de relaties in een blokjesschema.
Sluit aan op slide 23 en bereidt leerlingen voor op zelf maken.
Wat neem jij vooral mee uit deze les?
Bespreek of leerlingen één duidelijk inzicht kunnen noemen, bijvoorbeeld het verschil tussen losse argumenten, samenwerkende argumenten en subargumenten.
Welk onderdeel vond jij het lastigst?
Gebruik de antwoorden om zicht te krijgen op struikelpunten, bijvoorbeeld het verschil tussen onafhankelijk en afhankelijk nevenschikkend of het lezen van blokjesschema's.
Begrippenlijst
standpunt - de mening of bewering die verdedigd wordt
argument - een reden die het standpunt ondersteunt
subargument - een reden die een argument ondersteunt
argumentatiestructuur - de manier waarop standpunt, argumenten en subargumenten zijn opgebouwd
enkelvoudige argumentatie - een structuur met één direct argument
onafhankelijk nevenschikkende argumentatie - meerdere argumenten die elk zelfstandig het standpunt steunen
afhankelijk nevenschikkende argumentatie - meerdere argumenten die alleen samen het standpunt goed steunen
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
onderschikkende argumentatie - een structuur waarin een subargument eerst een argument ondersteunt
blokjesschema - een schematische weergave van de opbouw van een redenering
nevenschikkend - argumenten staan naast elkaar bij hetzelfde standpunt
onderschikkend - een argument of subargument hangt onder een ander argument
Deze slide heeft geen instructies
